Mfululizo wa Majibu ya Mwanachuoni Mtukufu Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah, Amiri wa Hizb ut Tahrir, kwa Maswali ya Wafuasi wa Ukurasa Wake wa Facebook "Fiqhi"
Jibu la Swali
Hukumu za Walioritadi, Watoto wa Walioritadi, na Watoto Wadogo wa Makafiri
Kwa Rafiq Ahmad Abu Ja'far
Swali:
Assalamu Alaikum wa Rahmatullahi wa Barakatuh, salamu baada ya hapo,
Sheikh wangu mpendwa, nina swali ambalo ninaomba unijibu:
Je, hakuna mgongano kati ya kauli ya Mtume ﷺ alipoulizwa kuhusu watoto wadogo wa murtadi... akasema wao ni wa Motoni. Na katika riwaya nyingine Mtume ﷺ akasema wao na baba yao wako Motoni, au kama alivyosema ﷺ. Je, hili haligongani na kauli yake ﷺ:
رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثٍ... وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ
"Kalamu imeondolewa kwa watu watatu... na kwa mtoto mpaka abalehe." (Kama alivyosema ﷺ)?
Jibu:
Wa Alaikum Salaam wa Rahmatullahi wa Barakatuh,
1- Imekuja katika kitabu cha Al-Muqaddimah – Ibara ya 7: [Ama kipengele (c) cha ibara hii, Uislamu umeweka hukumu kwa murtadi (aliyeritadi), miongoni mwazo ni kwamba auawa asiporejea kwenye Uislamu, kwa kauli ya Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ:
مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْـتُلُوهُ
"Yeyote atakayeibadili dini yake, basi muueni." (Imepokelewa na Bukhari kutoka kwa Ibn Abbas)...
Hii ni kwa upande wa murtadi mwenyewe. Ama kwa upande wa watoto wake waliozaliwa nje ya Uislamu, yaani ikiwa Muislamu ameritadi na hakuuawa akabaki kwenye dini aliyoritadi kwayo, kama vile kuwa Mkristo, Myahudi, au mshirikina na akabaki hivyo, kisha akazaa watoto akiwa katika hali hiyo, wakazaliwa wakiwa Wakristo, Wayahudi, au washirikina; je, watoto wake wanachukuliwa kuwa ni murtadi na kufanyiwa muamala wa murtadi, au wanachukuliwa kulingana na dini waliyozaliwa nayo?
Jibu la hilo ni kwamba watoto wa murtadi waliozaliwa kabla ya yeye kuritadi, basi hao wanachukuliwa kuwa ni Waislamu bila shaka. Hivyo wakimfuata baba yao katika kuritadi kwake, watafanyiwa muamala wa murtadi. Ama wakizaliwa baada ya yeye kuritadi kutoka kwa mke kafiri au mke murtadi, basi hao wanachukuliwa kuwa ni makafiri na hawachukuliwi kama murtadi; hivyo watafanyiwa muamala wa watu wa dini waliyozaliwa nayo. Kila anayezaliwa na murtadi baada ya ukafiri wake kutokana na mke kafiri au murtadi, basi hukumu yake ni kafiri kwa sababu amezaliwa na wazazi wawili makafiri. Ikiwa wazazi hao wamekuwa Wayahudi au Wakristo, yaani miongoni mwa Ahlul Kitab, atafanyiwa muamala wa Ahlul Kitab. Na ikiwa wamekuwa washirikina, atafanyiwa muamala wa washirikina. Hii ni kutokana na yaliyopokelewa kutoka kwa Ibn Mas’ud:
أَنَّ النبيَّ ﷺ لَمَّا أَرَادَ قَتْلَ أَبِيكَ (عقبة بن أبي معيط) قَالَ مَنْ لِلصِّبْيَةِ قَالَ النَّارُ
"Kwamba Mtume ﷺ alipotaka kumuua baba yako (Uqbah bin Abi Muait), (Uqbah) akasema: Nani atakayewajali watoto? (Mtume) akasema: Moto." (Imepokelewa na Abu Dawud na Al-Hakim ambaye aliisahihisha na Al-Dhahabi akaafikiana naye).
