** (د جلیل عالم عطاء بن خلیل ابو الرشته، د حزب التحریر د امیر، د هغه د فېسبوک پاڼې "سياسي" د لیدونکو پوښتنو ته د ځوابونو لړۍ)**
پوښتنه:
السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته. محترم شیخ صاحب، الله سبحانه وتعالی مو وساته. پوښتنه دا ده: ولې متحده ایالاتو ایران ته اجازه ورکړه چې خپل ډول ډول نظامي وړتیاوې په نسبي ډول په چټکۍ سره لوړې کړي، ترڅو په سیمه کې یو له هغو مهمو هېوادونو څخه شي چې په عراق، سوریه، خلیج او په ټوله کې په ګرمه سیمه کې د پېښو پر لور اغېزمن رول لوبوي؟ او د دې "بې واکه" رول په کابو کولو کې د امریکایانو سیاست څه دی؟ جزاک الله خيراً...
ځواب:
۱- دا خبره چې ایران په سیمه کې یو "بې واکه" (خپل سره) رول لري، پر ځای خبره نه ده؛ ځکه ایران د سیمې په ټولو مسایلو کې له امریکا سره یوځای روان دی... ایران په سیمه کې د امریکا د سیاست یو مرکزي هېواد دی او امریکا په عراق، سوریه، یمن، افغانستان، لبنان او نورو ځایونو کې پر هغه تکیه کوي... که څوک د ایران کړنو ته په ځیر وګوري، دا ورته ښکاره کېږي؛ د ایران یو شمېر چارواکو په صراحت ویلي چې له امریکا سره د ایران همکاري وه چې امریکا یې د افغانستان او عراق په نیولو وتوانوله... او په نورو مسایلو کې هم همداسې ده.
۲- موږ د ۱۴۳۴ هـ ق کال د شوال په ۱۴مه چې د ۲۰۱۳/۰۸/۲۱م نیټې سره سمون خوري، د "د امریکا د سیاست په وړاندې د ایران واقعیت" تر سرلیک لاندې یو ځواب خپور کړی و او هلته مو په تفصیل سره له امریکا سره د ایران د اړیکو حقیقت او د سیمې په مسایلو کې د هغوی همکاري بیان کړې وه، تاسو کولی شئ هغې ته رجوع وکړئ. زه دلته د هغه ځواب ځینې برخې را اخلم:
( - په سیمه کې ټول هغه سیاسي فعالیتونه چې ایران ترسره کړي، ټول د امریکایي پروژو سره په همغږۍ او توافق کې دي:
په لبنان کې یې د خپل مذهب له پیروانو څخه یو ګوند جوړ کړ او هغه یې وسله وال کړ، ترڅو هلته یو ځانګړی پوځ شي چې له لبناني پوځ څخه جلا وي. د لبنان نظام دغه ګوند او د هغې وسله په رسمیت وپېژندله، سره له دې چې د لبنان نظام یو سکیولر نظام دی او د امریکا له سیاست څخه پیروي کوي. د لبنان نظام نورو ګوندونو ته د وسلې ګرځولو اجازه ورنه کړه او نه یې د هغوی وسله په رسمیت وپېژندله. په لبنان کې د ایران ګوند د سوریې له نظام څخه چې له امریکا سره تړلی دی ملاتړ وکړ، لکه څنګه چې ایران وکړ. امریکا د لبنان نظام د دې کار مخه ونه نیوله چې د ایران ګوند ته اجازه ورکړي ترڅو په سوریه کې د بشار اسد د سکیولر نظام د ساتنې لپاره مداخله وکړي، بلکې په سوریه کې د دغه ګوند د مداخلې په اړه ضمني امریکایي موافقه شتون درلود او لبناني پوځ یې هم مخه ونه نیوله.
