د پوښتنې ځواب: په عراق، لبنان او ایران کې ولسي خوځښتونه

د پوښتنې ځواب

پوښتنه:

موږ پوهېږو چې په عراق، لبنان او ایران کې ولسي خوځښتونه په خپله خوښه (عفوي) پیل شول، لکه څنګه چې د ۲۰۱۹/۱۱/۵م نیټې په عریضو کرښو کې راغلي وو؛ نو ایا دا لا هم په هماغه ډول دي؟ ایا په دې دریو هېوادونو کې چې امریکا پکې نفوذ لري، اروپایي رول شتون لري؟ ایا په دغو دریو هېوادونو کې به وضعیت همداسې پاتې شي، که امریکا د دغو مزدورانو یا د هغوی د ځینو د بدلولو په حال کې ده، که دا بدلون عادي وي او که د پوځ له لارې، لکه څنګه چې په مصر او سوډان کې یې وکړل؟ الله سبحانه وتعالی دې تاسو ته خیر درکړي.

ځواب:

د پورته پوښتنو د روښانه کولو لپاره، موږ لاندې ټکي په پام کې نیسو:

لومړی: د لاریونونو لاملونه او انګیزې:

هو، په دریو واړو هېوادونو کې لاریونونه په خپله خوښه او په طبیعي ډول پیل شول، چې انګیزې یې په لنډه توګه په لاندې ډول دي:

1- د عراق لاریونونه: په عراق کې ولسي لاریونونه د ۲۰۱۹م کال د اکتوبر په لومړیو کې د مظاهرو او پرلتونو په بڼه پیل شول، چې وروسته په بغداد کې د پلونو او نورو اصلي لارو تر تړلو پورې ورسېدل. دا لاریونونه د هېواد د ناوړه اقتصادي وضعیت، په دولتي ادارو کې د اداري او مالي فساد او د وزګارۍ د خپرېدو په وړاندې وو. دا خوځښت په خپله خوښه وروسته له هغه پیل شو چې د خلکو حوصله بنده شوه او ژوند پرې تنګ شو... نه نظام وکولای شول د خپل ۱۶ کلن عمر په جریان کې د برښنا ستونزه حل کړي، نه یې ځوانانو او فارغانو ته د کار زمینه برابره کړه او نه یې د پراخو تېلي شتمنیو سره سره د خلکو لومړنۍ اړتیاوې پوره کړې... له همدې امله لاریونونه راوپارېدل چې شاوخوا ۳۵۰ کسان پکې ووژل شول او په زرګونو نور ټپیان او نیول شوي دي. په حکومت کې د شاملو ایراني پلوه ګوندونو دفترونه وسوځول شول، بیا د ۲۰۱۹/۱۱/۴م په کربلا کې د ایران کونسلګري کلابنده او پر هغې ډبرې وورول شوې او له ښاره د هغوی د وتلو غوښتنه وشوه، او د ۲۰۱۹/۱۱/۲۷م په نجف کې هم د ایران کونسلګري وسوځول شوه... هغه څه چې عراقي حکومت یې ډیر حیران کړ، دا وو چې دغه لاریونونه په بغداد، ناصریه، کربلا، نجف او د سویل په نورو ښارونو کې خپاره شول؛ دا هغه سیمې دي چې نظام یې خپله ولسي اډه بولي. د دې اغېزې دومره زیاتې وې چې عبد المهدي ونشو کړای په واک کې پاتې شي، نو د ۲۰۱۹/۱۱/۳۰م کې یې استعفا ورکړه او پارلمان د ۲۰۱۹/۱۲/۱م کې د هغه استعفا تایید کړه.