Na katika riwaya ya Al-Daraqutni:
النَّارُ لَهُمْ وَلأَبِيهِمْ
"Moto ni wao na baba yao."
Na kutokana na yaliyothibiti katika Sahih Bukhari katika mlango wa watu wa nyumba (Ahlul Dar) kutoka katika kitabu cha Jihad: kutoka kwa Ibn Abbas, kutoka kwa Al-Sa’b bin Jathama amesema:
مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ ﷺ بِالأَبْوَاءِ - أَوْ بِوَدَّانَ - وَسُئِلَ عَنْ أَهْلِ الدَّارِ، يُبَيَّتُونَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَيُصَابُ مِنْ نِسَائِهِمْ وَذَرَارِيِّهِمْ، قَالَ ﷺ: هُمْ مِنْهُمْ
"Mtume ﷺ alinipita katika eneo la Al-Abwa' – au Waddan – naye akaulizwa kuhusu watu wa nyumba (katika ardhi ya vita) wanaoshambuliwa usiku miongoni mwa washirikina kisha wanawake wao na watoto wao huumizwa/huuawa, akasema ﷺ: Wao ni miongoni mwao."
Hivyo, kila anayezaliwa na wazazi wawili makafiri anachukuliwa kuwa ni kafiri, na hukumu yake ni kama ya makafiri. Kwa msingi huo, wale walioritadi kutoka katika Uislamu na kuwa makundi yasiyo ya Kiislamu, kama vile Madruze (Druze), Baha'i, na Qadiani, hawafanyiwi muamala wa murtadi, kwa sababu si wao walioritadi ili wafanyiwe muamala wa murtadi, bali mababu zao ndio walioritadi. Hawa walizaliwa na wazazi wawili makafiri, hivyo wanahukumiwa ukafiri na kufanyiwa muamala wa makafiri. Na kwa kuwa hawa hawakuritadi kwenda kwenye dini miongoni mwa dini za Ahlul Kitab, yaani hawakuritadi kuwa Wakristo au Wayahudi, basi wanafanyiwa muamala wa washirikina; hivyo vichinjwa vyao haviliwi, na wanawake wao hawaolewi. Kwani wasio Waislamu ama wanachukuliwa kuwa ni Ahlul Kitab au wasio Ahlul Kitab – yaani washirikina – na hakuna kundi la tatu. Ndiyo maana Mtume ﷺ alisema kuhusu Majusi wa Hajr, katika riwaya ya Al-Hasan bin Muhammad bin Al-Hanafiyyah:
فَمَنْ أَسْلَمَ قُبِلَ مِنْهُ، وَمَنْ لَمْ يُسْلِمْ ضُرِبَتْ عَلَيْهِ الجِزْيَةُ، غَيْرَ نَاكِحِي نِسَائِهِمْ وِلاَ آكِلِي ذَبَائِحِهِمْ
"Yeyote atakayesilimu atakubaliwa, na asiyesilimu atapigwa Jizya, bila kuoa wanawake wao wala kula vichinjwa vyao."
Al-Hafiz amesema katika Al-Dirayah kuwa imetolewa na Abdul Razzaq na Ibn Abi Shaibah, nayo ni Mursal yenye isnadi nzuri. Ama kizazi cha wale walioritadi kutoka kwa Uislamu na kuwa Wakristo kama ilivyo hali nchini Lebanon kwa familia ya Shehab; baba zao walikuwa Waislamu wakartadi na kuwa Wakristo, na kizazi chao kikaja katika dini ya Kikristo, basi hawa na mfano wao wanafanyiwa muamala wa Ahlul Kitab.] Mwisho wa nukuu.
Ni wazi kutokana na hayo hukumu ya watoto waliozaliwa na wazazi wawili makafiri kuwa wanafanyiwa muamala wa dini ya wazazi wao isipokuwa wakisilimu...