کله چې امریکا عراق ونیوه، نو له داسې مقاومت سره مخ شوه چې تمه یې نه لرله؛ نو ایران یې عراق ته ننوایست ترڅو له امریکا سره مرسته وکړي او پر خپلو مذهبي پیروانو اغېزه وکړي چې د اشغالګرو په وړاندې حرکت ونه کړي، بلکې هغوی د مقاومت په وړاندې ودروي او اشغال او هغه نظام ته چې امریکا هلته جوړ کړی و، مشروعیت ورکړي. په ځانګړې توګه له ۲۰۰۵ کال وروسته، کله چې امریکا د ایران پلوه ګوندونو ایتلاف ته اجازه ورکړه چې د ابراهیم جعفري او بیا د مالیکي په مشرۍ واک ته ورسېږي. دا حکومتونه د امریکا لخوا جوړ شوي او له هغې سره تړلي دي. د مالیکي حکومت چې ایران یې ملاتړ کاوه، له امریکا سره امنیتي او ستراتیژیک تړونونه لاسلیک کړل ترڅو په عراق کې د رسمي اشغال له پای ته رسېدو وروسته د امریکا نفوذ وساتل شي. دا د ایران پر رول د امریکا د رضایت ښکاره دلیل دی، چې ایراني چارواکو پخپله هم د عراق په نیولو او هلته د امریکایي نفوذ د ثبات په تامین کې له امریکا سره پر همکارۍ اعتراف کړی دی. ایران سمدستي له اشغال وروسته په عراق کې خپل سفارت پرانیست؛ کله چې جعفري وټاکل شو، د ایران د هغه وخت بهرنیو چارو وزیر کمال خرازي په ۲۰۰۵ کال کې د اشغال په اوج کې بغداد ته سفر وکړ. دواړو لوریو د اشغال په وړاندې مقاومت د "ترهګرۍ" په نوم وغنده. ایران ته د جعفري سفر او د استخباراتي همکارۍ په ګډون د ګڼو تړونونو لاسلیک کول، د امنیت ټینګښت، د سرحدونو څارنه او له ایران سره د بصرې د بریښنا او تیلو د نللیکو تړل... دا ټول د همدې همکارۍ نښې وې.
مګر له سوري نظام سره د ایران اړیکې زړې دي؛ دا اړیکې د تېرې پېړۍ د اتيايمې لسیزې په پیل کې د لومړي پاڅون له پیل راهیسې دي. ایران د سوریې د مسلمانانو په ځپلو کې د دغه نظام ملاتړ وکړ، ترڅو هغه د امریکایي پروژې په چوکاټ کې وساتي چې د خپلو اجیرانو (ال اسد) په مشرۍ یې ملاتړ کاوه. ایران پوهېږي چې دا یو سکیولر، بعثي او قومي نظام دی او د صدام له نظام سره هیڅ توپیر نه لري چې ایران ورسره جنګېده، او نه هم له اسلام سره کومه اړیکه لري، بلکې له اسلام او د هغه له پیروانو سره جګړه کوي. ایران پوهېده چې دا نظام له امریکا سره تړلی دی، نو د مسلمانانو د حقونو دفاع یې ونه کړه، بلکې برعکس له هغوی سره یې جګړه وکړه او د یوه جنایتکار کفر نظام نصرت یې وکړ او لا یې هم کوي. ایراني نظام د سوریې له مشرتابه سره نږدې نظامي، اقتصادي او سیاسي اړیکې ساتي. ایران د اسد نظام د ملاتړ لپاره ډېرې وسلې ولېږلې او هغه ته یې تیل او ګاز په ټیټه بیه ورکړل. سیاسي اړیکې په ځانګړې توګه د سوریې په انقلاب کې د ایران په مداخله کې لیدل کېدی شي؛ کله چې د اسد نظام د پرځېدو په حال کې و، که د پاسداران انقلاب، د ایران د حزب (حزب الله) او د مالیکي د ملیشو لخوا د ځواکونو لیږل نه وای، بشار او نظام به یې له منځه تللی و؛ د قصیر او حمص قتل عام او نن ورځ په غوطه کې کیمیاوي بریدونه د دغې مداخلې شاهدان دي.
