د پوښتنې ځواب
پوښتنه: موږ پوهېږو چې امریکا د بنسټونو (مؤسساتو) دولت دی او په نړیواله کچه د هغې لویې تګلارې یوازې د ولسمشر لخوا نه، بلکې د واکمنو بنسټونو لخوا اداره کېږي؛ نو موږ دا څنګه تفسیر کړو چې امریکا له ایران سره اټومي تړون لاسلیک کړ او هغه یې یوه بریا وبلله، خو اوس ټرامپ ترې ووت او دا وتل هم یو بری بولي؟! هیله ده دا موضوع روښانه کړئ، مننه.
ځواب: هو، دا سمه ده چې په نړیوال سیاست کې د امریکا لويې کرښې د بنسټونو لخوا اداره کېږي، نه یوازې د ولسمشر لخوا، که څه هم د پرېکړې په څرګندولو کې د ولسمشر اسلوب او بڼه رول لري. خو هغه څه چې په پوښتنه کې نه دي یاد شوي، هغه اساس دی چې دا لويې کرښې پرې ولاړې دي، او همدا د ځواب اصلي ټکی دی. د بنسټونو په دغه دولت کې دغه اساس "د امریکا ګټې" دي. که په یو ځانګړي حالت کې د امریکا ګټې د تړون لاسلیک کول غواړي، نو بنسټونه او ولسمشر یې تائیدوي، او که د امریکا ګټې د تړون لغوه کول ایجابوي، نو بیا هم بنسټونه او ولسمشر یې لغوه کوي. د دې موضوع تفصیل دادی:
۱- ایران د امریکا د اجیر، طاغوت بشار د نظام د ساتلو لپاره تر هغه وخته مهم و چې امریکا یو بدیل ومومي. امریکا په سوریه کې له ولسي پاڅونونو څخه وېره درلوده، ځکه چې هغوی د اسلام او اسلامي حکومت شعارونه پورته کول. امریکا وېرېده چې هغوی به طاغوت نسکور کړي او اسلامي حکومت به تاسیس کړي، چې په پایله کې به یې له سیمې څخه د امریکا نفوذ ختم شي، په ځانګړې توګه کله چې په ۲۰۱۵م کال کې ولسي پاڅونونه مخ په زیاتېدو وو. له همدې امله امریکا وغوښتل چې د ایران رول څرګند کړي او بندیزونه ترې لرې کړي ترڅو ایران هغه رول په سمه توګه ترسره کړي چې ورته سپارل شوی و. نو د امریکا ګټې د دغه تړون لاسلیک کول ایجابول ترڅو د ایران پر وړاندې خنډونه لرې کړي. دا تړون په ټولو معیارونو د ایران لپاره ذلت او سپکاوی و. د دې ښه دلیل د هغه وخت د امریکايي ولسمشر څرګندونې دي؛ کله چې د ۲۰۱۴/۷/۱۴ نېټه تړون لاسلیک شو، اوباما په یوه تلویزیوني وینا کې وویل: (دا تړون د ایران لپاره د اټومي وسلو ترلاسه کولو ټولې لارې تړي... دا تړون حکم کوي چې په ایران کې نصب شوي دوه پر درېیمه برخه سنټرفیوژونه لرې شي او تر نړیوال څار لاندې وساتل شي، ۹۸٪ غني شوي یورانیم له منځه یوړل شي، او که تړون مات شي بندیزونه به په چټکۍ سره بېرته راشي، او د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس ته به د هر هغه ځای د پلټنې اجازه ورکړل شي چې اړین وي. BBC ۲۰۱۵/۷/۱۴). موږ له ایران سره د اټومي تړون په اړه د امریکا موخه په ۲۰۱۵/۷/۲۲ نېټه په یوه ځواب کې روښانه کړې وه او ویلي مو وو: (... دا ټول د دې ښودنه کوي چې امریکا له دغه تړون څخه هدف لري چې د بندیزونو په لرې کولو او د ښکاره اړیکو په جوړولو سره د ایران لپاره چارې اسانه کړي، ترڅو ایران خپل هغه رول ته دوام ورکړي چې د امریکا کار اسانه کوي، ورباندې بار کموي او په سیمه کې د هېوادونو او ولسونو پر وړاندې د هغې لوبې پټوي. ایران په حقیقت کې د امریکا سیاستونه په عراق، سوریه او یمن کې پلي کوي، خو پرځای د دې چې دا کار د پردې تر شا وي، اوس به د یوې شفافې پردې تر شا او یا پرته له پردې وي!). په رښتیا هم همداسې وشول او ایران په سوریه، عراق او یمن کې د امریکا په ګټه د "مقاومت او ممانعت" تر درواغجنو نومونو او کرکجنو فرقه یي شعارونو لاندې جنایتکاره او ناولی رول ولوباوه.
