د جلیل عالم عطاء بن خلیل ابو الرشته، د حزب التحریر امیر، د خپلې فېسبوک پاڼې د مینه والو پوښتنو ته د ځوابونو لړۍ
د پوښتنې ځواب
ولې رسول الله صلی الله علیه وسلم له قریشو څخه د نصره (نصرت) غوښتنه ونه کړه؟
رائد الهرش ابو معاذ ته!
پوښتنه:
د وضاحت لپاره یوه پوښتنه: ایا له قریشو څخه د رسول الله ﷺ لخوا د نصرت نه غوښتل د هغوی د ناتوانۍ له امله وو که یوازې له دې امله چې هغوی اسلام رد کړی و؟ زما هدف د مکې مشران دي. که داسې وي، نو ایا رسول الله ﷺ د یثرب له خلکو نصرت ونه غوښت، حال دا چې په یثرب کې مشرانو او قایدانو لا اسلام نه و منلی او نصرت یې نه و ورکړی؟! هیله ده وضاحت ورکړئ. بارک الله فیک او الله دې درته جزا درکړي.
ځواب:
په مکه کې له قریشو څخه د نصرت د نه غوښتلو په اړه موضوع داسې ده:
[رسول الله ﷺ به د قدرت خاوندان (أهل القوة) چې د جاهلیت د بدلولو توان یې درلود، لومړی اسلام ته رابلل... که هغوی اسلام مانه او ځواب یې ورکاوه، نو بیا یې ترې نصرت غوښت... په مکه کې د قریشو مشرانو چې د بدلون توان یې درلود، اسلام قبول نه کړ، له همدې امله رسول الله ﷺ له هغوی څخه نصرت ونه غوښت، بلکې رسول الله ﷺ په مکه کې یوازې پر دعوت بسنه کوله. د هغوی د قدرت خاوندانو لخوا اسلام ته د مثبت ځواب نه ورکولو له امله یې ترې نصرت ونه غوښت... لاندې زه درته د سیرت له کتابونو څخه ځینې بېلګې ذکر کوم چې دا موضوع څنګه وه:
لومړی: د ابن هشام له سیرت څخه:
۱- (... وَقَوْمُهُ أَشَدّ مَا كَانُوا عَلَيْهِ مِنْ خِلَافِهِ وَفِرَاقِ دِينِهِ إلّا قَلِيلاً مُسْتَضْعَفِينَ مِمّنْ آمَنَ فَكَانَ رَسُولُ اللّهِ ﷺ يَعْرِضُ نَفْسَهُ فِي الْمَوَاسِمِ إذَا كَانَتْ عَلَى قَبَائِلِ الْعَرَبِ يَدْعُوهُمْ إلَى اللّهِ وَيُخْبِرُهُمْ أَنّهُ نَبِيّ مُرْسَلٌ وَيَسْأَلُهُمْ أَنْ يُصَدّقُوهُ وَيَمْنَعُوهُ حَتّى يُبَيّنَ (لَهُمْ) اللّهُ مَا بَعَثَهُ بِهِ...
«...او د هغه ﷺ قوم د هغه له مخالفت او د هغه د دین له پرېښودلو څخه ډېر سخت دریځ درلود، مګر ډېر لږ کسان چې کمزوري شوي وو او ایمان یې راوړی و. نو رسول الله ﷺ به په موسمونو (د حج په وخت) کې ځان پر عربي قبایلو وړاندې کاوه، هغوی به یې د الله لوري ته رابلل او خبرول به یې چې دی یو رالېږل شوی پیغمبر دی او له هغوی یې غوښتل چې تصدیق یې کړي او د هغه ساتنه (نصرت) وکړي ترڅو هغه څه خلکو ته روښانه کړي چې الله سبحانه وتعالی پرې رالېږلی دی...»