په افغانستان کې ایران د امریکا د اشغال ملاتړ وکړ، د هغوی د جوړ شوي اساسي قانون او د کرزي په مشرۍ د حکومت ملاتړ یې وکړ، ترڅو له امریکا سره خدمت وکړي. کله چې امریکا د طالبانو په ماتولو کې پاتې راغله، ایران د هیواد شمالي برخې خوندي کړې. د ایران پخواني ولسمشر رفسنجاني وویل: "که زموږ ځواکونو د طالبانو په وړاندې جګړه کې مرسته نه وای کړې، امریکایان به د افغانستان په دلدل کې ډوب شوي وو." (الشرق الاوسط ورځپاڼه ۲۰۰۲/۲/۹). د ایران د پخواني ولسمشر خاتمي مرستیال محمد علي ابطحي په ۲۰۰۴/۱/۱۳ په ابوظبۍ کې په یو کنفرانس کې وویل: "که د ایران همکاري نه وای، کابل او بغداد به په دې اسانۍ نه وو نیول شوي. خو موږ ته د جایزې په بدل کې د شر په محور کې ځای راکړل شو!" (اسلام اون لاین ۲۰۰۴/۱/۱۳). ولسمشر احمدي نژاد هم نیویارک ته د سفر پر مهال له نیویارک ټایمز سره په مرکه کې (۲۰۰۸/۹/۲۶) ورته خبره تکرار کړه او ویې ویل: "ایران له متحده ایالاتو سره د افغانستان په برخه کې مرسته وکړه... همدارنګه زموږ هیواد له امریکا سره په عراق کې د ارامتیا او ثبات په راوستلو کې مرسته وکړه.") پای.
۳- د پورته ذکر شویو حقایقو شاهدي د هستوي مذاکراتو پایلې هم ورکوي؛ د امریکا ټینګار چې دا دوسیه وتړي ترڅو له ایران سره علني اړیکې ښې کړي او هغه رول چې امریکا ورته په سیمه کې ټاکلی، د "ګډو ګټو" په پلمه ترسره کړي. امریکایي ولسمشر د هستوي هوکړې په اړه په خپله وینا کې وویل چې دا یوه "ښه هوکړه ده چې زموږ بنسټیزې موخې پوره کوي" او ویې ویل "موږ چمتو یو چې د ایران له خلکو سره د ګډو ګټو لپاره کار وکړو" (امریکا سوا راډیو ۲۰۱۵/۴/۲)... د امریکا د ولسمشر څرګندونې ښیي چې هغه غواړي له ایران سره د ګډو ګټو تر نوم لاندې کار وکړي! او له "لوی شیطان" سره د امریکایي پروژو له پلي کولو پرته بله کومه ګډه ګټه شتون لري؟!
۴- بیا هغه څه چې د یمن په پیښو کې د امریکا، ایران او حوثیانو ترمنځ په همغږۍ ترسره شول! له ایران سره د حوثیانو اړیکې خو دلیل ته اړتیا نه لري، ځکه دا تر لمر روښانه ده... مګر د حوثیانو څخه د امریکا ملاتړ هر بصیرت لرونکی انسان درک کولی شي. امریکا په یمن کې په خپله مشهوره کبرجنې طریقه، یعنې په وسله وال ځواک او زور زیاتي سره عمل کوي. حوثیانو صنعا او نورې سیمې ونیولې، خلک یې بندیان کړل او ویې وژل، دا ټول یې د "ولسي انقلاب او ولسي کمیټو" په پلمه وکړل. امریکا د حوثیانو له دغو حرکتونو څخه په سیاسي او امنیتي توګه ملاتړ کاوه: په سیاسي لحاظ امریکا حوثیان د القاعدې په څیر ترهګر نه بولي، بلکې هغوی یو سیاسي حرکت ګڼي. امریکایي سفیر میتیو ټویلر د ۲۰۱۴/۹/۱۸ په خبري کنفرانس کې وویل: "موږ د هغو ډلو ترمنځ توپیر کوو چې په سیاسي پروسه کې یې برخه اخیستې، حوثي حرکت په ملي خبرو اترو کې برخه اخیستې وه... له همدې امله موږ د حوثي او د هغه د حرکت ملاتړ کوو." په امنیتي لحاظ، کله چې حوثیان صنعا ته ننوتل، پوځ او پولیسو یې مقاومت وکړ، خو امریکا سمدستي بن عمر (د ملګرو ملتونو استازی، چې په حقیقت کې د امریکا استازی و) ولېږه، ترڅو پر هادي فشار راوړي او حوثیانو ته شین څراغ ورکړي چې خپل حرکت ګړندی کړي.
