(Sfululizo wa Majibu ya Mwanachuoni Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah, Amir wa Hizb ut-Tahrir, kwa maswali ya wafuasi wake kwenye ukurasa wake wa Facebook)
Kwa Khilafa Islamia
Swali:
Assalamu Alaikum: Katika Hadithi kutoka kwa Abu Huraira (ra) kutoka kwa Mtume (saw) amesema:
سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ، يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ: الإِمَامُ العَادِلُ، وَشَابٌّ نَشَأَ فِي عِبَادَةِ رَبِّهِ، وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِي المَسَاجِدِ، وَرَجُلاَنِ تَحَابَّا فِي اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَيْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَيْهِ، وَرَجُلٌ طَلَبَتْهُ امْرَأَةٌ ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ، فَقَالَ: إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ، وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ، أَخْفَى حَتَّى لاَ تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمِينُهُ، وَرَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ خَالِيًا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ
"Watu saba ambao Allah atawatia katika kivuli Chake siku ambayo hakutakuwa na kivuli isipokuwa kivuli Chake: Imam (kiongozi) mwadilifu, na kijana aliyekulia katika ibada ya Mola wake, na mwanamume ambaye moyo wake umegandamana na misikiti, na watu wawili wanaopendana kwa ajili ya Allah, wanakutana kwa ajili Yake na wanaachana kwa ajili Yake, na mwanamume aliyetongozwa na mwanamke mwenye cheo na uzuri akasema: 'Mimi namuogopa Allah', na mwanamume aliyetoa sadaka akaificha kiasi kwamba mkono wake wa kushoto usijue ulichotoa mkono wake wa kulia, na mwanamume aliyemdhukuru Allah faraghani macho yake yakachuruzika machozi." (Muttafaq Alayh)
Kwa nini mwanamke hakutajwa katika sehemu hizi - akahusishwa mwanamume pekee - yaani kutajwa kwa wanaume hasa katika hali zote bila kumtaja mwanamke?
Naomba maelezo ya kina, Allah awabarikie na kuwasaidia kwa ushindi Wake.
Jibu:
Wa Alaikum Salam Wa Rahmatullahi Wa Barakatuh.
Kabla ya kukujibu kuhusu Hadithi hii tukufu na kwa nini mwanamke hakutajwa, nitakutajia yafuatayo:
1- Kuna mfumo katika lugha ya Kiarabu unaitwa mfumo wa "at-taghlib" (ujumuishaji), yaani hotuba kuwa katika mfumo wa kiume lakini unajumuisha jinsi ya kike kwa njia ya ujumuishaji, kama neno Lake Subhanahu:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
Ambapo inajumuisha pia wanawake walioamini.
Na mfano wa kile alichokitoa Bukhari kutoka kwa Abu Huraira (ra) amesema: Mtume (saw) amesema:
أَيُّمَا رَجُلٍ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا، اسْتَنْقَذَ اللَّهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ مِنَ النَّارِ
"Mwanamume yeyote atakayemwacha huru mtumwa wa Kiislamu, Allah atakiokoa kila kiungo chake kutokana na Moto kwa kila kiungo cha mtumwa huyo."
Hii inatumika kwa mwanamke pia kwa mfumo wa at-taghlib, yaani (mwanamke yeyote atakayemwacha huru...).
Na mfano wa Hadithi ya an-Nasa'i kuhusu zaka ya ngamia... kutoka kwa Abu Huraira amesema: Nilimsikia Mjumbe wa Allah (saw) akisema:
أَيُّمَا رَجُلٍ كَانَتْ لَهُ إِبِلٌ لَا يُعْطِي حَقَّهَا فِي نَجْدَتِهَا وَرِسْلِهَا
"Mwanamume yeyote mwenye ngamia kisha asitoe haki yake katika hali ya shida na wepesi..."