ابن اسحاق وايي: حسین بن عبدالله بن عبیدالله بن عباس ماته وویل چې ما له ربیعه بن عباد څخه واورېدل چې پلار مې ورته کیسه کوله: زه په منی کې له خپل پلار سره یو ځوان هلمندی وم او رسول الله ﷺ به د عربو د قبایلو پر ځایونو درېده او ویل به یې: اې بني فلان! زه تاسو ته د الله استازی یم، هغه تاسو ته امر کوي چې یوازې د هغه عبادت وکړئ او هیڅ شی ورسره شریک نه کړئ، او دا بتان چې له هغه پرته یې عبادت کوئ، پرېږدئ، او پر ما ایمان راوړئ، ما تصدیق کړئ او زما ساتنه وکړئ ترڅو زه د الله هغه پیغام بیان کړم چې پرې رالېږل شوی یم...)
۲- ابن اسحاق وايي: زهري راته وویل چې هغه (رسول الله ﷺ) بني عامر بن صعصعه ته ورغی، هغوی یې د الله عزوجل لوري ته راوبلل او ځان یې پرې وړاندې کړ. په هغوی کې یو سړي چې بیحره بن فراس نومېده وویل: په خدای قسم که زه دا ځوان له قریشو څخه واخلم، نو په واسطه به یې پر عربو غالب شم. بیا یې وویل: که موږ ستا پر دې کار له تا سره بیعت وکړو او بیا الله ته پر خپلو مخالفینو برلاسی کړې، نو ایا له تا وروسته به واک زموږ وي؟ هغه ﷺ وفرمایل: واک د الله په لاس کې دی، هر چیرې یې چې خوښه وي هلته یې ږدي. هغه سړي وویل: ایا زموږ غاړې دې د ستا په خاطر د عربو نښه شي او کله چې الله ته برلاسی کړې، نو واک دې د نورو وي؟ موږ ستا کار ته اړتیا نه لرو...
۳- ابن اسحاق وايي: رسول الله ﷺ پر همدې طریقه و، کله چې به په موسم (حج) کې خلک راټول شول، هغه به ورغی او قبایل به یې د الله لوري ته او اسلام ته رابلل او ځان او هغه هدایت او رحمت به یې پرې وړاندې کاوه چې له الله څخه ورته راغلی و. کله به یې چې واورېدل چې کوم نوموتی او د شرف خاوند عرب مکې ته راغلی، نو حتماً به ورغی، د الله لوري ته به یې راباله او خپل دعوت به یې ورته وړاندې کاوه.
لکه څنګه چې وینئ، رسول الله ﷺ به د قدرت خاوند ته لومړی د اسلام بلنه ورکوله، که به یې ومنله، نو بیا به یې ترې د نصرت غوښتنه کوله.]
دویم: د ابن کثیر له سیرت څخه:
۱- [...وایي: بیا موږ داسې مجلس ته ورسېدو چې سکون او وقار ورباندې خپور و، هلته د قدر او درناوي خاوندان مشران ناست وو، ابوبکر مخکې شو او سلام یې وکړ. علي رضي الله عنه وایي: ابوبکر په هر خیر کې مخکښ و. ابوبکر هغوی ته وویل: تاسو له کوم قوم څخه یاست؟ هغوی وویل: د بني شیبان بن ثعلبه څخه. هغه رسول الله ﷺ ته مخ کړ او ویې ویل: زما پلار او مور دې له تا ځار وي، په خپل قوم کې تر دې زیات د عزت خاوندان نشته. او په یو بل روایت کې: تر دې زیات په قوم کې عذر نشته، دا د خپل قوم غوره خلک دي. په هغه قوم کې مفروق بن عمرو، هاني بن قبیصه، مثنی بن حارثه او نعمان بن شریک ناست وو... مفروق بن عمرو ابوبکر ته نږدې و او هغه په بیان او ژبه کې پر هغوی برلاسی و. ابوبکر ورته وویل: ستاسو شمېر څومره دی؟ هغه وویل: موږ له زر کسانو زیات یو، او زر کسان د کمښت له امله نه مغلوبیږي. ابوبکر وویل: ستاسو دفاعي ځواک (المنعة) څنګه دی؟ هغه وویل: موږ پوره هڅه کوو او هر قوم خپله برخه هڅه کوي. ابوبکر وویل: ستاسو او دښمنانو ترمنځ جګړه څنګه ده؟ مفروق وویل: موږ چې کله په غوسه شو، په جګړه کې ډېر سخت یو، موږ اسونه پر اولادونو او وسلې پر اوښانو غوره ګڼو، نصرت د الله له لوري دی، کله موږ غالبېږو او کله بل څوک...