په دې توګه، د امریکا په ګټه وه چې هغه وخت دا تړون لاسلیک کړي ترڅو د ایران اقتصادي وضعیت ښه کړي او هغه وتوانوي چې په سیمه کې د امریکا پلانونه په پوره انرژۍ سره پلي کړي. په ځانګړې توګه کله چې په سوریه کې د طاغوت بشار نظام کمزوری شوی و او د امریکا نفوذ له خطر سره مخ و، نو ایران باید د هغه په دفاع کې فعال شوی وای. د ۲۰۱۵ کال په جریان کې د بشار وضعیت ډېر نازک و، نو ځکه امریکا د ۲۰۱۵/۷/۱۴ نېټه تړون لاسلیک کړ ترڅو په سوریه کې د ایران رول پیاوړی کړي. نه یوازې دا، بلکې وروسته له هغه چې اوباما له پوتین سره د ۲۰۱۵/۹/۳۰ نېټه وکتل، روسیې ته یې هم د پوځي مداخلې اجازه ورکړه ترڅو د بشار نظام د نسکورېدو مخه ونیسي تر هغه چې امریکايي بدیل پیدا شي.
۲- خو اوس د امریکا نظر بدل شوی ځکه د بشار موقف تر یو حده ثابت شوی دی. دې کار د ټرامپ ادارې ته نوی لیدلوری ورکړ، په ځانګړې توګه هغه څه چې امریکا په مستقیم یا غیر مستقیم ډول په عراق او سوریه کې د ازادي غوښتونکو خلکو پر وړاندې ترلاسه کړل. اوس نور اړتیا نشته چې ایران ته یو مستقیم او لومړی درجه رول ورکړل شي، ځکه حالات بدل شوي دي. دا بدلون د اوباما د دورې په پای کې پیل شو، کله چې هغه ترکیې او سعودي ته مستقیم رول ورکړ؛ ځکه د سوریې د انقلاب پر وړاندې د هغوی توطئې د روسیې، ایران او حزب الله تر وسلو هم خطرناکې وې. ترکي او سعودي نظامونو وتوانېدل چې د بشار نظام ته په پېچلو لارو بریاوې ور په برخه کړي، چې دې کار د ایران رول یو څه شاته کړ. نو امریکا پرېکړه وکړه چې د ایران رول نور یوازې "بشپړونکی" وي، نه په لومړي سر کې. دا خبره د استانه په تړونونو کې روښانه وه چې د "کړکېچ کمولو" تر نامه لاندې یې د سوریې د انقلاب مخه ونیوله. همدا یو له هغو لاملونو دی چې امریکا له اټومي تړون څخه د وتلو اعلان وکړ، ترڅو د نویو شرایطو له لارې په سیمه کې د ایران رول محدود کړي. ټرامپ په مبالغې سره دا تړون د ایران په ګټه وباله ترڅو خپله وتنه توجیه کړي. هغه د ۲۰۱۸/۵/۸ نېټه په خپله وینا کې ادعا وکړه چې: ("د تړون دوام به په منځني ختیځ کې د اټومي وسلو سیالي پیل کړي" او دا چې "ایران له اټومي وسلو پرته بل هېڅ خطرناک کار نه دی کړی" او زیاته یې کړه "باید تړون له امریکا او متحدینو یې ساتنه کړې وای، خو ایران ته یې د یورانیمو د غني کولو زمینه برابره کړه." هغه دا هم وویل: "دی چمتو دی چې له ایران سره پر نوي تړون خبرې وکړي، کله چې هغوی چمتو وي" او ویې ویل: "د سیمې او نړۍ له مشرانو سره تر مشورو وروسته مې دا پایله ترلاسه کړه چې موږ د دغه تړون له لارې ایران د اټومي بم له ترلاسه کولو نه شو منع کولی. زه له دغه تړون څخه خپله وتنه اعلانوم... دا تړون په سیمه کې د ایران د بې ثباته کوونکو فعالیتونو د مخنیوي لپاره هېڅ نه کوي. په څو دقیقو کې به زه پر ایران د بندیزونو د بېرته لګولو حکم لاسلیک کړم." بیا یې لاسلیک کړ او زیاته یې کړه: "د ایران تړون په بد ډول شوی و، دا له عیبونو ډک دی او باید په اړه یې څه وشي... دا یو ناورین رامنځته کوونکی تړون و چې ایراني تروریستي نظام ته یې میلیونونه ډالر ورکړل." Sputnik او الجزیره ۲۰۱۸/۵/۸). دلته په ښکاره څرګندېږي چې ټرامپ قصداً مبالغه کوله ترڅو له تړون څخه وتل توجیه کړي، پرته له دې چې اصلي لامل ووایي، چې هغه د ایران د رول محدودول دي، که څه هم ایران به لا هم د امریکا د غوښتنو پلي کولو ته چمتو وي. دا د امریکا په سیاست کې تکرارېدونکی امر دی چې د خپلو ګټو په رڼا کې سیاستونه بدلوي. همداسې له روسیې سره هم وشول؛ کله چې پوتین وغوښتل د امریکا له اجازې پرته په خپله خوښه عمل وکړي، نو امریکا وغوښتل هغه "ادب" کړي او خپل حجم ور وپېژني، نو ځکه یې ورباندې پوځي بریدونه وکړل. لکه څنګه چې موږ په ۲۰۱۸/۴/۱۴ نېټه ځواب کې ویلي وو: (... امریکايي برید د سوریې د کیمیاوي وسلو د وهلو په پرتله د روسیې د تادیب او ادب کولو لپاره و).
