د پوښتنې ځواب: د سود خوړونکی

** (د حزب التحریر امیر عالم عطاء بن خلیل ابو الرشته د خپلې فیسبوک پاڼې مینه والو پوښتنو ته د ځوابونو لړۍ)**

Adi Victoria ته

پوښتنه:

السلام علیکم

زموږ خوږ امیره، اجازه راکړئ چې د سود په اړه یوه پوښتنه مطرح کړم.

ایا د سود خوړونکی به په دوزخ کې تلپاتې وي که نه؟

لکه څنګه چې د سورت البقره د ۲۷۵ ایت په تفسیر کې په "التيسير في أصول التفسير" کتاب کې راغلي دي.

مننه وروره. زما نوم Adi Victoria دی او د اندونیزیا له Samarinda ښار څخه یم.

ځواب:

وعلیکم السلام ورحمة الله وبرکاته

هغه څوک چې سودي معاملې کوي، دوه ډوله دي:

لومړی: هغه ډول چې ایمان لري سود حرام دی، خو بیا هم سودي معامله کوي؛ دا کس د لویې ګناه (معصیت کبیره) مرتکب دی. په دنیا کې د خلافت دولت لخوا د سزا مستحق دی او که په دنیا کې شرعي سزا ورنکړل شي، په اخرت کې به سزا ویني. دا ډول کس به دوزخ ته ننوځي خو تر هغه وخته پورې به پکې تلپاتې نه وي چې سود یې حلال نه وي ګڼلی؛ یعنې په دې ایمان لري چې سود حرام دی خو بیا یې هم دا ګناه کړې ده. که ګناهګار په اسلام مړ شي، په اور کې نه تلپاتې کیږي، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم په متفق علیه حدیث کې چې انس بن مالک روایت کړی، فرمایلي دي:

يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ...

"له اور څخه به هغه څوک راووځي چې 'لا إله إلا الله' یې ویلي وي..." (متفق علیه)؛ یعنې په اور کې به تلپاتې نه وي.

دویم: هغه ډول چې سود حلال ګڼي، یعنې وايي چې سود حلال دی او په همدې عقیده مړ شي؛ دا کس کافر دی ځکه ده هغه څه انکار کړی چې په دین کې په ضروري ډول ثابت (معلوم من الدين بالضرورة) دي. سود په قرآن کریم کې په قطعي الثبوت او قطعي الدلاله آیتونو سره حرام شوی دی. نو چا چې سود حلال وګاڼه او په هغه مړ شو، هغه کافر دی او په اور کې به تلپاتې وي. یعنې هغه څوک چې سودي معامله کوي او له دې منکر وي چې سود حرام دی، دا کس په کفر مړ کیږي او په اور کې به تلپاتې وي.

د دې دلیل د سورت البقره ۲۷۵ ایت دی:

الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُون

"هغه کسان چې سود خوري (د قیامت په ورځ) به نه پاڅیږي مګر په هغه ډول چې یو څوک د پیریانو (شیطان) د نیولو له امله لیونی شوی وي او پاڅیږي، دا ځکه چې دوی وویل: 'بیعه (تجارت) هم د سود په څېر ده'؛ په داسې حال کې چې الله بیعه حلاله او سود یې حرام کړی دی. نو چا ته چې د خپل رب له لوري نصیحت ورسېد او له سود خوارۍ څخه یې لاس واخیست، نو هغه څه چې مخکې یې اخیستي و هغه د ده دي او کار یې الله ته سپارل شوی، خو څوک چې بیا دغه کار (سود) ته ور وګرځي، نو همدغه کسان د اور (دوزخ) وال دي او دوی به پکې تل پاتې وي." (سورت البقره: ۲۷۵)

د ایت پای د هغو کسانو په اړه تبصره ده چې (قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا)؛ یعنې دوی سود د بیعې په څېر حلال وګاڼه او د سبحانه وتعالی د دې وینا (وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا) څخه په منکرېدو سره کافران شول. نو که دوی ته خبر ورسېد چې سود حرام دی نه حلال، او دوی ایمان راوړ، توبه یې وکړه، سودي معاملې یې پرېښودې او یوازې په خپلو اصلي پنګو یې بسنه وکړه، نو الله سبحانه وتعالی به د خپل فضل او احسان له مخې د هغوی تېرې ګناهونه وبښي. خو که هغوی په دې ټینګار وکړ چې سود حلال دی او د الله سبحانه وتعالی له وینا (وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا) څخه په انکار سره یې سودي معاملې جاري وساتلې او په همدې حال مړه شول، نو دا کسان (أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُون) دي.

خلاصه دا چې له شرعي نصوصو څخه لاندې ټکي فهم کیږي:

۱- هر څوک چې په دې ایمان ولري چې سود حرام دی خو بیا هم سودي معامله وکړي، دا کس ګناهګار او فاسق دی. که په اسلام مړ شي په اور کې نه تلپاتې کیږي، بلکې تر هغه وخته به سزا ویني چې الله یې وغواړي او بیا به د الله په اجازه له اوره وځي.

۲- هر څوک چې د سود په کولو سره د هغه له حراموالي منکر وي، یعنې هغه حلال وګڼي او په همدې مړ شي، نو دا کس په کفر مړ شوی او په اور کې به تلپاتې وي.

الله سبحانه وتعالی دې موږ له هغو صادقو مؤمنانو څخه وګرځوي چې د الله حرام کړي شیان حرام او حلال کړي شیان حلال ګڼي، او په سمه توګه په شرعي احکامو پابند وي؛ هغه کسان چې الله یې په دنیا کې په اسلام سره عزتمن کړي او پر دښمنانو یې غالب کړي، او په اخرت کې یې هم په اسلام سره معزز کړي، خپل جنتونه ورته نصیب کړي او د پیغمبرانو، صدیقینو، شهداوو او صالحانو سره یې یوځای کړي، چې هغوی غوره ملګري دي.

ستاسو ورور عطاء بن خلیل ابو الرشته

د امیر د فیسبوک پاڼې څخه د ځواب لینک: فیسبوک

د امیر له ویب پاڼې څخه د ځواب لینک: امیر

د امیر د ګوګل پلس پاڼې څخه د ځواب لینک: ګوګل پلس