(سلسله پاسخهای عالم بزرگوار، شیخ عطاء بن خلیل ابورشته، امیر حزبالتحریر به پرسشهای کاربران صفحهاش در فیسبوک)
پاسخ به یک پرسش
درباره بیمه درمانی کارفرما برای کارگر
خطاب به: يارب عونك
پرسش:
السلام علیکم و رحمة الله و برکاته عالم بزرگوار ما، خداوند بر علم و رفعت شما بیفزاید. میخواهم درباره بر عهده گرفتن هزینههای درمان کارگر توسط کارفرما در صورت آسیبدیدگی سؤال کنم. آیا بر کارفرما واجب است که هزینههای درمان کارگرش را در صورتی که در حین کار دچار حادثه شود بپردازد، خواه این حادثه بر اثر سهلانگاری کارگر باشد یا به دلیل ماهیت خطرناک کار (مانند کارگران ساختمان و غیره)؟ همچنین اگر کارفرما کار خود را بیمه کرده باشد و شرکت بیمه مبلغی را پرداخت کند، آیا برای کارگر جایز است که آن را به عنوان غرامت دریافت کند؟ خداوند به شما پاداش خیر دهد.
پاسخ:
وعلیکم السلام و رحمة الله و برکاته
۱- اگر کارفرما با کارگر توافق کند که در مقابل کسر بخشی از دستمزد، تعهد به درمان خود کارگر یا اعضای خانوادهاش را بپذیرد، این کار جایز است؛ زیرا قرارداد اصلی همان عقد اجاره است که شرایط آن معلوم است و التزام کارفرما به درمان کارگر یا خانوادهاش، شرطی است که به عقد کار ملحق شده است. شروط در قراردادها ممنوع نیستند مگر اینکه نصّی مبنی بر منع آنها وجود داشته باشد، مانند اینکه حرامی را حلال یا حلالی را حرام کنند. این شروط برای جایز بودن نیازی به نصّ خاص ندارند، بلکه فقط نباید نصّی در مخالفت با آنها باشد. یعنی این شروط مانند «افعال» نیستند که اصل در آنها پایبندی (به حکم شرعی) باشد و برای انجامشان نیاز به نصّ جواز داشته باشند، بلکه شروطِ قراردادها جایزند مگر اینکه نصّی برای منع آنها صادر شده باشد. از کثیر بن عبدالله بن عمرو بن عوف مزنی از پدرش و او از جدش روایت کرده است که رسولالله صلی الله علیه و سلم فرمودند:
وَالْمُسْلِمُونَ عَلَى شُرُوطِهِمْ إِلَّا شَرْطًا حَرَّمَ حَلَالًا أَوْ أَحَلَّ حَرَامًا
«و مسلمانان به شروط خود پایبند هستند، مگر شرطی که حرامی را حلال یا حلالی را حرام کند.» (به روایت ترمذی)
این از یک سو؛ و از سوی دیگر، این هزینهها بخشی از دستمزد کارگر است که از او کسر میشود. بنابراین، بیمه درمانی از سوی کارفرما برای کارگر جایز است.
۲- اگر قرارداد بیمه میان کارفرما و شرکت بیمه منعقد شده باشد به گونهای که شرکت مبلغ معینی را در صورت آسیبدیدگی کارگر در حین کار به او بپردازد، برای کارگر جایز است که آن را دریافت کند، به شرطی که خودِ کارگر قرارداد بیمه را امضا نکرده باشد و به کارفرما نیز برای امضای آن از طرف خودش وکالت نداده باشد. در این صورت، گناهِ قرارداد بیمه بر عهده کارفرمایی است که آن را با شرکت بیمه امضا کرده است.
برادرتان عطاء بن خلیل ابورشته