۳- بله موضوع چې د امریکا ګټې پکې وې، هغه د فلسطین او قدس د اشغال له موضوع څخه د پام اړول وو. امریکا له پخوا راهیسې قدس ته د خپل سفارت د لېږدولو پلان درلود، خو د "دوه دولتونو" د حل په تمه یې ځنډاوه. اوس امریکا د "پیړۍ معاملې" (Deal of the Century) په نوم بل حل ته مخه کړې ده. امریکا وغوښتل چې د سفارت د لېږدولو حساسیت کم کړي، نو پر ایران یې تمرکز زیات کړ او هغه یې یو ستر خطر وښود. د ۲۰۱۷/۵/۲۱ نېټه له "رویبضات" (خوارو) واکمنو سره غونډه هم د همدې لپاره وه ترڅو د سعودي او نورو نظامونو لخوا له یهودي وجود سره د صلحې تړونونه توجیه کړي. سعودي اوس د فلسطین په قضیه کې پر فلسطینیانو فشار راوړي ترڅو د امریکا حل لاره ومني. یعنې ټرامپ هڅه وکړه چې د یهودي غاصب وجود پرځای ایران د دښمن په توګه معرفي کړي. له همدې امله یې اټومي تړون د ایران لپاره یو لوی قوت وباله، په داسې حال کې چې دا تړون په حقیقت کې د ایران لپاره تر ټولو ډېر ذلت لرونکی و.
دا هم لیدل شوي چې امریکا پر ایران د یوه سیمه ییز دښمن په توګه تمرکز کوي. د مثال په توګه کله چې په ایران کې وروستي لاریونونه وشول، امریکا سمدستي ترې ملاتړ وکړ، نه د نظام د بدلولو لپاره، بلکې د نورو موخو لپاره چې موږ په ۲۰۱۸/۱/۱۱ نېټه ځواب کې ویلي وو: (... ولې امریکا پر دې څپې سپور شو؟ د دوو مهمو لاملونو لپاره: لومړی: له فلسطین او د قدس په اړه د ټرامپ له پرېکړې څخه د پام اړول او سیمه په ایراني موضوع بوختول، ترڅو ایران لومړی نمبر دښمن شي او پر یهودي غاصب وجود تمرکز کم شي. دویم: په سیمه کې د امریکايي اجیرانو د پاتې کېدو لپاره د توجیه موندل، په دې پلمه چې امریکا د هغوی ساتنه له ایراني خطر څخه کوي. د قدس په اړه د ټرامپ پرېکړې امریکايي اجیران شرمولي وو، ځکه قدس د مسلمانانو په زړونو کې دی، نو هغوی د ټرامپ د دغو څرګندونو تر شا پناه واخیسته ترڅو ووایي چې ټرامپ د ایران (سر سخت دښمن) پر وړاندې ولاړ دی! دا یو داسې عذر دی چې تر ګناه بد دی.)
قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ "الله دې دوی ووژني، چېرته بې لارې کېږي!" (سورت المنافقون: ۴)
۴- په اټومي تړون کې اصلي لوری امریکا وه، او اروپا یوازې د امریکا فارموله منلې وه او په دې خوشحاله وه چې یوازې لاسلیک کوونکې ده. اروپا له دې فرصت څخه په ګټې اخیستنې له ایران سره تجارتي اړیکې پراخې کړې، چې دا د ټرامپ لپاره درېیم لامل و ترڅو تړون لغوه کړي او پر اروپا تجارتي ګوزار وکړي. ټرامپ خپله پرېکړه له ۱۲مې نېټې څخه ۸مې ته را مخکې کړه ترڅو د اروپایانو د هڅو مخه ونیسي. امریکا نه غوښتل له اروپا سره همکاري وکړي، بلکې غوښتل یې هغوی له دې موضوع لرې کړي.