Wakasema: Ewe Mjumbe wa Allah, ni nini shida na wepesi wake? Akasema: "Katika uzito wake na wepesi wake, kwani wao (ngamia) watakuja Siku ya Kiyama wakiwa na nguvu na wanono zaidi walivyokuwa wakiruka ruka, atalazwa kwa ajili yao kwenye uwanja tambarare kisha watamkanyaga kwa kwato zao, akipita wa mwisho anarudishwa wa kwanza, katika siku ambayo kipimo chake ni miaka elfu hamsini, mpaka itakapohukumiwa kati ya watu kisha aone njia yake..." Hii inatumika kwa mwanamke kwa mfumo wa at-taghlib ikiwa hatoi zaka ya ngamia anaomiliki.
• Kama unavyoona, neno mwanamume au mwanamume (rajul) linatumika kwa mfumo wa at-taghlib kwa mwanamke katika hali ya jumla.
2- Lakini mfumo huu wa "at-taghlib" hautumiki ikiwa umesitishwa na nass (dalili ya maandiko):
Kwa mfano, kauli Yake Ta'ala:
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ
"Mmeamriwa kupigana (vita), navyo ni jambo la kuchukiza kwenu." (QS. Al-Baqarah [2]: 216)
Hotuba hapa ipo katika mfumo wa kiume, lakini at-taghlib haitumiki hapa, hivyo haisemwi kuwa hii inajumuisha wanawake kwa mfumo wa at-taghlib kwa kusema "mmeamriwa wanawake kupigana", kwa sababu hii imesitishwa na maandiko mengine yanayofanya Jihadi (ya kupigana) kuwa ni faradhi kwa wanaume pekee. Ibn Majah ametoa kutoka kwa Habib bin Abi Amra, kutoka kwa Aisha binti Talha, kutoka kwa Aisha Mama wa waumini (ra) amesema: Nilisema: Ewe Mjumbe wa Allah, je, wanawake wana Jihadi? Akasema:
نَعَمْ، عَلَيْهِنَّ جِهَادٌ، لَا قِتَالَ فِيهِ: الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ
"Ndiyo, juu yao kuna Jihadi ambayo haina kupigana ndani yake: Hijja na Umra." Yaani Jihadi kwa maana ya kupigana vita si faradhi kwa mwanamke.
Na kwa mfano: Kauli Yake Ta'ala:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
"Enyi mlioamini! Inaponadiwa kwa ajili ya Swala siku ya Ijumaa, nendeni upesi kumdhukuru Allah na acheni biashara. Hayo ni bora kwenu ikiwa mnajua." (QS. Al-Jumu'ah [62]: 9)
Hii ina maana kwamba ni haramu kwa mwanamume kuendelea na biashara wakati wa adhana ya Ijumaa. Hapa mfumo wa at-taghlib hautumiki, yaani si haramu kwa mwanamke kufanya biashara wakati wa adhana, kwa sababu Swala ya Ijumaa si faradhi kwa wanawake kutokana na kauli yake (saw) katika kile alichokitoa Al-Hakim katika Mustadrak:
الْجُمُعَةُ حَقٌّ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ فِي جَمَاعَةٍ إِلَّا أَرْبَعَةٌ: عَبْدٌ مَمْلُوكٌ، أَوِ امْرَأَةٌ، أَوْ صَبِيٌّ، أَوْ مَرِيضٌ
"Ijumaa ni haki ya wajibu kwa kila Mwislamu katika jamaa isipokuwa watu wanne: mtumwa anayemilikiwa, au mwanamke, au mtoto, au mgonjwa." Al-Hakim amesema: Hii ni Hadithi sahihi kwa sharti ya Masheikh wawili (Bukhari na Muslim), na Adh-Dhahabi amekubaliana naye.