2- د لبنان لاریونونه: په لبنان کې اقتصادي وضعیت د بشپړ پاشل کېدو تر کچې رسېدلی و! (د ۲۰۱۹ کال په پیل کې د لبنان عامه پور ۸۵.۳۲ میلیارده ډالرو ته ورسېد – العربي الجديد ۲۰۱۹/۳/۱۵م). دا یو لوی پور دی چې سود (ربا) یې د لبنان د دولت نږدې نیمایي عاید خوري. (د هېواد د پورونو کچه د ناخالص کورني تولید ۱۵۲ سلنې ته رسېږي او د پورونو سود د دولت نږدې نیمایي عاید په مصرف رسوي – بي بي سي ۲۰۱۹/۱۰/۲۸م). دې پانګوالو (کپیټلیسټي) جنایتونو په لبنان کې د وزګارۍ لوړه کچه رامنځته کړې چې د ۳۵ کلونو څخه کم عمره خلکو کې ۳۷ سلنه اټکل شوې – بي بي سي ۲۰۱۹/۱۱/۲۶م). په اقتصاد کې د دې خرابۍ په وړاندې چې سیاسي طبقې پر خلکو تپلې وه، د ۲۰۱۹/۱۰/۱۷م د "واټساپ مالیې" لمبې د لبنان واټونه راوپارول. د لبنان په سویل کې د وکیلانو دفترونه وسوځول شول او بیروت، نبطیه او صور کې پراخې مظاهرې وشوې... ډیر ژر دا غوښتنه د حکومت تر استعفا او په لبنان کې د ټولې سیاسي ډلې تر بدلولو پورې ورسېده... په لبنان کې د نظام او د هغوی د پیروانو امنیتي ذهنیت داسې و چې د ایران پلوه حزب (حزب الله) پلویانو د ۲۰۱۹/۱۰/۲۴ او ۲۵م په ورځو کې د اعتصاب په ډګرونو بریدونه وکړل ترڅو لاریون کوونکي ووېروي، او بیا د ایران پلوه حزب او امل حرکت پلویانو په بیروت کې بیا دا هڅه وکړه!

3- د ایران لاریونونه: د ایران نظام هم د خپل محور له هېوادونو – عراق، لبنان او له هغې وړاندې سورېې – څخه په ښه حالت کې نه و. دا نظام د هېواد په اداره کې د رعیت پالنې لیدلوری نه لري، چې له امله یې سپاه پاسداران د ایران د اقتصاد په پراخو برخو ولکه کړې او په څنډو کې غیر فارسي سیمې یې محرومې کړې دي، چې د هېواد په پولو کې یې د بېوزلو ښارونو یو کمربند رامنځته کړی دی. د پټرولو د کمښت له امله ولسي لاریونونه په داسې نظام کې راپورته شول چې د اټومي پروګرام او توغندیو لاپې وهي! دا کمښت د تصفیه خانو د نشتوالي له امله دی، چې دا د هغو دولتونو لپاره کومه پیچلې صنعتي چاره نه ده چې د خپل ملت چارې سمې پر مخ وړي... سره له دې چې له ۲۰۱۷ کال راهیسې په ایران کې د پټرولو مصرف نږدې ۴۰ سلنه زیات شوی، خو بیا هم هغه ډلې چې د دولت لپاره یې پېژندل ستونزمن نه دي، د نرخ د توپیر له امله پټرول بهر ته قاچاق کوي. دا د دولت د ناکامۍ بله نښه ده چې د خپلې یوې خورا حیاتي سرچینې "تېلو" په مدیریت کې پاتې راغلی! کله چې دولت د پټرولو بیه ۳۰۰ سلنه لوړه کړه، نو د ۲۰۱۹/۱۱/۱۵م په تهران او د ایران په لسګونو نورو ښارونو کې لاریونونه پیل شول. دا لاریونونه سخت شول، بانکونه وسوځول شول، پر دیني مدرسو، امنیتي او دولتي دفترونو بریدونه وشول. حکومت د لاریون کوونکو د اړیکو د شلولو لپاره انټرنیټ بند کړ او نظام د دې حرکت د ځپلو لپاره له خورا سخت تاوتریخوالي، اوسپنې او اور څخه کار واخیست. (په داسې حال کې چې ایراني امنیتي ځواکونو د مظاهره چیانو ځپلو ته دوام ورکاوه، ایراني اپوزیسیون د نومبر په ۲۳مه تایید کړه چې د وژل شویو کسانو شمېر له ۳۰۰ څخه اوښتی، چې د ۹۹ کسانو نومونه ثبت شوي، او د ټپیانو شمېر له ۴۰۰۰ څخه زیات شوی دی، همدارنګه نیول شوي کسان له ۱۰ زرو څخه اوښتي دي. هغوی دا هم وویل چې سپاه پاسداران د وژل شویو کسانو جسدونه له روغتونونو څخه نامعلوم ځای ته وړي دي – انډیپنډنټ عربیه ۲۰۱۹/۱۱/۲۴م).