۵- وروستۍ پېښې هم دا ملاتړ تاییدوي. زه تاسو ته د ۲۰۱۵/۳/۲۷ نیټې له ځواب څخه یوه برخه را اخلم: (...امریکا حوثیانو ته د ایران له لارې ډول ډول وسلې او مهمات ورکړل ترڅو وکولی شي پر یمن واکمن شي، ځکه امریکا پوهېږي چې سیاسي منځپانګه په لویه کچه د انګرېزانو لاسپوڅي دي... حوثیانو داسې وګڼله چې دوی د یمن د نیولو ځواک لري، ولسمشر یې محاصره کړ، خو هغه وتښتېد... امریکا درک کړه چې د دوی پلویان (حوثیان) په سخت حالت کې دي، نه شي کولی واکمني وکړي او نه هم پخواني حالت ته ستنېدلی شي، نو امریکا وغوښتل چې هغوی په یو محدود نظامي عمل سره وژغوري او په یو غشي دوه نښې وولي: یو دا چې هغوی د مظلوم په توګه وښیي او بل دا چې د خبرو اترو لپاره فضا جوړه کړي... دا څرګنده شوه چې سعودي له نظامي عمل وړاندې له امریکا سره مشوره کړې وه او هغه کسان چې په نظامي ډګر کې فعال رول لري، د امریکا اجیران دي، په ځانګړې توګه د سعودي پاچا سلمان او د مصر ولسمشر سیسي...) پای.
د پیښو په تدبر سره څرګندیږي چې امریکا د چارو کنټرولونکې وه؛ د سعودي بریدونو تمرکز پر هغو وسلو و چې قیمت یې مسلمانانو ورکړی و، او ډیری قربانیان ملکي وګړي وو... ایران مداخله ونه کړه بلکې له لرې یې ننداره کوله، سره له دې چې د "عاصفة الحزم" غږونو نړۍ نیولې وه!
دا ښیي چې د دې ټولو حرکتونو لارښود (ماسترو) داسې تال تنظیموي چې حوثیان وژغوري، نه دا چې هغوی له منځه یوسي. سعودي هم په دې پوهېږي او خپل عملیات د همدې تال سره سم پر مخ وړي... همدارنګه ایران هم په دې پوهېږي او پرته له نظامي مداخلې څارنه کوي...! بلکې ایران د خپلو هغو کښتیو د پلټنې اجازه هم ورکړه چې یمن ته یې مرستې وړلې، ځکه امریکا دا غوښتل. نو لکه څنګه چې سعودي د امریکا د لارښوونو پابند دی، ایران هم همداسې دی.
۶- خلاصه دا ده چې ایران د امریکا له سیاست څخه نه دی وتلی (نه دی تفلت شوی)، بلکې له هغه څخه بهر ګام نه اخلي، او دا ټول د "لوی شیطان" سره د ګډو ګټو په پلمه ترسره کېږي!
ستاسو ورور عطاء بن خلیل ابو الرشته