3- Kulingana na hayo, tunaelewa Hadithi kama ifuatavyo:
Nass ya Hadithi aliyoitoa Bukhari katika sahihi yake kutoka kwa Abu Huraira, kutoka kwa Mtume (saw) amesema:
سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ، يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ: الإِمَامُ العَادِلُ، وَشَابٌّ نَشَأَ فِي عِبَادَةِ رَبِّهِ، وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِي المَسَاجِدِ، وَرَجُلاَنِ تَحَابَّا فِي اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَيْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَيْهِ، وَرَجُلٌ طَلَبَتْهُ امْرَأَةٌ ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ، فَقَالَ: إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ، وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ، أَخْفَى حَتَّى لاَ تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمِينُهُ، وَرَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ خَالِيًا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ
"Watu saba ambao Allah atawatia katika kivuli Chake siku ambayo hakutakuwa na kivuli isipokuwa kivuli Chake: Imam mwadilifu, na kijana aliyekulia katika ibada ya Mola wake, na mwanamume ambaye moyo wake umegandamana na misikiti, na watu wawili wanaopendana kwa ajili ya Allah wanakutana kwa ajili Yake na wanaachana kwa ajili Yake, na mwanamume aliyetongozwa na mwanamke mwenye cheo na uzuri akasema: 'Mimi namuogopa Allah', na mwanamume aliyetoa sadaka akaificha kiasi kwamba mkono wake wa kushoto usijue ulichotoa mkono wake wa kulia, na mwanamume aliyemdhukuru Allah faraghani macho yake yakachuruzika machozi."
Hadithi hii inatumika kwa mfumo wa at-taghlib kwa mwanamke kwa sifa tano kati ya saba ambazo hazijasitishwa na maandiko mengine. Hivyo inahusu mwanamke kijana aliyekulia katika ibada ya Mola wake... na wanawake wawili wanaopendana kwa ajili ya Allah... na mwanamke aliyetongozwa na mwanamume (mwenye uzuri na cheo)... na mwanamke aliyetoa sadaka... na mwanamke aliyemdhukuru Allah faraghani kisha macho yake yakachuruzika machozi...
Lakini mfumo huu hautumiki kwa Imam Mwadilifu na mwanamume ambaye moyo wake umegandamana na misikiti kwa sababu sifa hizi mbili zimesitishwa na nass:
Kuhusu «الإِمَامُ العَادِلُ» (Imam Mwadilifu), hapa mfumo wa at-taghlib hautumiki kwa sababu mwanamke hashiki hatamu za utawala (uongozi wa dola) kama alivyosema (saw) katika Hadithi ya Bukhari kutoka kwa Abu Bakrah amesema: Wakati ilipomfika Mjumbe wa Allah (saw) habari kwamba watu wa Uajemi wamemtawaza binti wa Kisra kuwa mfalme wao, alisema:
لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمُ امْرَأَةً
"Hatafanikiwa kamwe watu watakaomfanya mwanamke kuwa kiongozi wa mambo yao." Hivyo uongozi wa mambo, yaani utawala (al-hukm), haujuzu kwa mwanamke. Ama mambo yasiyo ya utawala kama vile uhakimu (u-qadhi), kumchagua Khalifah, na kuchagua au kuchaguliwa katika Majlis al-Ummah, na kazi nyinginezo za kisheria ambazo si za utawala, zinaruhusiwa kwake... Hii ina maana kwamba neno "Imam Mwadilifu" halimjumuishi. Pamoja na hayo, wapo baadhi ya wafasiri waliofasiri "Imam Mwadilifu" kwa maana ya msimamizi (ar-ra'i) mwadilifu, wakaitumia kwa mwanamke kulingana na nass ya Hadithi aliyoitoa Bukhari kutoka kwa Abdullah bin Umar amesema: Nilimsikia Mjumbe wa Allah (saw) akisema:
كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي أَهْلِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا وَمَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا...
"Kila mmoja wenu ni mchungaji, na kila mmoja wenu ataulizwa kuhusu kundi lake alilolichunga. Imam ni mchungaji na ataulizwa kuhusu raia wake, na mwanamume ni mchungaji katika familia yake na ataulizwa kuhusu kundi lake, na mwanamke ni mchungaji katika nyumba ya mumewe na ataulizwa kuhusu kundi lake..." Lakini kauli yenye nguvu zaidi ni kwamba at-taghlib hapa haifanyi kazi kwani neno "Imam Mwadilifu" linaelekea zaidi kwa mtawala, hivyo halitumiki kwa mwanamke.