دویم: ایا لاریونونه لا هم د اروپا له لاسوهنې پرته په خپله خوښه روان دي؟

اروپا هڅه وکړه چې له لاریونونو ګټه پورته کړي... مګر هغوی په دریو واړو هېوادونو کې د امریکا د نفوذ په ننووتلو کې اغېزمن نه وو، د دې وضاحت په لاندې ډول دی:

1- په عراق کې د اروپا هڅې: لکه څنګه چې مو مخکې وویل، په عراق او په ځانګړې توګه په سویلي سیمو کې لاریونونه مخ په زیاتېدو وو او په شیعه سیمو کې متمرکز وو. دا لرې نه ده چې اروپا، په ځانګړې توګه برتانیا، هڅه کړې وي چې له دغو لاریونونو ګټه پورته کړي. که څه هم د برتانیا د لاسوهنې په اړه کره شواهد نشته، خو ایران دا اندېښنه لرله، تر دې چې د تهران د جمعې خطیب محمد علي موحدي کرماني په خپله خطبه کې عراقي مظاهره چیان د "انګلیسي شیعه ګانو" په نوم یاد کړل او ویې ویل: "ځینې منحرفې ډلې چې موږ ورته انګلیسي شیعه وایو، د عراقي ولس په صفونو کې ننوتي دي..." (ایران انټرنیشنل ۲۰۱۹/۱۱/۱م). دا خبره د ایراني چارواکو د هغې وېرې څرګندونه وه چې برتانیا ښايي د خلکو له خوځښتونو ګټه پورته کړي، سربېره پر دې چې ایران هڅه کوله مظاهره چیان له انګرېزانو سره په همکارۍ تورن کړي او هغوی ووېروي. په ځانګړې توګه کله چې د برتانیا دریځ د لاریونونو په ملاتړ کې نږدې څرګند و (په بغداد کې د برتانیا سفارت په خپله ټویټر پاڼه لیکلي و چې سوله ییزې مظاهرې د عراقي ولس حق دی او زیاته یې کړه: د مظاهره چیانو په وړاندې تاوتریخوالی د منلو وړ نه دی... سپوټنیک خبري اژانس ۲۰۱۹/۱۱/۵م). دا هماغه دریځ و چې د برتانیا د دولت وزیر انډریو موریسن هم څرګند کړی و.

