پاسخ به پرسش: تحولات سیاسی در عراق و نقش کاظمی در خدمت به آمریکا

پاسخ به پرسش

تحولات سیاسی در عراق و نقش کاظمی در خدمت به آمریکا

پرسش: همان‌طور که مشخص است، کاظمی توانست اعتماد پارلمانی را جلب کند که اکثریت آن وفادار به ایران هستند؛ این در حالی است که کاظمی از سوی احزاب و شخصیت‌های متمایل به ایران در عراق، به همدستی با آمریکا در ترور سلیمانی متهم شده و برخی از رجال ایران او را مهره آمریکا توصیف می‌کنند... آیا این بدان معناست که کاظمی از حمایت قوی آمریکا برخوردار است و به دخالت‌های ایران و مهره‌هایش در عراق اهمیتی نمی‌دهد؟ و آیا آمریکا همچنان عراق را مرکز ثقل خود می‌داند و کاظمی برای حفظ نفوذ آمریکا در این مرکز، مطیع اوامر آن است؟ جزاک الله خیراً.

پاسخ: برای روشن شدن پاسخ به پرسش‌های فوق، موارد زیر را بررسی می‌کنیم:

۱- آمریکا اهمیت فوق‌العاده‌ای برای عراق قائل است؛ چنان‌که ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا اخیراً اظهار داشت: «عراق کشوری قدرتمند و مهم است و نقشی محوری در منطقه و در تحقق ثبات منطقه‌ای و بین‌المللی دارد.» وی بر «حرص ایالات متحده بر تقویت روابط میان دو کشور و آمادگی کشورش برای ارائه کمک‌های اقتصادی ضروری جهت حمایت از اقتصاد عراق...» تأکید کرد (Independent و العالم، ۱۱/۰۵/۲۰۲۰). به همین دلیل آمریکا بر عراق تمرکز کرده و ارتشی بزرگ با ۲۵۰ هزار سرباز برای اشغال آن فرستاد و ائتلافی از ۴۹ کشور با حدود ۵۰ هزار سرباز تشکیل داد. همچنین شرکت‌های امنیتی بدنامی مانند Blackwater آمریکا را برای انجام مأموریت‌های کثیف از جمله تصفیه‌ها، ترورها، سرقت‌ها و حفاظت از مسئولان و مقرهای آمریکایی به کار گرفت. آمریکا پایگاه‌های نظامی دائمی در عراق ایجاد کرد که اکنون سه پایگاه اصلی آن «عین‌الاسد» در استان انبار، پایگاه هوایی «بلد» در استان صلاح‌الدین و پایگاه «التاجی» در شمال بغداد هستند. همچنین توافقنامه چارچوب راهبردی (Strategic Framework Agreement) وجود دارد که ایالات متحده و عراق در ۱۷/۱۱/۲۰۰۸ منتشر کردند. در این توافقنامه آمده است: «...طرفین بر تمایل صادقانه کشورهایشان برای برقراری روابط همکاری و دوستی طولانی‌مدت... و بر این رابطه طولانی‌مدت در زمینه‌های اقتصادی، دیپلماتیک، فرهنگی و امنیتی تأکید می‌کنند... این توافقنامه تا زمانی که یکی از طرفین ابلاغیه کتبی مبنی بر قصد خود برای پایان دادن به آن را به طرف دیگر ارائه ندهد، نافذ باقی می‌ماند... و برای تقویت امنیت و ثبات در عراق، طرفین به توسعه روابط همکاری نزدیک در زمینه‌های دفاعی و امنیتی ادامه می‌دهند... و غیره». این یک توافقنامه استعماری به معنای واقعی کلمه است که به آمریکا حق می‌دهد تحت عنوان «همکاری نزدیک در زمینه‌های دفاعی و امنیتی» در امور عراق دخالت کند!