Na kuhusu «وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِي المَسَاجِدِ» (na mwanamume ambaye moyo wake umegandamana na misikiti), imesitishwa na nass inayoeleza kuwa Swala ya mwanamke nyumbani kwake ni bora kuliko Swala yake msikitini, kutokana na Hadithi ya Mjumbe wa Allah (saw) aliyoitoa Ahmad katika Musnad yake kutoka kwa Abdullah bin Suwaid al-Ansari, kutoka kwa shangazi yake Umm Humaid, mke wa Abu Humaid as-Sa'idi, kwamba alikuja kwa Mtume (saw) na kusema: Ewe Mjumbe wa Allah, mimi napenda kuswali na wewe. Akasema:
قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكِ تُحِبِّينَ الصَّلَاةَ مَعِي، وَصَلَاتُكِ فِي بَيْتِكِ خَيْرٌ لَكِ مِنْ صَلَاتِكِ فِي حُجْرَتِكِ، وَصَلَاتُكِ فِي حُجْرَتِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي دَارِكِ، وَصَلَاتُكِ فِي دَارِكِ خَيْرٌ لَكِ مِنْ صَلَاتِكِ فِي مَسْجِدِ قَوْمِكِ، وَصَلَاتُكِ فِي مَسْجِدِ قَوْمِكِ خَيْرٌ لَكِ مِنْ صَلَاتِكِ فِي مَسْجِدِي
"Nimeshajua kuwa wewe unapenda kuswali nami, na Swala yako katika chumba chako cha ndani kabisa ni bora kwako kuliko Swala yako katika chumba chako cha nje, na Swala yako katika chumba chako ni bora kuliko Swala yako katika nyumba yako (sehemu nyingine ya nyumba), na Swala yako katika nyumba yako ni bora kwako kuliko Swala yako katika msikiti wa watu wako, na Swala yako katika msikiti wa watu wako ni bora kwako kuliko Swala yako katika msikiti wangu huu."
Hivyo basi, sifa tano kati ya saba katika Hadithi hii zinatumika kwa mwanamke kwa njia ya at-taghlib, ama Imam Mwadilifu na kugandamana na misikiti, hazitumiki kwake kwa sababu zimesitishwa na nass na hivyo mfumo wa at-taghlib haufanyi kazi hapa.
Kwa ajili ya faida zaidi, nitakutajia kile kilichokuja katika tafsiri ya Fath al-Bari ya Ibn Hajar kuhusu Hadithi ya Bukhari iliyotajwa, hususan mwishoni mwa tafsiri ya Hadithi hiyo, na hii ndiyo nass yake:
(...Kutajwa kwa wanaume katika Hadithi hii haina maana kuwa wanawake wametolewa, bali wanawake wanashirikiana nao katika yaliyotajwa isipokuwa ikiwa itakusudiwa kwa "Imam Mwadilifu" kuwa ni Uongozi Mkuu (Uimamu Mkuu), la sivyo inawezekana kuingia kwa mwanamke ikiwa ana watu anaowasimamia akawafanyia uadilifu. Na inatoka sifa ya kudumu msikitini kwa sababu Swala ya mwanamke nyumbani kwake ni bora kuliko msikitini. Na kinyume na hayo ushiriki upo...) Mwisho.
Kulingana na hayo, Hadithi ya watu saba inatumika pia kwa mwanamke isipokuwa kuhusiana na Imam Mwadilifu na yule ambaye moyo wake umegandamana na misikiti, kwani hazitumiki kwa mwanamke kwa sababu mfumo wa at-taghlib katika hali hizi mbili umesitishwa na nass.
Ndugu yenu Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Facebook wa Amir: Facebook
Kiungo cha jibu kutoka kwenye tovuti ya Amir: Tovuti ya Amir
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Google Plus wa Amir: Google Plus