2- په لبنان کې د اروپا هڅې: دا څرګنده ده چې په لبنان کې د امریکا او اروپا پیروان شتون لري. همدارنګه معلومه ده چې د امریکا پیروان، که هغه مستقیم وي لکه عون او بري، او که غیر مستقیم وي لکه حزب الله د ایران له لارې، هغوی د ځواک له پلوه پیاوړي دي... خو د اروپا پیروان "برتانیا او فرانسه" لکه جعجع او جنبلاط، کمزوري دي... حریري بیا تر ټولو کمزوری دی ځکه چې هغه یو پښه په اروپا کې او بله په سعودي کې لري چې د امریکا پلوی دی. دا پیروان نشي کولای پرېکنده فیصله وکړي، بلکې یوازې داسې کارونه کوي چې بل لوری پرې اخته کړي. د مثال په توګه د ۲۰۱۹/۱۰/۱۹م کې د لبنان د قواوو څلورو وزیرانو له حکومت څخه استعفا وکړه، او لومړي وزیر سعد حریري د ۲۰۱۹/۱۰/۱۸م کې د بحران د حل لپاره ۷۲ ساعته وخت ورکړ او بیا یې د ۲۰۱۹/۱۰/۲۹م کې د ولسمشر او د ایران پلوه حزب (چې په لبنان کې امنیتي واک لري) له غوښتنې خلاف خپله استعفا وړاندې کړه... بیا فرانسې خپل استازی کریسټوف فارنو لبنان ته واستاوه، ترڅو ولسمشر عون ته د ایمانویل مکرون پیغام ورسوي چې پکې د لبنان له وضعیت سره د فرانسې علاقه او مرستې ته چمتووالی ښودل شوی و (العربیه ۲۰۱۹/۱۱/۱۳م). مګر د امریکا پیروانو د دغه استازي هرکلی ونه کړ، د لبنان رسمي اژانس د بهرنیو چارو د وزیر باسیل له قوله وویل چې هغه فرانسوي استازي ته ویلي: "هیڅ بهرنی لوری باید د لبنان د بحران په کرښه کې دننه نشي او له هغې ګټه پورته نه کړي"... برتانیا هم خپل استازی ریچارډ مور واستاوه چې له عون سره یې وکتل او ویې ویل: "برتانیا له پخوا راهیسې د لبنان شریک او ملاتړی دی... د مثال په توګه تیر کال یې د لبنان د امنیت او ثبات لپاره ۲۰۰ میلیونه ډالره پانګونه کړې ده. ده زیاته کړه چې د سوله ییز احتجاج د حق درناوی مهم دی او د هر لوري لخوا د تاوتریخوالي یا وېرولو له لارې د لاریونونو ځپل په هیڅ صورت د منلو وړ نه دي" (انډیپنډنټ عربیه ۲۰۱۹/۱۱/۲۵م).

3- په ایران کې د اروپا هڅې: ایراني نظام د خپل عادت له مخې ادعا کوله چې د بهرنیو توطیو او ګواښونو مخه نیسي. (د ایران د سپاه پاسداران قوماندان تورن جنرال حسین سلامي نن امریکا، اسرائیل، برتانیا او سعودي ته د "نابودۍ" مستقیم ګواښ وکړ که چیرې هغوی د ده له هېواد سره په چلند کې له "سرو کرښو" تېر شي. سلامي په تهران کې د حکومت ملاتړو ته په وینا کې وویل: زه امریکا، اسرائیل، ال سعود او برتانیا ته وایم چې تاسو موږ په ډګرونو کې ازمویلي یو او د ځواب وړتیا مو نه لرله... زموږ له سرو کرښو مه تېرېږئ، که تېر شوئ موږ به مو نابود کړو – آر ټي ۲۰۱۹/۱۱/۲۵م). نظام غواړي داسې انځور وړاندې کړي چې لاریونونه د بهرنیو قدرتونو لخوا دي، نه د هغو خلکو لخوا چې ترخې یې لیدلې دي! په داسې حال کې چې ټولې نښې ښيي چې د خلکو لاریونونه د هغوی له زړونو او وینو څخه سرچینه اخلي. مګر داسې ښکاري چې د بهرنۍ لاسوهنې خبره په ایراني نظام کې دومره ژوره ده چې د تهران د جمعې خطیب حتی په عراق کې شیعه مظاهره چیان د انګرېزانو په شیعه ګانو تورن کړل! په ایران کې لاریونونه نه لومړي دي او نه به وروستي وي؛ دا په احتمال سره په خپله خوښه دي او د نړیوالو لاسونو نښې پکې نشته. په ایران کې لاریونونه د سوریې په څیر دي، یو ولس د ظالمو واکمنو په وړاندې مبارزه کوي چې سیاستونو یې د امت د چارو په سمبالولو کې هیڅ بریا نه ده لیدلې.

