پوښتنه: جاپان څو ورځې وړاندې یوه نوې دفاعي ستراتیژي اعلان کړه چې پکې په نظامي لګښتونو کې لوی زیاتوالی شامل دی. ایا دا پدې معنی ده چې جاپان د دویمې نړیوالې جګړې په څېر د خپل نظامي ځواک بیا ترلاسه کول پیل کړي؟ د دې کار موخې څه دي؟ او ایا دا د جاپان خپلواکې پرېکړې دي که د بهرني نفوذ په ځانګړي ډول د امریکا تر اغېز لاندې دي؟
ځواب: هو، د جاپان حکومت نوې دفاعي ستراتیژي غوره کړې او قانوني تعدیلات یې منظور کړي دي. د جاپان د لومړي وزیر فومیو کیشیدا حکومت د ۲۰۲۲/۱۲/۱۶ نېټه درې دفاعي سندونه تصویب کړل؛ لومړی "د جاپان د ملي امنیت ستراتیژي"، دویم "د ملي دفاع ستراتیژي" او درېیم "د دفاعي جوړښت پروګرام" دی. تر ټولو لږ خبره چې په دې اړه کېدی شي دا ده چې جاپان د دویمې نړیوالې جګړې وروسته پاڼه اړوي او هغه د ماتې حالت له منځه وړي چې اوه لسیزې یې پکې ژوند کړی، او اوس خپل نظامي ځواک بیا راژوندی کوي. د رښتينو موخو د پوهېدو لپاره لاندې ټکي څېړو:
لومړی: د دې ستراتیژۍ ځینې مواد په لاندې ډول دي:
۱- د دې ستراتیژۍ له مخې، جاپان د هغه اساسي قانون د مادو د پای ته رسولو اعلان وکړ چې امریکا د جاپان د اشغال پر مهال جوړ کړی و او له ۱۹۴۷ کال راهیسې نافذ و. هغه اساسي قانون چې جاپان یې له نظامي ځواک او له خپلو پولو بهر له هر ډول نظامي اقدام څخه بې برخې کړی و. که څه هم د جاپان نوې ستراتیژي یوازې د جاپان د مشروط "متقابل" برید په اړه خبرې کوي او مخنیوي (استباقي) جګړه استثنا کوي، مګر دا لومړی ځل دی چې جاپان د بهرنیو نظامي اقداماتو بندیز له خپلې اوږې لرې کوي. په دې ستراتیژۍ کې د جاپان نظامي لګښتونه د ناخالص کورني تولید له ۱٪ څخه ۲٪ ته (د ناټو هېوادونو په څېر) تر ۲۰۲۷ کال پورې دوه چنده کول شامل دي، چې دا د حکومتي لګښتونو ۱۰٪ برخه جوړوي (الجزیره نت، ۲۰۲۲/۱۲/۱۶). په دې توګه، جاپان د امریکا او چین وروسته په نړۍ کې د نظامي لګښتونو له پلوه درېیم هېواد ګرځي.
۲- همدارنګه دا ستراتیژي د "تر ټولو ناوړه سناریو" لپاره د چمتووالي غوښتنه کوي، چې دا یې له دویمې نړیوالې جګړې وروسته "تر ټولو سخته او پېچلې امنیتي چاپیریال" بللی دی. د بهرنیو ګواښونو سره د مقابلې لپاره دا اړینه ده چې له امریکا څخه په لوی شمېر (۵۰۰) قاره ویشتونکي توغندي لکه Tomahawk او SM-6 وپېرل شي، ترڅو جاپان د هر هغه تېري ځواب ویلو ته چمتو وي چې له لیرې واټنونو څخه ورته متوجه وي.
۳- د جاپان د اساسي قانون نهمه ماده داسې وه: "د جاپان خلک د تل لپاره جګړه د دولت د حاکم حق په توګه او د نړیوالو شخړو د هوارولو لپاره له تاوتریخوالي څخه ډک تېري یا ګواښ څخه لاس اخلي. د دې هدف ترلاسه کولو لپاره به ځمکني، سمندري، هوايي یا نور نظامي ځواکونه نه ساتل کېږي او دولت د جګړې حق په رسمیت نه پېژني." دا ماده اوس لغوه شوې ترڅو جاپان د یوې نوې جنګي پالیسۍ پر وړاندې ودرېږي چې پراخو کورنیو بدلونونو، نظامي لګښتونو، نظامي صنعت او د یو داسې حقیقي پوځ جوړولو ته اړتیا لري چې د دویمې نړیوالې جګړې دمخه د جاپان ویجاړونکی نظامي ځواک په ذهنونو کې راژوندی کړي.