۵- اروپا پوه شوه چې د تړون لغوه کول به ورته لوی اقتصادي او سیاسي زیان ورسوي. ماکرون او میرکل امریکا ته لاړل ترڅو ټرامپ قانع کړي، خو هغوی ناکام شول. د اروپا موقف ډېر کمزوری و. ټرامپ د اروپایانو هڅو ته هېڅ ارزښت ورنکړ ځکه امریکايي بنسټونو په دې وتلو کې خپلې ګټې لیدلې.
۶- د غبرګونونو په اړه:
الف- اروپا غمجنه او اندېښمنه ده! میرکل وویل: "د ټرامپ پرېکړه د افسوس وړ ده، موږ به تړون ته ژمن پاتې شو." دا د امریکا پر وړاندې د اروپا د ناکامۍ او بې وسۍ ښودنه کوي. که څه هم ځینو اروپايي چارواکو لکه فیدریکا موګریني او د فرانسې د بهرنیو چارو وزیر د تړون د ساتلو خبره وکړه، خو له بلې خوا د خپلو شرکتونو د زیانمن کېدو له امله وېره لري.
ب- د ایران موقف تر یو حده ارام دی او پر اروپا هم ډېر باور نه لري. روحاني وویل چې دا یو "رواني جنګ" دی او دوی به څو اونۍ انتظار وکړي چې ایا ګټې یې خوندي کېږي که نه. د ایران د شورا رییس لاریجاني هم وویل چې پر اروپایانو پوره باور نه شي کېدای. ایران له بندیزونو څخه وېره لري.
ج- روسیه په دې موضوع کې یوازې ده او خپله ناهیلي یې ښودلې. روسان نه شي کولی له امریکا سره لاړ شي ځکه له ګټو سره یې په ټکر کې ده، او نه هم له اروپایانو سره په پوره ډول یو ځای کېدای شي.
د- د چین موقف ډېر سست او عام و. هغوی یوازې د خبرو اترو غوښتنه وکړه. چین په نړیوالو مسایلو کې د امریکا پر وړاندې کمزوری موقف لري او یوازې د خپلو تجارتي ګټو په فکر کې دی.
پایله: ټرامپ له تړون څخه د دې لپاره ونه وت چې ګواکي دا تړون د ایران په ګټه و، بلکې حقیقت دا دی چې دا تړون د اوباما په وخت کې د ایران لپاره یو سپکاوی و. ټرامپ د لاندې دریو ګټو لپاره ترې ووت: الف- په اوس وخت کې د ایران هغه ډول رول ته اړتیا نشته لکه په ۲۰۱۵ کې چې وه. ب- د سعودي په څېر هېوادونو په ذهن کې د یهودي وجود پرځای ایران د لومړي دښمن په توګه معرفي کول. ج- د اروپا تادیب او هغوی ته تجارتي زیان رسول.
امریکا او لویدیځ د خپلو کافرو اسلافو په څېر پر هېڅ عهد او پیمان وفا نه کوي او هر ځل ژمنې ماتوي. هغوی د اسلام له ارزښتونو څخه ډېر لرې دي چې پر عهد وفا فرض بولي. الله سبحانه وتعالی فرمایي:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ "اې هغو کسانو چې ايمان مو راوړی دی، په تړونونو وفاداري وکړئ." (سورت المائده: ۱)
نن سبا بشریت د کافرانو له ظلم او فساد څخه تر پوزې راغلی او یو داسې نظام ته اړتیا لري چې پر عهدونو وفا وکړي او عدالت خپور کړي، او هغه یوازې "اسلامي خلافت" دی. اې مسلمانانو! د دغه خلافت د تاسیس لپاره راوړاندې شئ، ځکه په همدې کې ستاسو عزت او سرلوړي ده. رسول الله ﷺ رښتیا فرمایلي دي:
إِنَّمَا الْإِمَامُ جُنَّةٌ يُقَاتَلُ مِنْ وَرَائِهِ وَيُتَّقَى بِهِ "بېشکه امام (خليفه) یو ډال دی، چې تر شا یې جګړه کېږي او پناه ورته وړل کېږي." (مسلم له ابوهریره رضی الله عنه څخه روایت کړی)
۲۷ شعبان ۱۴۳۹ هـ ۲۰۱۸/۰۵/۱۳ م