دریم: په دغو دریو هېوادونو کې د امریکا لخوا د خپلو مزدورانو د بدلولو په اړه موضوع داسې ده:

1- په دغو دریو واړو هېوادونو کې اصلي نفوذ د امریکا دی، او اروپا "برتانیا او فرانسه" ونه توانېدل چې له امریکا سره په دې نفوذ کې شریک شي.

2- تر هغه چې امت د اسلام پر بنسټ یو سم پاڅون وکړي او له هغې وروسته سم بدلون راشي، تر هغه وخته به د دغو دریو هېوادونو واکمن د امریکا د سیاست تابع وي، هغه یې بدلوي که یې ساتي...

3- استعمارګر کافر دولتونه له مزدور څخه د خپلو ګټو خدمت غواړي، نو که چیرې د خلکو لخوا کوم خوځښت او په واکمنۍ کې ګډوډي رامنځته شي، هغوی ته یو ټاکلی وخت ورکوي، که چیرې واکمن ونشو کړای خپلې چارې تنظیم کړي او د خپل بادار خدمت وکړي، نو هغه بدلوي... او وسیله یې همدا د ډیموکراسۍ درواغجن مخ دی، چې په وسیله یې یو نوی مزدور راولي چې مخ یې د پخواني په پرتله لږ تور وي. که بحران ډیر سخت وي، نو بیا د "پوځ" له وسیلې کار اخلي لکه څنګه چې په ۲۰۱۱م کې په مصر او ۲۰۱۹م کې په سوډان کې یې وکړل.

څلورم: د اوسنیو حقایقو په رڼا کې په دغو دریو هېوادونو کې د متوقع بدلون بیاکتنه ښيي چې:

1- د ایران په اړه: امریکا په ښکاره وايي چې هغوی په ایران کې د نظام بدلون نه غواړي، یعني که په لاریونونو کې هر څومره وژنې هم وشي، امریکا په دې نظر ده چې دا نظام د هغوی ګټو ته خدمت کوي! په داسې حال کې چې په ایران کې د مسلمانانو وینې د نظام لخوا تویېدلې، امریکایي چارواکو د نظام د ساتلو خبرې کولې (د سپینې ماڼۍ یو لوړپوړي چارواکي د یکشنبې په ورځ وویل چې هېواد یې په ایران کې د نظام بدلون نه غواړي – العربیه نټ ۲۰۱۹/۱۱/۱۷م). له همدې امله د ۲۰۱۹/۱۱م میاشتې د لاریونونو له امله په ایراني نظام کې د کوم بدلون تمه نه کیږي، لکه څنګه چې تیر کال هم کوم بدلون رانغی.

2- د لبنان په اړه: لکه څنګه چې مو وویل په لبنان کې د امریکا او اروپا دواړو پیروان شتون لري... لومړۍ ډله پیاوړې ده او دا د منځنۍ حل لارې له مخې د کمزوري لوري تنازل اسانه کوي. دواړه لوري پر "ټیکنو-سیاسي" یا "ټیکنوکراټ" حکومت اختلاف لري! په هر صورت، تمه دا ده چې امریکا به په لبنان کې د واک توازن داسې بدل کړي چې وزن یې د امریکا د پیروانو وي او د اروپا پیروان به هم په یو اندازه پکې شریک کړي... او بیا به کوڅه او بازار (ولسي خلک) هم د هغوی د آرامولو لپاره پکې شریک کړي.

