(سلسله پاسخهای عالم جلیلالقدر عطاء بن خلیل ابوالرشته، امیر حزبالتحریر، به پرسشهای کاربران صفحهی فیسبوک ایشان)
خطاب به: Adi Victoria
پرسش:
السلام علیکم
امیر بزرگوار ما، اجازه دهید سؤالی را در مورد ربا مطرح کنم.
آیا خورندهی ربا برای همیشه در آتش جهنم میماند یا خیر؟
همانطور که در کتاب «التيسير في أصول التفسير» در تفسیر آیه ۲۷۵ سوره بقره آمده است.
ممنون برادر. نام من Adi Victoria از شهر ساماریندا - اندونزی است.
پاسخ:
وعلیکم السلام ورحمة الله وبرکاته
کسی که با ربا معامله میکند بر دو نوع است:
اول: کسی که ایمان دارد ربا حرام است، اما با این وجود به آن میپردازد؛ چنین فردی مرتکب معصیت بزرگی شده است. او در دنیا توسط دولت خلافت مستحق مجازات است و اگر در دنیا مجازات شرعی نشود، در آخرت مجازات خواهد شد. پس وارد آتش میشود اما تا زمانی که ربا را حلال نشمارد (یعنی ایمان داشته باشد که ربا حرام است ولی مرتکب آن معصیت شده باشد) در آن جاودانه نمیماند؛ زیرا گناهکاری که بر دین اسلام بمیرد، در آتش جاویدان نخواهد ماند. به دلیل سخن رسول الله صلی الله علیه وسلم در حدیث متفقعلیه از انس بن مالک که فرمودند:
يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ...
"از آتش خارج میشود کسی که گفته باشد: لا اله الا الله..."
یعنی در آن جاویدان نمیماند.
دوم: کسی که ربا را حلال میشمارد، یعنی میگوید ربا حلال است و بر این باور میمیرد؛ چنین فردی کافر است، زیرا امری را که «از دین به ضرورت معلوم است» انکار کرده است. ربا در قرآن با آیاتی که «قطعی الثبوت» و «قطعی الدلالة» هستند حرام شده است. پس هر کس ربا را حلال بداند و بر آن بمیرد، کافر است و در آتش جاویدان خواهد ماند. به عبارتی، کسی که رباخواری میکند و منکر حرام بودن آن است، بر کفر میمیرد و در آتش جاویدان میماند.
دلیل این مطلب، سخن خداوند متعال در سوره بقره آیه ۲۷۵ است:
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُون
"کسانی که ربا میخورند، (در قیامت) برنمیخیزند مگر مانند کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است. این به خاطر آن است که گفتند: داد و ستد هم مانند ربا است؛ در حالی که خداوند بیع را حلال، و ربا را حرام کرده است. پس هر کس اندرز پروردگارش به او رسد و (از رباخواری) خودداری کند، سودهایی که در سابق به دست آورده، مال اوست؛ و کار او به خدا واگذار میشود. اما کسانی که بازگردند، آنان اهل آتشند و در آن جاودانه خواهند ماند." (سوره بقره: ۲۷۵)
بخش پایانی آیه، در واقع تعقیب و واکنشی است نسبت به کسانی که (قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا) یعنی آنها ربا را مانند بیع (خرید و فروش) حلال دانستند و به این گفتهی سبحانه که (وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا) کافر شدند. پس این افراد اگر ابلاغ شود که ربا حرام است و حلال نیست، و سپس ایمان آورده و توبه کنند و معامله ربا را رها کرده و به اصل سرمایههای خود بسنده کنند، خداوند سبحان به منّت و فضل خویش از گذشتهی آنها درمیگذرد. اما اگر پافشاری کنند که ربا حلال است و با انکار سخن خداوند سبحان که فرموده (وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا) به رباخواری ادامه دهند و بر آن بمیرند، اینها (أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُون) «اهل آتشند و در آن جاویدان خواهند بود».
خلاصهای که از متون شرعی فهمیده میشود این است:
۱- هر کس مرتکب ربا شود در حالی که به حرام بودن آن ایمان دارد، گناهکار و فاسق است. اگر بر اسلام بمیرد، در آتش جاویدان نمیماند، بلکه تا زمانی که خدا بخواهد مجازات شده و سپس به اذن پروردگار از آتش خارج میشود.
۲- هر کس مرتکب ربا شود در حالی که منکر حرام بودن آن باشد، یعنی آن را حلال بداند و بر این حال بمیرد، بر کفر مرده است و در آتش جاویدان میماند.
خداوند سبحان ما را از مؤمنان راستینی قرار دهد که آنچه را خدا حرام کرده، حرام میشمارند و آنچه را او حلال کرده، حلال میدانند و به احکام شرعی آنگونه که هست ملتزم میباشند؛ همان کسانی که خداوند آنان را در دنیا با اسلام عزت میبخشد و بر دشمنانشان پیروز میگرداند و در آخرت نیز با اسلام به آنان عزت داده، وارد بهشتهای خویش میسازد و با پیامبران، صدیقین، شهدا و صالحان محشور میگرداند که آنان چه نیکو همدمانی هستند.
برادر شما عطاء بن خلیل ابوالرشته
لینک پاسخ در صفحهی فیسبوک امیر: لینک فیسبوک
لینک پاسخ در سایت امیر: لینک سایت
لینک پاسخ در صفحهی گوگل پلاس امیر: لینک گوگل پلاس