۴- له ګاونډیو او نورو نړیوالو قدرتونو سره د سوله ییز ژوند د پالیسۍ پای ته رسول؛ نوې تعدیلات جاپاني ځواکونو ته حق ورکوي چې د هغو هېوادونو پر وړاندې چې دښمن یې بولي "متقابل بریدونه" وکړي. په نوې ستراتیژۍ کې د "شر له مثلث" سره مقابله شامله ده، که څه هم دا نوم یې ندی اخیستی، چې لومړی یې چین دی او هغه یې "د جاپان لپاره تر ټولو لوی ستراتیژیک ننګونه" بللی، دویم شمالي کوریا ده چې "د ننني جاپان لپاره جدي او نږدې ګواښ" یې بللی، او درېیم روسیه ده چې پر هغې یې د (خپلو امنیتي موخو لپاره د ځواک کارولو ته د چمتووالي، لکه څنګه چې په اوکراین کې ده... او د اسیا-پسفیک په سیمه کې د هغې نظامي فعالیتونو او همدارنګه له چین سره د ستراتیژیکې همکارۍ له امله سختې نیوکې کړې دي... او دا "د امنیت په برخه کې د لویې اندېښنې سرچینه ده". فرانس ۲۴، ۲۰۲۲/۱۲/۱۶).
دویم: د دې ستراتیژۍ په اړه نړیوالو دریځونو ته په کتو لاندې ټکي روښانه کېږي:
۱- چین په کلکه د دې مخالفت وکړ او په رسمي ډول یې احتجاج وکړ، (د جاپان نوې ستراتیژۍ حتی تر رسمي اعلان دمخه د بیجینګ غوسه راپارولې وه، چې په دوامداره توګه د شلمې پېړۍ په لومړۍ نیمایي کې د جاپان د ظالمانه ملېشو خبره کوي، چې چین یې یو له قربانیانو څخه و. د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند وانګ وین بین د جمعې په ورځ وویل: "جاپان حقایق له پامه غورځوي او له ګډو تفاهماتو او دوه اړخیزو ښو اړیکو څخه لیرې کېږي او د چین شهرت خرابوي. موږ په کلکه د دې مخالفت کوو." فرانس ۲۴، ۲۰۲۲/۱۲/۱۶).
۲- شمالي کوریا په کلکه د جاپان دا پلان وغندلو، (د شمالي کوریا د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل: "جاپان یو جدي امنیتي بحران رامنځته کوي... د یوې نوې امنیتي ستراتیژۍ په غوره کولو سره چې عملاً پر نورو هېوادونو د مخنیوي بریدونو وړتیا ته رسمي بڼه ورکوي"، ...، دا چې "د جاپان د نوي تېري خط ته رسمي بڼه ورکول په ختیځه اسیا کې امنیتي چاپیریال په بنسټیز ډول بدل کړی دی." ویاند خبرداری ورکړ چې ټوکیو به پوه شي چې دا "ټاکنه ډېره خطرناکه او بده ده." سکای نیوز عربي، ۲۰۲۲/۱۲/۲۰).
۳- خو امریکا د دې ستراتیژۍ هرکلی وکړ. (د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار جیک سلیوان وویل: "د جاپان هدف چې خپل دفاعي پانګونه په پراخه کچه زیاته کړي، د امریکا او جاپان اتحاد به پیاوړی او نوی کړي" فرانس ۲۴، ۲۰۲۲/۱۲/۱۶). همدارنګه د امریکا د دفاع وزیر لویډ آسټن د جاپان د نوي شوي ستراتیژیکو سندونو له خپریدو څخه هرکلی وکړ. آسټن (د جاپان د ملي دفاع ستراتیژۍ او د امریکا د ملي دفاع په ستراتیژۍ کې د ټاکل شویو لومړیتوبونو او لیدلوري ترمنځ پر مهم همغږۍ ټینګار وکړ. الشرق الاوسط، ۲۰۲۲/۱۲/۱۷). او (ولسمشر جو بایډن وویل چې هېواد یې "په دې حساسه شېبه کې د جاپان ترڅنګ ولاړ دی، او زموږ اتحاد د هند-پسفیک په سیمه کې بنسټیز دی،" او سپینې ماڼۍ د جاپان نوی دفاعي پلان له متحده ایالاتو سره د نظامي اتحاد د پیاوړتیا په موخه وباله. الجزیره نت، ۲۰۲۲/۱۲/۱۶).