3- د عراق په اړه: امریکا په عراق باندې نږدې په مستقیم ډول له پردې تر شا حکومت کوي؛ په بغداد کې د هغې د سفارت د کارکوونکو شمېر ۱۶ زرو ته رسېږي چې د عراق د ټولو وزارتونو، په ځانګړې توګه د تېلو او امنیتي سکټور چارې څاري. دا په نړۍ کې د امریکا تر ټولو لوی سفارت دی، او په عراق کې ډیرې نظامي اډې لري چې تر ټولو مشهوره یې په انبار کې د "عین الاسد" اډه ده... د تیرې میاشتې په وروستۍ اونۍ کې امریکا خپل پلاوي زیات کړل، د امریکا د مرستیال ولسمشر پنس ناڅاپي سفر د ۲۰۱۹/۱۱/۲۳م کې عین الاسد اډې ته، او له هغې لا یوه اونۍ نه وه تېره شوې چې د امریکا د پوځ لوی درستیز مارک میلي د ۲۰۱۹/۱۱/۲۷م کې بغداد ته لاړ. دا د امریکا د جدي څارنې نښه ده، ځکه عراق د امریکا لپاره خورا حساس دی؛ هغوی دا هېواد اشغال کړ او ادعا یې وکړه چې پرمختګ ته یې رسوي خو برعکس یې ګډوډۍ او ټوټه کېدو ته بوتلو... اوس هغه په پرله پسې بحرانونو کې دی، او دا لرې نه ده چې که وضعیت ژر ارام نشي، امریکا به د "پوځ" له لارې بدلون راولي او ولسي خلک به ورسره په واک کې شریک کړي، لکه څنګه چې په مصر او سوډان کې یې وکړل... دا هم لیدل شوي چې په عراق کې د تروریزم ضد اداره، چې یو لوی نظامي ځواک دی او امریکایانو جوړ کړی او په غوره وسلو یې سمبال کړی، د لاریونونو له ځپلو لیرې پاتې شوی. داسې ښکاري چې په التحریر ډګر کې لاریون کوونکي دې ځواک ته د فاسدو سیاستوالو څخه د خلاصونکي په سترګه ګوري، ځکه هغوی د جنرال عبدالوهاب الساعدي لوی عکسونه پورته کړي وو. داسې ښکاري چې دا ځواک د مظاهره چیانو لپاره د منلو وړ دی ترڅو د حل په تنظیم کې رول ولري... له بلې خوا، هغه نظامي ناستې چې امریکا یې په بغداد کې کوي او خپل مبعوثین ورته استوي، دا ټول له هغو ترتیباتو خالي نه دي چې امریکا یې د اړتیا په وخت کې چمتو کوي...

او د عبد المهدي استعفا او د نوي لومړي وزیر ټاکل په دې کې کوم اغېز نه لري، ځکه دا ستونزه نه حل کوي بلکې یوازې یو لنډمهاله چاره ده؛ یعنې ټپ به تر هغه خلاص وي ترڅو چې روغ شي!

په هر صورت، په دغو دریو هېوادونو کې ولسي خوځښتونه مثبتې او منفي نقطې لري. مثبت اړخ یې دا دی چې دا خوځښت په خپله خوښه (عفوي) دی او لا هم تر ډیره همداسې پاتې دی... مګر منفي اړخ یې دا دی چې تر اوسه یې د ځان لپاره داسې یو مشر نه دی غوره کړی چې له الله سبحانه وتعالی سره مخلص او له رسول الله صلی الله علیه وسلم سره رښتینی وي، ترڅو هغوی ته د اسلامي حکم – حقې راشده خلافت – لار روښانه کړي... که دا خوځښت پرته له مخلصې مشرۍ دوام وکړي او پرته له سمې لارښوونې مخکې لاړ شي، نو د هغوی هڅې او قربانۍ به بې ځایه لاړې شي، او دا خوځښت به د هغې ښځې په څیر شي چې خپله اوبدلې وړۍ یې بیرته تاره تاره کړه! او الله تعالی سیده لارې ته لارښود دی.

۷ ربیع الآخر ۱۴۴۱هـ د ۲۰۱۹/۱۲/۴م سره سمون خوري