۲- اعتراضات در عراق علیه فساد، پارتی‌بازی و اختلاس مسئولان، و همچنین گسترش بیکاری، وضعیت بد خدمات عمومی، وخامت اوضاع معیشتی و افزایش قیمت‌ها به‌ویژه برق آغاز شد. این اعتراضات مناطق پایگاه مردمی نظام را نیز در بر گرفت. اعتراضات از سال ۲۰۱۰ شروع شده و هر ساله تجدید می‌شد؛ اما یا سرکوب می‌گشت، یا با وعده‌های دروغین مقامات فروکش می‌کرد و یا توسط برخی نیروهای سیاسی درگیر در نظام مهار می‌شد. اما اعتراضات اخیر که از ابتدای اکتبر ۲۰۱۹ آغاز شد متفاوت بود؛ زیرا معترضان با وجود خشونت‌های شدید، از اعتراض دست نکشیدند و نیروهای سیاسی مهارکننده را رد کردند. این بار حملات معترضان متوجه ایران نیز شد و کنسولگری‌ها و مراکز آن را به آتش کشیدند، چرا که سازمان‌های وابسته به ایران در عراق با آن‌ها مقابله می‌کردند و مردم شاهد پیوند نظام و فراکسیون‌های سیاسی با ایران و آمریکا (به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم) بودند. شدت اعتراضات به حدی بود که نظام و عادل عبدالمهدی در کنترل اوضاع ناتوان ماندند و عبدالمهدی برای نجات نظام در ۳۰/۱۱/۲۰۱۹ استعفا داد. سپس برهم صالح رئیس‌جمهور، در ۲۶/۱۲/۲۰۱۹ با مخالفت با معرفی اسعد العیدانی (نامزد بزرگترین فراکسیون پارلمانی) قانون اساسی را نقض کرد، چرا که معترضان او را به دلیل نقشش در سرکوب‌های بصره رد کرده بودند. این نشان‌دهنده تأثیر عمیق این دور از اعتراضات بود.

۳- در این میان، گروه‌هایی از حشد الشعبی در ۲۸/۱۲/۲۰۱۹ بدون مناسبت به یک پایگاه آمریکایی در نزدیکی کرکوک موشک پرتاب کردند که منجر به کشته شدن یک پیمانکار آمریکایی شد. به نظر می‌رسد این اقدام خارج از هماهنگی‌های معمول بود، زیرا فالح الفیاض (رئیس هیئت حشد الشعبی) حدود دو ماه قبل در ۱۹/۱۰/۲۰۱۹ از واشینگتن بازدید کرده و با مارک اسپر وزیر دفاع دیدار کرده بود. در پی این حادثه، ارتش آمریکا در ۲۹/۱۲/۲۰۱۹ به گردان‌های حزب‌الله (عضو حشد الشعبی) حمله کرد که منجر به کشته و زخمی شدن ده‌ها تن شد. سپس آمریکا در ۳/۱/۲۰۲۰ در نزدیکی فرودگاه بغداد، قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس و ابومهدی المهندس را ترور کرد. آمریکا تلاش کرد از این حوادث به نفع ترامپ در انتخابات استفاده کند. این وقایع جو را علیه آمریکا متشنج کرد و پارلمان عراق در ۵/۱/۲۰۲۰ قطعنامه خروج نیروهای خارجی را تصویب نمود. ترامپ در واکنش، عراق را به تحریم‌های بی‌سابقه تهدید کرد و گفت: «ایالات متحده عراق را ترک نمی‌کند مگر اینکه دولت عراق هزینه پایگاه هوایی بسیار گران‌قیمت ما در آنجا را پرداخت کند...» (Sky News، ۰۵/۰۱/۲۰۲۰).