درېیم: دا د جاپان د دفاع نوې ستراتیژیک پلان دی، او په دقت سره پکې لاندې ټکي موندل کېږي:
۱- د ۲۰۲۲/۱۲/۱۶ نېټه د جاپان لخوا د نوې دفاعي ستراتیژۍ غوره کول هغومره ناڅاپي نه و، که څه هم دا یوه لویه پېښه ده چې د جاپان د کمزورۍ اوه لسیزې پای ته رسوي؛ ځکه چې د جاپان د دفاع وزارت د ۲۰۲۲/۷/۲۲ نېټه تش په نامه "سپین کتاب" (White Paper) خپور کړی و چې پکې نړیوالو ننګونو ته د ځواب ویلو لپاره دفاعي پالیسۍ بیان شوې وې. هغه "سپین کتاب" دا حالت هغه مهال پای ته ورساوه کله چې یې د جاپان پر وړاندې ګواښونه وښودل، لکه د چین مخ پر ودې نظامي ځواک، پر تایوان د حملې خطرونه، له روسیې سره د چین د نظامي همکارۍ خطرونه، او په اسیا کې د چین، روسیې او شمالي کوریا لخوا د جګړې د پیلولو خطرونه. د دفاع وزارت په دې کتاب کې د دې ګواښونو سره د مقابلې لپاره د نظامي لګښتونو پر زیاتوالي، په نظامي ټیکنالوژۍ کې پانګونې او د یو څو اړخیز نظامي ځواک پر جوړولو ټینګار شوی و چې فضا هم پکې شامله وي. دا ښيي چې د جاپان هیلې لوړې دي او غواړي د دویمې نړیوالې جګړې د ماتې دوړې له ځانه وڅنډي او په پسفیک سیمه او د جنوبي چین په بحیره کې سیالۍ ته ننوځي.
۲- له دې وړاندې د جاپان پخواني لومړي وزیر "شینزو ابې" د چین د مخ په زیاتیدونکي نفوذ سره د مقابلې لپاره د هند او ارام سمندر پر سیمو د تمرکز په موخه د جاپان او امریکا د ګډې ستراتیژۍ د جوړولو تر شا اصلي انجنیر و. په هغه نوښت کې چې امریکا ومنله، د امریکا او جاپان ترمنځ همکاري او همدارنګه په سوداګرۍ، پانګونې او په هند او ارام سمندر کې د سمندري امنیت لپاره له نورو متحدینو، اسټرالیا او هند سره ګډه همکاري شامله وه (العربیه، ۲۰۱۷/۱۱/۸).
۳- په دې توګه د جاپان له دې نوې ستراتیژۍ او له هغې وړاندې ګامونو څخه معلومېږي چې جاپان له نن څخه د خپل نظامي ځواک په بیا ترلاسه کولو، د تېر وخت هېرولو او په اسیا کې جګړې ته په چمتووالي بوخت دی. که څه هم جاپان تل یو لوی هېواد و او په ځانګړي ډول په اسیا کې یې خپل اعتبار درلود او د دویمې نړیوالې جګړې په لومړیو کلونو کې په سیمه کې برلاسی هېواد و، چین، کوریا او په سمندر کې ټاپوګان یې لاندې کړي وو، کټ مټ لکه د جرمني لښکرو چې اروپا لاندې کړې وه، تردې چې دواړه لوري مات شول او جاپان تر نن پورې یوازینۍ اټومي ضربه وخوړه کله چې امریکایي الوتکو د ۱۹۴۵ کال په اګسټ کې پر هیروشیما او ناګاساکي دوه اټومي بمونه وغورځول او سمدستي یې تر دوه سوه زره ډېر خلک ووژل. بیا جاپان د ۱۹۴۵/۸/۱۵ نېټه د دې بمونو له غورځولو یوه اونۍ وروسته خپله تسلیمي اعلان کړه او د امریکا په مشرۍ متحدین جاپان ته داخل شول او اشغال یې کړ.
۴- د جاپان لرغوني امپراطوري تاریخ ته په کتو، د جاپاني ملېشو بیا راژوندي کول د جاپانیانو د عظمت احساسات راپاروي او د جاپان د خلکو لخوا یې په پراخه کچه هرکلی کېږي. مګر په جاپان کې له ملېشو څخه د لیرې پاتې کېدو اوږده موده او په ۱۹۵۲ کال کې د متحدینو له وتلو وروسته تر نن پورې د امریکا د لویو نظامي اډو شتون، دا ټول د دې لامل کېږي چې د خپل ځواک د بیا ترلاسه کولو لپاره د جاپان انګېزې په بشپړ ډول خپلواکې نه وي.
