پوښتنو ته ځوابونه: د پېرلو ژمنه | له مېړه څخه د ښځې طلاق

دروند ورور، تر سلامونو وروسته،

د لومړۍ پوښتنې ځواب

۱- د هغه سوداګر څخه د مال د اخيستلو ژمنه (الوعد بالشراء) چې مال ورسره موجود نه وي، دا ډول ژمنه شرعاً لازمي نه ده او د اخيستلو يا خرڅولو تړون (عقد) نه ګڼل کېږي؛ مګر دا چې مال له سوداګر سره موجود وي، هغه وخت اخيستونکی اختيار لري چې مال واخلي او که نه. له همدې امله، کوم مال چې سوداګر اخيستی وي، هغه د سوداګر ملکيت دی او هغه نشي کولی هغه څوک مجبور کړي چې یوازې د اخيستلو ژمنه یې کړې وه.

۲- که هغه سړی چې د اخيستلو ژمنه یې کړې وه او بيا يې مال ونه اخيست، وغواړي چې سوداګر ته د ښې معاملې له مخې څه پیسې ورکړي، دا ځکه چې هغه خپله وعده نه ده پوره کړې، نو دا کار د سوداګر د زړه خوشالولو لپاره جواز لري، خو دا پر ده باندې د جريمې په توګه واجب نه ده.

۳- لکه څنګه چې مو وويل، مال د سوداګر ملکيت دی؛ نو که سوداګر هغه وپلوري او ډېره يا لږه ګټه وکړي، هغه څوک چې د اخيستلو ژمنه يې کړې وه خو مال يې ونه اخيست، د ګټې د غوښتنې هیڅ حق نه لري، ځکه مال د هغه نه بلکې د سوداګر و.

۴- که سوداګر وغواړي هغه چا ته چې د پېرلو ژمنه يې کړې وه خو مال يې ونه اخيست، د ګټې څه برخه ورکړي (په دې نيت چې که دغه سړي ژمنه نه وی کړې، سوداګر به مال نه و اخيستی)، نو سوداګر ته دا کار جواز لري خو واجب نه دی، بلکې دا به د بخشش (هبة)، ډالۍ (هدية) يا ورته نورو شیانو په څېر وي.

لنډیز:

۱- مال د سوداګر دی او بل لوری پرې نشي مجبورولی چې ویې پېري، ځکه له سوداګر څخه د هغه مال د اخيستلو ژمنه چې هغه يې لا مالک نه وي، شرعاً لازمي نه ده او تړون نه ګڼل کېږي. ځکه د هغه څه پلورل چې انسان يې مالک نه وي، د حدیث له مخې باطل دي.

۲- که سوداګر مال وپلوري او ګټه وکړي، ګټه د ده ده او ژمنه کوونکی د ګټې د غوښتنې هیڅ حق نه لري، ځکه مال د سوداګر سم او صحيح شخصي ملکيت دی.

۳- که سوداګر يا هغه بل سړی يو بل ته له خپل مال څخه څه ورکول غواړي، نو د ډالۍ يا بخشش په توګه دا جواز لري.

د دویمې پوښتنې ځواب

ښځه د طلاق ورکولو واک نه لري، مګر دا چې د نکاح په عقد کې دا شرط ايښودل شوی وي چې مېړه خپله واکمني (العصمة) د ښځې په لاس کې ورکړې وي؛ يعنې دا حق يې ورته ورکړی وي چې ځان ته طلاق ورکړي. په دې حالت کې که ښځه خپل مېړه ته ووايي: "ما ځان له تا څخه طلاق کړ"، نو دا يو طلاق شمېرل کېږي. خو که د نکاح په عقد کې مېړه په ښکاره ډول ښځې ته د طلاق ورکولو حق نه وي ورکړی او په دې اړه صراحت موجود نه وي، نو د ښځې له خوا ځان ته طلاق ورکول هیڅ ارزښت نه لري او نه شمېرل کېږي.

ستاسو د بريا په هيله.

۱۹/۰۲/۲۰۰۴م.