د پوښتنې ځواب: د ځمکې د رَقَبَة (اصلي ملکیت) او د هغې د ګټې په اړه

پوښتنه:

السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته، غواړم د ځمکو په اړه یوه پوښتنه وکړم: د هغه ځمکې ترمنځ چې رَقَبَة (اصلي ملکیت) او ګټه یې د فرد لپاره وي او د هغه ځمکې ترمنځ چې ګټه یې د فرد خو رَقَبَة یې د دولت وي، څه توپیر دی؟ جزاکم الله خیراً.

ځواب:

وعلیکم السلام ورحمة الله وبرکاته.

د عشرې او خراجي ځمکې ترمنځ هیڅ توپیر نشته، دواړه یو شان دي مګر په دوو مواردو کې:

۱- د عشرې ځمکې مالک د هغې د رَقَبَة (اصلي ملکیت) او ګټې (منفعت) دواړو مالک وي، خو د خراجي ځمکې مالک یوازې د هغې د ګټې مالک وي او د رَقَبَة مالک نه وي. پر دې اساس، که د عشرې ځمکې مالک وغواړي چې خپله ځمکه وقف کړي، نو په هر وخت کې یې چې وغواړي دا کار کولی شي؛ ځکه چې دی د هغې د عین (رَقَبَة) مالک دی. خو که د خراجي ځمکې مالک وغواړي خپله ځمکه وقف کړي، نو دا کار نشي کولی؛ ځکه په وقف کې شرط دا دی چې وقفوونکی باید د هغه څه د عین مالک وي کوم چې وقف کوي یې، په داسې حال کې چې د خراجي ځمکې مالک د ځمکې د عین یا رَقَبَة مالک نه دی، بلکې یوازې د هغې د ګټې مالک دی؛ ځکه چې د هغې رَقَبَة د بیت المال ملکیت دی.

۲- په عشرې ځمکه کې زکات (لسمه یا نیمه لسمه) واجبېږي... خو پر خراجي ځمکه باندې بیا خراج لازمېږي.

له دې دوو مواردو پرته، دواړه ځمکې یو شان دي او مالک یې د شرعي احکامو سره سم تصرف پکې کولی شي: لکه پېر او پلور، میراث او داسې نور...