۵- د جاپان د پوځ او د هغې د نظامي اتحادونو او سیمه ییزو خطرونو په اړه د نوي سیاست د غوره کولو په اړه د امریکا سمدستي او ملاتړي څرګندونې بې له شکه دا ښيي چې د جاپان نظامي کول په ځانګړي ډول د چینايي خطرونو سره د مقابلې لپاره د متحده ایالاتو د ستراتیژۍ بنسټیزه ډبره ده. امریکا خپل لښکر د چین شاوخوا ته لېږدوي او د تایوان په اړه ګډوډي او پارونې رامنځته کوي او له چین سره جګړې ته چمتووالی نیسي. دا هغه څه دي چې د امریکا ولسمشر بایډن د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا امریکا به په جګړه کې مستقیمه برخه واخلي که چین پر تایوان برید وکړ، وویل: هو.
۶- همدارنګه هغه څه چې د پخواني ولسمشر ټرمپ د ادارې لخوا د شمالي کوریا د پارونې په برخه کې لیدل شوي، د جاپان د نظامي ځواک د بیا ژوندي کولو هڅول دي، چیرې چې د امریکا ولسمشر په ۲۰۱۷ کال کې جاپان ته له سفر وړاندې جاپانیان "جنګیالی ملت" وبلل: (...ټرمپ مخکې له دې چې د جمعې په ورځ د ولسمشر په توګه اسیا ته خپل لومړی اوږد او حساس سفر پیل کړي، خبرې کولې. پر دې سفر چې جاپان او سویلي کوریا هم پکې شامل دي، د شمالي کوریا د اټومي ګواښ موضوع حاکمه ده.. ټرمپ فاکس نیوز ته وویل: "جاپان یو جنګیالی ملت دی، او زه چین او هر بل هېواد ته وایم... که تاسو د شمالي کوریا سره دا وضعیت دوام ته پرېږدئ، نو ډېر ژر به له جاپان سره له لویې ستونزې سره مخ شئ"... مرصد نیوز - نړیوالې چارې - جمعه - ۰۳ نومبر ۲۰۱۷). یعني هغه چین ته ګواښ کوي چې جاپان کولی شي د شمالي کوریا پر وړاندې نظامي اقدام وکړي، لکه د هغوی په استازیتوب چې غږېږي! همدارنګه د جاپان بیا نظامي کول که څه هم په ختیځه اسیا کې د نویو شرایطو له مخې د جاپان اړتیا ده، مګر دا یو بشپړ امریکایي پلان ګڼل کېږي؛ ځکه جاپان له چین سره د مقابلې په امریکایي لیدلوري کې مرکزي هېواد ګرځیدلی دی.
څلورم: اوس کولی شو د پوښتنې وروستۍ برخې ته ځواب ووایو، یعنې: ایا دا د جاپان خپلواکې پرېکړې دي که د بهرني نفوذ په ځانګړي ډول د امریکا تر اغېز لاندې دي؟ د پورتنیو ټکو په پام کې نیولو سره دا روښانه کېږي:
۱- جاپان له چین سره د بریاوو اوږد تاریخ لري؛ چین د جاپان د استعمار لپاره یوه پراخه ساحه وه مخکې له دې چې امریکا او نور اروپایي استعماري هېوادونه یې مخه ونیسي. پدې معنی چې د هغه تاریخ ځینې نښې چې له بریاوو ډکې وې تر نن پورې ژوندۍ دي او د چین په غوښتنو کې څرګندېږي چې له جاپان څخه د تاریخي جرمونو له امله د بښنې او خسارې غوښتنه کوي. له بلې خوا، د جاپان اقتصاد چې د امریکا او چین وروسته په نړۍ کې درېیم دی، د چین سره د هراړخیزې مقابلې د پالیسۍ لګښت پوره کولی شي، او همدارنګه د جاپان لوی صنعتي او ټیکنالوژیکي وړتیاوې جاپان د دې جوګه کوي چې که خپل نظامي ځواک بیا راژوندی کړي، حتی په یوازې ځان له چین سره مقابله وکړي.