۴- سپس ایران اعلام کرد که در تاریخ ۰۸/۰۱/۲۰۲۰ حملات موشکی به پایگاه‌های آمریکایی در عراق انجام داده و انتقام سلیمانی را گرفته است، اما آمریکا کشته شدن نیروهایش را تکذیب کرد. پس از آن، محمد توفیق علاوی مأمور تشکیل کابینه شد اما به دلیل مخالفت معترضان استعفا داد. سپس عدنان الزرفی مأمور شد که او نیز در ۹/۴/۲۰۲۰ انصراف داد. در همان روز، برهم صالح رئیس‌جمهور عراق، مصطفی کاظمی رئیس دستگاه اطلاعاتی عراق را که به هیچ حزبی تعلق نداشت، مأمور تشکیل دولت کرد که این خود نقض دیگری از قانون اساسی بود. مصطفی کاظمی پیش‌تر به عنوان مخالف نظام صدام در خارج فعالیت می‌کرد. او در زمان سردبیری بخش عراق در وب‌سایت آمریکایی Al-Monitor، به شدت از ضرورت روابط استراتژیک قوی میان عراق و آمریکا دفاع می‌کرد و در مقاله‌ای در ۲/۱۰/۲۰۱۵ نوشت: «بررسی روابط عراق و آمریکا پس از ۲۰۰۳ نشان می‌دهد که هرگاه این رابطه ضعیف شده، راه برای ورود طرف‌های خارجی باز گشته است... لذا عراق و ایالات متحده نیاز به بازنگری در روابط خود برای ساختن یک رابطه استراتژیک قوی دارند...». او در پنهان و آشکار به نفع دستگاه‌های امنیتی آمریکا فعالیت می‌کرد. انتصاب ناگهانی او به عنوان رئیس اطلاعات در سال ۲۰۱۶ توسط حیدر العبادی، بسیاری را شگفت‌زده کرد؛ چرا که این منصب نیازمند فردی است که مورد اعتماد کامل آمریکا باشد (France 24، ۰۸/۰۵/۲۰۲۰). همچنین دیوید شنکر، معاون وزیر خارجه آمریکا، از عملکرد او در زمان ریاست اطلاعات تمجید کرد (Al Jazeera به نقل از Wall Street Journal، ۳۰/۰۵/۲۰۲۰). او در سال ۲۰۱۷ نیز در سفری به عربستان، در حال در آغوش گرفتن گرم محمد بن سلمان دیده شد.

۵- در تاریخ ۷/۵/۲۰۲۰ پارلمان عراق به دولت کاظمی رأی اعتماد داد. نکته قابل توجه این است که احزاب وفادار به ایران که او را به همکاری در ترور سلیمانی و مزدوری برای آمریکا متهم می‌کردند، به او رأی مثبت دادند! کاظمی حتی سهم‌خواهی‌های این احزاب در کابینه را رد کرد. این موضوع نشان می‌دهد که آمریکا نفوذ زیادی بر این احزاب (به‌صورت مستقیم یا از طریق ایران) دارد و تنش‌های اعلام شده با ایران بیشتر برای فریب افکار عمومی است. حتی ترور سلیمانی نیز در تهران تنها طوفانی صوتی ایجاد کرد که به سرعت پایان یافت. شاید این احزاب فرقه‌ای درک نکرده‌اند که محرومیت آن‌ها از پست‌های وزارتی، در واقع تلاشی برای فرونشاندن خشم خیابان‌های عراق بود. ابراهیم الزبیدی در روزنامه العرب لندن (۰۸/۰۵/۲۰۲۰) می‌نویسد: «برخی جریان‌ها کاظمی را متهم به مزدوری برای آمریکا کردند، اما به محض صدور دستورات از سفارت ولی‌فقیه در بغداد یا سفارت عمو دونالد ترامپ، در پارلمان به او رأی دادند. آیا این یک تئاتر پوچی نیست؟»

۶- کاظمی در جلسه رأی اعتماد، دولت خود را موقت و هدف آن را برگزاری انتخابات زودهنگام اعلام کرد تا معترضان را راضی کند. او بر انحصار سلاح در دست دولت تأکید کرد. جلب اعتماد پارلمان توسط کاظمی، خبر خوشی برای آمریکا بود که به دنبال تثبیت نظام دست‌نشانده خود در عراق است. مایک پمپئو بلافاصله با کاظمی تماس گرفت و در توئیتر نوشت: «گفتگوی امروز با نخست‌وزیر جدید عراق عالی بود... کار جدی برای اجرای اصلاحات اکنون آغاز می‌شود.» او همچنین وعده کمک به اجرای برنامه‌های کاظمی را داد. ترامپ نیز در ۱۱/۵/۲۰۲۰ با کاظمی تماس تلفنی گرفت تا تبریک بگوید و بر حمایت از عراق تأکید کرد (Reuters، Al-Hurra، ۱۲/۰۵/۲۰۲۰).

