(Mfululizo wa Majibu ya Mwanachuoni Ata bin Khalil Abu al-Rashtah, Amir wa Hizb ut-Tahrir, kwa Maswali ya Wafuasi wa Ukurasa Wake wa Facebook)
Kwa Moomen Alharby
Swali:
Assalamu Alaykum. Ni nini hukumu kwa mtu mwenye kipande cha ardhi ya kilimo ambacho hakulimi, na mfumo wa kilimo kwetu ni kukodisha ardhi kutoka kwa serikali inayotawala au ardhi kuwa mali yake. Swali ni ikiwa atatoa maji na mbegu kisha akatafuta mtu wa kuisimamia ardhi kwa kulima, kupanda na kuvuna, naye (msimamizi) akawa na asilimia ya jumla ya mazao, huenda ikawa robo, thuluthi, au nusu. Naomba jibu, na Mwenyezi Mungu akulipe Pepo na macho yako yafurahishwe kwa kusimamishwa kwa Dola ya Khilafah.
Jibu:
Wa Alaykum Salam wa Rahmatullahi wa Barakatuh.
Swali lako ni kuhusu Al-Muzara'ah...
Ewe ndugu yangu, hakika Al-Muzara'ah ni "kukodisha ardhi kwa ajili ya kilimo", yaani kuikodisha ardhi yako isiyo na miti kwa mtu mwingine ili ailime na kuisimamia kwa malipo ya kiasi fulani cha pesa au sehemu ya mazao... Suala hili mafaqihi (wanachuoni wa fikihi) wametofautiana katika hukumu yake. Wapo miongoni mwao wanaoiruhusu kwa masharti, na wapo wasioiruhusu. Maoni yenye nguvu kwetu (kauli iliyo rusuhi) kulingana na ushahidi ni kwamba haiswihi (haifai) kwa hali yoyote, iwe ardhi hiyo ni Kharajiyah au Ushriyah.
Na miongoni mwa ushahidi huu ni:
- Rafi' bin Khadij amepokea akisema:
كُنَّا نُخَابِرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَذَكَرَ أَنَّ بَعْضَ عُمُومَتِهِ أَتَاهُ فَقَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرٍ كَانَ لَنَا نَافِعاً، وَطَوَاعِيَةُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم أَنْفَعُ لَنَا وَأَنْفَعُ. قَالَ: قُلْنَا: وَمَا ذَاكَ؟ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيُزْرِعْهَا أَخَاهُ، وَلا يُكَارِيهَا بِثُلُثٍ وَلا بِرُبُعٍ وَلا بِطَعَامٍ مُسَمًّى
"Tulikuwa tukifanya mukhabara (mkataba wa mazao) wakati wa Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ, akataja kuwa mmoja wa wajomba zake alimjia na kusema: Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amekataza jambo ambalo lilikuwa lenye manufaa kwetu, na kumtii Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ ni chenye manufaa zaidi kwetu. Akasema: Tukasema: Ni jambo gani hilo? Akasema: Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amesema: Mwenye kuwa na ardhi, basi aithamini (ailime) mwenyewe au ampe ndugu yake ailime, na asikodishe kwa thuluthi wala kwa robo wala kwa chakula kilichotajwa." (Imepokelewa na Abu Dawood).
- Kutoka kwa Ibn Umar amesema:
مَا كُنَّا نَرَى بِالْمُزَارَعَةِ بَأْساً حَتَّى سَمِعْنَا رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يَقُولُ: نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَنْهَا
"Tulikuwa hatuoni ubaya wowote katika muzara'ah (kukodisha ardhi kwa mazao) mpaka tulipomsikia Rafi' bin Khadij akisema: Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ ameikataza." (Imetolewa na Ibn Qudamah katika Al-Mughni na imepokelewa na Muslim na Ash-Shafi'i kwa tofauti ndogo).
- Jabir amesema:
نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ الْمُخَابَرَةِ
"Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amekataza al-mukhabara." (Imepokelewa na Muslim kupitia njia ya Jabir). Na Al-Mukhabara ni: Al-Muzara'ah.
- Bukhari amepokea kutoka kwa Jabir akisema: Walikuwa wakiilima (ardhi) kwa thuluthi, robo na nusu, basi Mtume ﷺ akasema:
مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا، فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ
"Mwenye kuwa na ardhi, basi ailime au ampe (mwenzake bure ailime), na ikiwa hatafanya hivyo, basi na aiweke (aizuie) ardhi yake." (Imepokelewa na Bukhari).
- Abu Dawood amepokea kutoka kwa Zaid bin Thabit amesema:
نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ الْمُخَابَرَةِ، قُلْتُ: وَمَا الْمُخَابَرَةُ؟ قَالَ: أَنْ تَأْخُذَ الأَرْضَ بِنِصْفٍ أَوْ ثُلُثٍ أَوْ رُبْعٍ
"Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amekataza al-mukhabara. Nikasema: Na nini al-mukhabara? Akasema: Ni kuichukua ardhi kwa nusu, au thuluthi, au robo (ya mazao)." (Imepokelewa na Abu Dawood).
- Abu Said al-Khudri amesema:
نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ الْمُحَاقَلَةِ
"Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amekataza al-muhaqalah." (Imetolewa na An-Nasa'i na Muslim). Na Al-Muhaqalah ni: Kukodisha ardhi kwa ngano.
- Katika Sunan An-Nasa'i kutoka kwa Asid bin Dhuhayr amesema:
نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ، قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللهِ، إِذًا نُكْرِيهَا بِشَيْءٍ مِنْ الْحَبِّ، قَالَ: لا، قَالَ: وَكُنَّا نُكْرِيهَا بِالتِّبْنِ، فَقَالَ: لا، وَكُنَّا نُكْرِيهَا عَلَى الرَّبِيعِ، قَالَ: لا، ازْرَعْهَا أو امْنَحْهَا أَخَاكَ
"Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ amekataza kukodisha ardhi. Tukasema: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, basi tutaikodisha kwa kitu (sehemu) katika nafaka? Akasema: Hapana. Akasema: Tulikuwa tukiikodisha kwa majani makavu (tiban). Akasema: Hapana. Tukawa tukiikodisha kwa al-rabii. Akasema: Hapana. Ilime au mpe ndugu yako." (Imepokelewa na An-Nasa'i). Na al-rabii ni: mto mdogo, yaani bonde, yaani tulikuwa tukiikodisha kwa ajili ya kulima sehemu iliyo kwenye al-rabii yaani kando ya maji.
Huku ndiko tunakopendelea (kuchukua kama msimamo) na kufuata, na tunasema tunakupendelea kwa sababu kuna baadhi ya mafaqihi wanaona inaruhusiwa kwa masharti fulani kulingana na ushahidi wanaotumia...
Ndugu yenu Ata bin Khalil Abu al-Rashtah
Link ya jibu kutoka kwa ukurasa wa Facebook wa Amir: Facebook
Link ya jibu kutoka kwa tovuti ya Amir: Amir