شاید ته د قریشو ورور یې؟ ابوبکر وویل: که تاسو ته دا خبر دررسېدلی وي چې هغه د الله رسول دی، نو دا دی همدا دی. مفروق وویل: موږ ته دا خبر رارسېدلی چې هغه داسې یادونه کوي. بیا یې رسول الله ﷺ ته مخ کړ او ویې ویل: اې د قریشو وروره، ته د څه شي لوري ته بلنه ورکوې؟ رسول الله ﷺ مخکې شو او کېناست، ابوبکر پرې خپله چپن سیوری کړه، رسول الله ﷺ وفرمایل: «زه تاسو دې ته رابولم چې شاهدي ورکړئ چې له یو الله پرته بل هیڅ معبود نشته چې شریک نلري، او دا چې زه د الله رسول یم، او دا چې تاسو ماته ځای راکړئ او زما نصرت وکړئ ترڅو زه هغه څه ادا کړم چې الله پرې امر کړی یم، ځکه قریشو د الله د امر خلاف یو بل ته لاسونه ورکړي، د هغه رسول یې دروغجن بللی او له حق څخه یې د باطل په وسیله بې نیازي ښودلې، او الله بې نیازه او د ستاینې وړ دی». هغه وویل: اې د قریشو وروره، نور د څه شي بلنه ورکوې؟ رسول الله ﷺ دا ایت تلاوت کړ:
قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا
"ووایه: راشئ چې زه تاسو ته هغه څه تلاوت کړم چې ستاسو رب پر تاسو حرام کړي دي: دا چې له هغه سره هیڅ شی شریک نه کړئ او له مور او پلار سره احسان وکړئ..." تر دې چې وفرمایل: "دا هغه څه دي چې هغه تاسو ته یې وصیت کړی ترڅو تاسو تقوا اختیار کړئ." (سورت الانعام [۶]: ۱۵۱)
مفروق ورته وویل: اې د قریشو وروره، نور د څه بلنه ورکوې؟ په خدای قسم چې دا د ځمکې د خلکو خبرې نه دي، که دا د هغوی خبرې وی نو موږ به پېژندلې وای. رسول الله ﷺ تلاوت کړ:
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
"بېشکه الله د عدل، احسان او خپلووانو ته د حق ورکولو امر کوي او له فحشا، منکر او تېري څخه منع کوي، هغه تاسو ته وعظ کوي ترڅو تاسو پند واخلئ." (سورت النحل [۱۶]: ۹۰)
مفروق ورته وویل: اې د قریشو وروره، په خدای قسم چې تا د غوره اخلاقو او ښو عملونو لوري ته بلنه ورکړه، او هغه قوم درواغجن دی چې ستا یې تکذیب وکړ او ستا پر ضد یې یو بل ته لاسونه ورکړل.