۷- یکی از اولین اقدامات کاظمی در ۹/۵/۲۰۲۰، انتصاب مجدد عبدالوهاب الساعدی به عنوان رئیس دستگاه مبارزه با تروریسم بود. این نیروها نخبگان ارتش عراق هستند که توسط آمریکا آموزش دیده و مسلح شده‌اند. گزارش‌های آمریکایی این دستگاه را «بهترین چیزی که ایالات متحده در عراق ایجاد کرده» توصیف کرده‌اند (Arabi 21، ۳۰/۰۹/۲۰۱۹). الساعدی در سال ۲۰۰۶ توسط مالکی (مهره آمریکا) به درجات بالای نظامی رسید. محبوبیت این دستگاه در میان برخی معترضان به این دلیل بود که آمریکا اجازه نداد این نیروها در کشتار تظاهرات‌کنندگان شرکت کنند (همان تاکتیکی که در سال ۲۰۱۱ در مصر به کار رفت) تا به عنوان یک جایگزین «پاک‌دست» برای روز مبدا حفظ شوند. مردم عراق گمان کردند الساعدی چون توسط عادل عبدالمهدی برکنار شده، مخالف نظام است؛ در حالی که اعتراضات عراق همزمان نفوذ ایران و آمریکا را رد می‌کند.

ما در بیانیه مورخ ۰۴/۱۲/۲۰۱۹ ذکر کردیم: «آمریکا عراق را به‌طور غیرمستقیم از پشت پرده اداره می‌کند؛ کارمندان سفارت آن در بغداد ۱۶ هزار نفر هستند که تمام وزارتخانه‌ها به‌ویژه نفت و امنیت را زیر نظر دارند... به نظر می‌رسد معترضان به دستگاه مبارزه با تروریسم به عنوان نجات‌دهنده از سیاستمداران فاسد می‌نگرند... و گویا این نیرو نزد تظاهرات‌کنندگان پذیرفته شده است تا نقشی در ترتیب دادن راه حل داشته باشد.»

۸- خلاصه اینکه کاظمی مطیع اوامر آمریکاست:

الف- در سوابق او: دفاع شدید از ضرورت روابط استراتژیک قوی با آمریکا در سال ۲۰۱۵.

ب- در انتصابش: ریاست دستگاه اطلاعات در ۲۰۱۶ و استقبال گرم مقامات آمریکایی از او.

ج- در روابط شخصی: پیوند نزدیک با محمد بن سلمان، مهره وفادار آمریکا.

د- در کسب قدرت: دریافت رأی اعتماد با فشار مستقیم آمریکا و غیرمستقیم ایران بر احزاب، با وجود اتهامات سنگین علیه او.

هـ- در اقدامات اولیه: بازگرداندن الساعدی به ریاست دستگاهی که ساخته و پرداخته ایالات متحده است.

همه این‌ها نشان‌دهنده میزان «منزلت» کاظمی نزد آمریکاست؛ مردم عراق باید پیش از آنکه پشیمانی سودی نداشته باشد، این حقیقت را درک کنند!

۹- در پایان می‌گویم که هیچ راه نجاتی برای عراق و بازگشت شکوه آن وجود ندارد، مگر با بازگشت به منبع عزت خود که همان اسلام است؛ با برپایی دولت آن، یعنی خلافت راشده بر منهاج نبوت. و خداوند نیرومند و عزیز راست فرمود:

وَلِلّٰهِ العِزَّةُ وَلِرَسُولِه وَلِلمُؤمِنِينَ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لا يَعلَمُونَ

«عزت از آنِ خدا و پیامبر او و مؤمنان است، ولی منافقان نمی‌دانند.» (سوره منافقون: ۸)

سه شنبه ۱۱ شوال ۱۴۴۱ هـ ۰۲/۰۶/۲۰۲۰ م