2- Nimeshawahi kujibu swali kama hili mnamo tarehe 22/07/2011, na katika jibu hilo ilikuja hivi:
[Hakuna mgongano, kwani ya kwanza inahusu watoto wadogo wa makafiri ikiwa watakufa katika ukafiri wao. Kila anayezaliwa na wazazi wawili makafiri anachukuliwa kuwa ni kafiri, na hukumu yake ni hukumu ya makafiri kama ilivyo katika hadith mbili za Ibn Mas’ud na Ibn Abbas ulizozitaja katika swali. Na bila shaka, hili ni ikiwa watakufa katika ukafiri wao kabla ya kubalehe kwao na kusilimu kwao...
Ama hadith ya Abu Dawud, hiyo ni mahususi kwa Waislamu; yeyote miongoni mwa Waislamu aliye mdogo, basi yeye hawajibiki na hukumu za kisheria mpaka atakapobalehe. Na kadhalika aliyelala mpaka atakapoamka na mwendawazimu mpaka atakapozinduka...] Mwisho wa nukuu.
Hivyo basi, hakuna mgongano kati ya hali hizo mbili, na Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi zaidi na Mwenye Hekima zaidi.
3- Kwa taarifa, kuna baadhi ya maoni yanayofupisha hukumu hii hapa duniani, ama Akhera basi hukumu yao iko kwa Mwenyezi Mungu, na miongoni mwa maoni hayo ni:
a- Al-Nawawi anasema katika Sharh Sahih Muslim (Juz. 12, uk. 55): [Watoto wa makafiri hukumu yao duniani ni kama hukumu ya baba zao. Ama Akhera, ikiwa watakufa kabla ya kubalehe, kuna madhehebu matatu; sahihi ni kwamba wapo Peponi, la pili ni Motoni, na la tatu ni kutotoa uamuzi wa uhakika juu yao. (Angalia: Al-Khatib 'ala Matn Abi Shuja', Juz. 2, uk. 256)].
b- Nayl al-Awtar (11/465) [Mlango wa kufuata kwa mtoto kwa wazazi wake katika ukafiri na kwa yule aliyesilimu miongoni mwao katika Uislamu na usahihi wa kusilimu kwa mtoto anayejitambua (mumayyiz) 3224 – (Kutoka kwa Abu Hurairah kwamba Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ alisema:
مَا مِنْ مَوْلُودٍ إلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ، كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ؟
"Hakuna mtoto anayezaliwa isipokuwa huzaliwa katika fitra (asili safi), kisha wazazi wake humfanya kuwa Myahudi, Mkristo au Majusi, kama vile mnyama anavyozaa mnyama aliyekamilika; je, mnaona ndani yake mnyama aliyekatwa sikio?"
Kisha Abu Hurairah akasema:
فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا
(Fitra ya Mwenyezi Mungu ambayo amewaumbia watu kwayo) Aya. Wameafikiana (Bukhari na Muslim).
Na katika riwaya iliyoafikiwa pia, walisema: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, unaonaje kwa anayekufa miongoni mwao akiwa mdogo? Akasema:
اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
"Mwenyezi Mungu anajua zaidi kile ambacho wangekuwa wakikifanya.")
Na hadith ya Abu Hurairah ina ushahidi kwamba watoto wa makafiri wanahukumiwa Uislamu wakati wa kuzaliwa, na kwamba ikiwa mtoto atapatikana katika ardhi ya Kiislamu bila wazazi wake, atakuwa Muislamu; kwa sababu yeye huwa Myahudi, Mkristo au Majusi kwa sababu ya wazazi wake. Hivyo wasipokuwepo, anabaki katika hali aliyozaliwa nayo, nayo ni Uislamu.
Kauli yake:
اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
ina ushahidi kwamba hukumu za makafiri mbele ya Mwenyezi Mungu wanapokufa wakiwa wadogo hazijaamuliwa moja kwa moja, bali zimefungamana na amali yake ambayo angeifanya lau angeishi.] Mwisho wa nukuu.
Vyovyote iwavyo, maoni yetu ni yale yaliyotajwa katika (1, 2), na Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi zaidi na Mwenye Hekima zaidi.
Ndugu yenu, Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah
14 Rabi' al-Akhar 1444 Hijiria Sawa na 08/11/2022 Miladi
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amiri (Mungu amuhifadhi) kwenye: Facebook