بیا یې وغوښتل چې هاني بن قبیصه هم په خبرو کې شریک کړي او ویې ویل: دا هاني بن قبیصه زموږ مشر او د دین خاوند دی. هاني وویل: اې د قریشو وروره، ما ستا خبرې واورېدې او ستا خبره مې رښتیا کړه، مګر زما په نظر زموږ لخوا د خپل دین پرېښودل او په یو داسې مجلس کې ستا پیروي کول چې لومړی او پای یې نه وي، پرته له دې چې ستا په کار کې فکر وکړو او د عاقبت په اړه دې وګورو، دا په رای کې تېروتنه او په عقل کې کمزوري ده. او تېروتنه له بیړې سره وي، زموږ تر شا نور قومونه دي چې موږ نه غواړو پرته له هغوی کوم تړون وکړو. مګر ته هم وګرځه او موږ به هم وګرځو، ته به هم وګورې او موږ به هم وګورو. بیا یې وغوښتل چې مثنی بن حارثه هم په خبرو کې شریک کړي... مثنی وویل: ستا خبرې مې واورېدې او خوښې مې شوې، مګر زموږ ځواب همغه د هاني بن قبیصه ځواب دی، موږ د دوو اوبو (سیمې) ترمنځ اوسېږو، یوه یمامه او بله سماوه. رسول الله ﷺ وفرمایل: دا دوه سیمې کومې دي؟ هغه وویل: یوه یې د عربو خاوره ده او بله یې د فارس (ایران) خاوره او د کسری نهرونه دي. موږ له کسری سره داسې تړون کړی چې نه به کومه نوې پېښه رامنځته کوو او نه به کوم پېښه رامنځته کوونکي ته ځای ورکوو. شاید دا کار چې ته یې موږ ته بلنه ورکوې د پاچاهانو بد راشي. د عربو سیمې په اړه موږ ستا ملاتړ کولی شو، خو د فارس سیمې په اړه ستا ملاتړ نه شو کولی.
رسول الله ﷺ وفرمایل: «تاسو بد ځواب رانکړ، ځکه په رښتینولۍ مو خبره وکړه، مګر د الله د دین ملاتړ یوازې هغه څوک کولی شي چې له ټولو اړخونو یې ساتنه وکړي»...]
۲- وایي: [بیا موږ د اوس او خزرج مجلس ته ورغلو، موږ لا نه وو پاڅېدلي چې هغوی له رسول الله ﷺ سره بیعت وکړ.
علي رضي الله عنه وایي: هغوی رښتیني او صابر خلک وو، رسول الله ﷺ د هغوی په اړه د ابوبکر رضي الله عنه په معلوماتو خوشحاله شو.
وایي: رسول الله ﷺ ډېر لږ وخت وروسته خپلو اصحابو ته راووت او ویې فرمایل: «د الله ډېر حمد ووایئ، نن د ربیعه زامنو پر فارسیانو بریا موندلې، هغوی یې پاچاهان ووژل او لښکر یې ترې ونیوه او زما په برکت ورسره نصرت وشو».
وایي: دا پېښه په قراقر کې د ذي قار ترڅنګ شوې وه... دا یو ډېر عجیب حدیث دی. امام محمد بن عمر واقدي یو یو قبیله ذکر کړې چې رسول الله ﷺ ځان پرې وړاندې کړی و... لکه بني عامر، غسان، بني فزاره، بني مره، بني حنیفه، بني سلیم، بني عبس، بني نضر بن هوازن، بني ثعلبه بن عکابه، کنده، کلب، بني الحارث بن کعب، بني عذره، قیس بن الحطیم او نور... امام احمد روایت کوي چې جابر بن عبدالله وویل: رسول الله ﷺ به په موقف (عرفات) کې ځان پر خلکو وړاندې کاوه او ویل به یې: «ایا داسې سړی شته چې ما خپل قوم ته یوسي؟ ځکه قریشو زه منع کړی یم چې د خپل رب کلام ورسوم.»]
له دې ټولو څخه روښانه ده چې رسول الله ﷺ تر هغه وخت له چا څخه نصرت نه غوښت ترڅو چې یې هغه ته د اسلام بلنه نه وه ورکړې، که به یې اسلام ته مثبت ځواب نه وای ورکړی، نو نصرت یې ترې نه غوښت. او د قریشو مشرانو اسلام قبول نه کړ، ځکه خو رسول الله ﷺ له هغوی څخه نصرت ونه غوښت.
ستاسو ورور عطاء بن خلیل ابو الرشته
۲۶ جمادی الاولی ۱۴۴۳ هـ ق ۲۰۲۱/۱۲/۳۰ م
د امیر (حفظه الله) د فېسبوک پاڼې څخه د ځواب لېنک: فېسبوک
د امیر (حفظه الله) له ویب پاڼې څخه د ځواب لېنک: ویب پاڼه