سلسله پاسخهای عالم بزرگوار، عطاء بن خلیل ابورشته، امیر حزبالتحریر
به پرسشهای کاربران صفحهاش در فیسبوک «فقهی»
پاسخ به یک پرسش
به Abdullah Ibn Al-Mufakkir
پرسش:
Assalamu Alaikum Wa Rahmatullahi Wa Barakatuhu our dear Shaikh.
I ask Allah to strengthen you, give you long lasting health and age and allow you to witness the return of the Khilafah and lead us, Ameen.
I have a question regarding the Hizbs draft constitution. In article 7 clause F it states: "The State will implement the rest of the Shari’ah rules and all the Islamic Shari’ah matters, such as transactions, penal codes, testimonies, ruling systems and economics among others equally upon the Muslims and non-Muslims. The State will also implement the same upon those with a covenant, the asylum seekers and all those under the authority of Islam in the same way. It implements them upon all members of society except for the ambassadors, consuls, and similar for they have diplomatic immunity."
My question is regarding the point about Ambassadors. The reality is that sometimes there are temporary ambassadors who only stay for an amount of time then return to their countries and permanent ambassadors who stay in the Khilafah permanently. Does this article apply to both types of ambassadors?
Also, if either of the ambassadors commits a crime or undertakes an illegal activity beyond their remit as an ambassador, are they both judged and punished accordingly by the Khilafah? Or are temporary and permanent ambassadors treated differently in this matter.
Jazakumullahu Khairan.
From: Saifudeen Abdullah
ترجمه پرسش:
السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، شیخ عزیز ما.
از الله میخواهم که شما را قوت بخشد، سلامتی پایدار و عمری طولانی به شما عنایت فرماید و شما را از شاهدان بازگشت خلافت قرار دهد و ما را رهبری کنید، آمین.
سؤالی در مورد پیشنویس قانون اساسی حزب دارم؛ در ماده «۷» بند «و» آمده است:
«دولت سایر احکام شرعی و تمام امور شریعت اسلامی از جمله معاملات، مجازاتها، بینات، نظامهای حکومتی، اقتصادی و غیره را بر همگان اجرا میکند. اجرای آن بر مسلمانان و غیرمسلمانان یکسان خواهد بود. همچنین این احکام بر معاهدین، مستأمنین و هر کسی که تحت حاکمیت اسلام است، همانگونه که بر افراد رعیت اجرا میشود، اعمال میگردد؛ مگر سفرا، فرستادگان و امثال آنها که دارای مصونیت دیپلماتیک هستند.»
سؤال من درباره نکته مربوط به سفرا است؛ واقعیت این است که برخی فرستادگان (سفرای) موقتی وجود دارند که برای مدت معینی میمانند و سپس به کشورهایشان بازمیگردند، و سفرایی هم هستند که به طور دائم در دولت خلافت اقامت دارند. آیا این ماده شامل هر دو نوع سفیر میشود؟
همچنین، اگر یکی از این دو نوع سفیر مرتکب جرمی شود یا فعالیت غیرقانونی خارج از اختیارات خود به عنوان سفیر انجام دهد، آیا طبق قوانین دولت خلافت محاکمه و مجازات میشوند؟ یا اینکه در این مورد با سفیر موقت و سفیر دائم به طور متفاوت برخورد میشود؟
جزاکم الله خیراً.
از: سیفالدین عبدالله
پاسخ:
و علیکم السلام و رحمة الله و برکاته،
خداوند به شما به خاطر دعای نیکتان برکت دهد و ما نیز از الله برای شما خیر مسألت داریم.