۲- مګر امریکا دا د یو داسې اتحاد په چوکاټ کې غواړي چې مشري یې امریکا کوي، ترڅو د جاپان سیاست د امریکا د هراړخیز پلان برخه پاتې شي او په جاپان کې د ځواک غوښتنې روحیه د امریکا سره د دښمنۍ پړاو، په ځانګړي ډول کله چې امریکا پرې اټومي برید وکړ، په یاد رانولي؛ ځکه جاپان له امریکا سره د مبارزې اوږد تاریخ لري.. د همدې لپاره امریکا غواړي د جاپان د نوي ستراتیژۍ پر ټولو جزیاتو کنټرول ولري کله چې ټوکیو ځان بیا نظامي کوي، ترڅو دا ستراتیژي د چین پر وړاندې پاتې شي پرته له دې چې پر دوی د امریکا اټومي برید په یاد راوړي! د جاپان د ملېشو د بیا راژوندي کولو په اړه دا امریکایي لیدلوری چې په اسیا کې له چین سره د مقابلې اساس ګڼل کېږي، د هغې ستراتیژۍ سره ورته ده چې امریکا یې په ختیځه اروپا کې د روسیې پر وړاندې د جرمني د نظامي کولو لپاره پرمخ وړي.
۳- له دې ټولو سره سره، جاپان د جرمني په څېر د خپل نظامي ځواک په بیا ترلاسه کولو کې ځنډ کړی دی.. که څه هم دا ولسونه ژوندي دي، مګر هوساینې ته یې مخه کړې کله چې سوداګرۍ او مال د دوی ذهنونه کنټرول کړل او عزت او وقار یې کمزوری شو او په مشرانو کې یې د جګړې او نفوذ همت له منځه لاړ تردې چې جاپان او جرمني د امریکا او اروپا په مدار کې داسې راڅرخېدل چې له تابع هېوادونو سره یې ډېر توپیر نه درلود! په دې توګه جاپان (او همدارنګه جرمني) اوه لسیزې یا ډېر وخت د خپلو ملېشو په بیا راژوندي کولو کې ځنډ وکړ تردې چې امریکا هغوی دې ته مجبور کړل.. مګر ځکه چې په دې ولسونو کې تر یوې کچې ژوندیتوب شته، د دې هېوادونو لخوا د خپل نظامي ځواک جوړول چې په چټکۍ سره په اټومي ځواک بدلېدلی شي، په نږدې راتلونکي کې به دا هېوادونه بیا د خپل ځواک او عظمت احساس وکړي، هغه څه چې حتی د پخپله امریکا لپاره به ستونزې رامنځته کړي، او د دوی ترمنځ به سخت اختلاف رامنځته شي، ځکه خو امریکا په جاپان او جرمني کې دا نظامي ستراتیژي په ډېر دقت او ویښو سترګو څاري!
پنځم: هغه څوک چې د هغو هېوادونو واقعیت ته ځیر شي چې نن ورته لوی قدرتونه ویل کېږي، وبه مومي چې دوی خیر او عدالت ته هیڅ ارزښت نه ورکوي. خیر د دوی په نظر هغه څه دي چې د دوی غوښتنې پوره کړي که څه هم نورو ته شر وي، او عدالت د دوی په نظر هغه څه دي چې دوی د نورو په قضیو کې برلاسي کړي او پر هغوی واکمن شي که څه هم پر هغوی ښکاره ظلم وي. د ارزښتونو معیارونه یې له خیر او عدالت څخه لیرې دي، ګواکې تاریخ ځان تکراروي کله چې پارس او روم په نړۍ کې پرته له خیر او عدالت څخه واکمني کوله، بیا اسلام د خیر او عدالت حقیقت راوړ، او هغه سپینه لاره وه چې شپه یې د ورځې په څېر روښانه وه، او په دې توګه حق راغی او باطل له منځه لاړ.. نننۍ چارې هم د پرونیو په څېر یوازې په هغه څه سمېږي چې په پیل کې پرې سمې شوې وې، یعنې له سره د نبوت پر منهج د خلافت په تاسیس سره. او دا به ان شاء الله د دې استبدادي واکمنۍ وروسته ډېر ژر واقع شي، لکه څنګه چې رسول الله ﷺ فرمايلي دي:
ثُمَّ تَكُونُ مُلْكاً جَبْرِيَّةً فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَة عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ
"بیا به استبدادي واکمني وي، څومره چې د الله خوښه وي پاتې به شي، بیا به يې هغه مهال پورته کړي چې کله يې خوښه شي، بیا به د نبوت پر منهج خلافت وي." بیا رسول الله ﷺ چوپ شو. (احمد او طیالسي روایت کړی). او د ځواکمن او عزیز ذات (الله سبحانه و تعالی) خبره رښتیا ده:
وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
"او الله پر خپل کار برلاسی دی، خو ډېری خلک نه پوهېږي." (سورة یوسف [۱۲]: ۲۱)
د ۱۴۴۴ هجري کال د جمادي الاولي ۳۰مه د ۲۰۲۲/۱۲/۲۴ م کال