۱- در مورد سؤال شما درباره سفرای دائم و سفرای موقت، از نظر شرعی تفاوتی میان آنها وجود ندارد. تا زمانی که عنوان «فرستاده» (رسول) بر آن شخص صدق کند، در طول مدت اقامتش در دولت خلافت بدون تفاوت از مصونیت دیپلماتیک برخوردار است... پیش از این، در زمان پیامبر ﷺ، صحابه و دورههای بعد، سفرای دائمی و مستقر وجود نداشتند، بلکه فرستادگان برای ابلاغ پیامی فرستاده میشدند و سپس به کشور خود بازمیگشتند؛ یعنی به تعبیر شما «سفرای موقت/فرستادگان موقت» بودند... بعدها موضوع سفرای دائم و سفارتخانهها در جهان به دلیل پیچیدگی روابط و لزوم ارتباط مستمر بین کشورها و وجود اتباع کشور صاحب سفارت در آن کشورها پدید آمد؛ لذا کشورها بازگشایی سفارتخانههای دائمی کشورهای دیگر در خاک خود و پذیرش سفرای مقیم آن کشورها را پذیرفتند... اما در گذشته، سفیر یا فرستاده یکبار برای انجام مأموریتی خاص میرفت... این همان چیزی است که از حدیث شریف در مورد فرستادگان فهمیده میشود؛ چنانکه احمد از ابن مسعود روایت کرده است که گفت:
جَاءَ ابْنُ النَّوَّاحَةِ وَابْنُ أُثَالٍ، رَسُولَا مُسَيْلِمَةَ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ، فَقَالَ لَهُمَا: أَتَشْهَدَانِ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟ قَالَا: نَشْهَدُ أَنَّ مُسَيْلِمَةَ رَسُولُ اللَّهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ: آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ، لَوْ كُنْتُ قَاتِلًا رَسُولًا لَقَتَلْتُكُمَا، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: قَالَ: فَمَضَتِ السُّنَّةُ أَنَّ الرُّسُلَ لَا تُقْتَلُ
«ابن نواحه و ابن اثال، دو فرستاده مسیلمه (کذاب)، نزد پیامبر ﷺ آمدند. پیامبر ﷺ به آنها فرمود: "آیا شهادت میدهید که من فرستاده خدا هستم؟" آنها گفتند: "ما شهادت میدهیم که مسیلمه فرستاده خداست!" پیامبر ﷺ فرمود: "من به الله و فرستادگانش ایمان دارم؛ اگر قرار بود فرستادهای را بکشم، حتماً شما دو نفر را میکشتم." عبدالله (بن مسعود) میگوید: "پس این سنت پایدار شد که فرستادگان کشته نمیشوند."» (به روایت احمد و هیثمی آن را حسن دانسته است)
واضح است که در این حدیث، سخن درباره دو فرستادهای است که تنها برای یکبار از سوی مسیلمه کذاب فرستاده شده بودند.
۲- اما در مورد استفسار شما درباره مجازات سفرا و فرستادگان، پاسخ آن در شرح بند «و» از ماده «۷» در کتاب «مقدمه قانون اساسی» آمده و متن آن چنین است: [و اما فقره (و)، در مورد اجرای تمام احکام اسلام، دلیل آن همان است که قبلاً گذشت که کافر مکلف به اصول و مکلف به فروع و مخاطبِ تمام احکام اسلام است. این یک حکم عام است که شامل ذمی و غیر ذمی از کسانی که تحت حاکمیت اسلام زندگی میکنند، میشود. لذا تمام کفاری که وارد دارالاسلام میشوند، اعم از اینکه ذمی، معاهد یا مستأمن باشند، باید احکام اسلام بر آنها تطبیق شود، به جز عقاید و هر فعلی که از امور عقیدتی محسوب میشود و هر فعلی که پیامبر ﷺ آنها را بر آن تأیید کرده است. اما سفرا و کسانی که در حکم آنها هستند از این قاعده مستثنی میباشند، یعنی احکام مجازات بر آنها اجرا نمیشود و به آنها آنچه "مصونیت دیپلماتیک" نامیده میشود، داده میشود؛ به دلیل روایتی که احمد از ابن مسعود نقل کرده است که گفت:
جَاءَ ابْنُ النَّوَّاحَةِ وَابْنُ أُثَالٍ، رَسُولَا مُسَيْلِمَةَ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ، فَقَالَ لَهُمَا: أَتَشْهَدَانِ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ؟ قَالَا: نَشْهَدُ أَنَّ مُسَيْلِمَةَ رَسُولُ اللَّهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ: آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ، لَوْ كُنْتُ قَاتِلًا رَسُولًا لَقَتَلْتُكُمَا، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: قَالَ: فَمَضَتِ السُّنَّةُ أَنَّ الرُّسُلَ لَا تُقْتَلُ
«ابن نواحه و ابن اثال، دو فرستاده مسیلمه، نزد پیامبر ﷺ آمدند. پیامبر ﷺ به آنها فرمود: "آیا شهادت میدهید که من فرستاده خدا هستم؟" آنها گفتند: "ما شهادت میدهیم که مسیلمه فرستاده خداست!" پیامبر ﷺ فرمود: "من به الله و فرستادگانش ایمان دارم؛ اگر قرار بود فرستادهای را بکشم، حتماً شما دو نفر را میکشتم." عبدالله (بن مسعود) میگوید: "پس این سنت پایدار شد که فرستادگان کشته نمیشوند."» (به روایت احمد و هیثمی آن را حسن دانسته است)
این حدیث بر تحریم کشتن فرستادگانی که از جانب کفار میآیند دلالت دارد و سایر مجازاتها نیز مانند کشتن است. اما این حکم برای کسی است که صفت «فرستاده» (رسول) بر او صدق کند، مانند سفیر، کاردار و امثال آنها. اما کسی که صفت فرستاده بر او صدق نمیکند، مانند کنسول، وابسته تجاری و امثال آنها، مصونیتی ندارند، زیرا صفت فرستاده بر آنها منطبق نیست.
در این مورد به عرف بینالملل رجوع میشود؛ زیرا این یک لفظ اصطلاحی است که برای شناخت واقعیت آن باید به عرف مراجعه کرد و این از باب «تحقیق مناط» است، یعنی تشخیص اینکه آیا این شخص از فرستادگان محسوب میشود یا خیر.] پایان نقل شرح از کتاب مقدمه قانون اساسی.
بنابراین، عدم جواز اجرای مجازات قتل و سایر مجازاتها شامل سفیر دائم و سفیر و فرستاده موقت میشود، تا زمانی که واقعیت «فرستاده» در آنها محقق باشد. پس در موضوع عدم اجرای مجازات، تفاوتی بین سفیر دائم و سفیر موقت نیست و هر دو فرستاده محسوب شده و احکام فرستاده در مسأله مجازات بر آنها صدق میکند.
اما در مورد بخش آخر سؤال شما: (و اگر یکی از این دو نوع سفیر مرتکب جرمی شود یا فعالیت غیرقانونی خارج از اختیارات خود به عنوان سفیر انجام دهد، آیا طبق قوانین دولت خلافت محاکمه و مجازات میشوند؟ یا اینکه در این مورد با سفیر موقت و سفیر دائم به طور متفاوت برخورد میشود؟)، ما هنوز جزئیات مجازاتهایی را که شامل مصونیت میشوند و آنهایی که شامل نمیشوند، تفصیل ندادهایم. این موارد را در «آییننامه اجرایی» مواد قانون اساسی که آغاز کردهایم، تفصیل خواهیم داد و از الله برای اتمام آن در زمان مناسب یاری میطلبیم، انشاءالله.
امیدوارم این پاسخ کافی باشد. والله اعلم و احکم.
برادر شما عطاء بن خلیل ابورشته
۰۶ صفر الخیر ۱۴۴۵ هـ مصادف با ۲۰۲۳/۰۸/۲۲ م
لینک پاسخ در صفحه فیسبوک امیر (حفظه الله):
https://www.facebook.com/HT.AtaabuAlrashtah/posts/849472483406789