Jibu la Swali: Kuhusu Kugandisha Viinitete na Kubainisha Jinsia ya Mzaliwa

Jibu la Swali

Kuhusu Kugandisha Viinitete na Kubainisha Jinsia ya Mzaliwa

Swali:

Kuna tafiti za kisayansi zilizoenea siku hizi kwa uwazi, baada ya hapo awali kufanyiwa utafiti kwa kificho, nazo ni "kugandisha viinitete (embryos), na kubainisha jinsia ya mzaliwa". Masuala haya yamekuwa bidhaa inayouzika sana katika nchi za Magharibi, kisha yakahamia katika nchi za Waislamu, na hayakubaki kuwa tafiti za kisayansi tu, bali yamevuka kiwango hicho hadi kufikia baadhi ya Waislamu kuanza kujishughulisha nayo. Je, ni ipi hukumu ya kisharia katika mambo haya mawili? Mwenyezi Mungu awalipe heri.

Jibu:

Kabla ya kujibu, tunasema kwamba Mwenyezi Mungu (swt) amemuumba mwanadamu na kumfundisha asichokijua, na ameweka katika ulimwengu, mwanadamu na maisha sifa, vipimo na miundo maalum inayofungua njia kwa mwanadamu kunufaika na sayansi ya maisha na kuitumia elimu hiyo katika mambo yanayowafaa watu. Mwenyezi Mungu amesifu elimu yenye manufaa na wanazuoni wenye manufaa kwa sababu wao ndio wenye uwezo zaidi wa kumuamini Mwenyezi Mungu na kutoa ushahidi kupitia siri za ulimwengu huu, mwanadamu na maisha wanazoziona juu ya ukuu wa Muumba, hekima Yake na uwezo Wake. Amesema (swt):

إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ

"Hakika wanaomcha Mwenyezi Mungu miongoni mwa waja Wake ni wanazuoni." (Surat Fatir [35]: 28)

Na amesema Mtume (saw):

... إِنَّ الْعُلَمَاءَ هُمْ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ إِنَّ الْأَنْبِيَاءَ لم يُوَرِّثُوا دِينَارًا وَلَا دِرْهَمًا إِنَّمَا وَرَّثُوا الْعِلْمَ فَمَنْ أَخَذَهُ أَخَذَ بِحَظٍّ وَافِرٍ

"...Hakika wanazuoni ni warithi wa Manabii, na hakika Manabii hawakurithisha dinari wala dirham, bali wamerithisha elimu; basi atakayeichukua, amechukua fungu kubwa." (Imepokelewa na Ibn Majah kupitia Abu al-Darda).

Hata hivyo, shetani na wafuasi wake, na watu waovu, wameitumia elimu kwa ajili ya maumivu na madhara, na kwa ajili ya kuharibu maisha ya binadamu na kuyaondoa katika hali yake ya kawaida na iliyonyooka. Hivyo elimu hizo zilitumika kwa mambo yasiyopaswa kutumika, kukatokea jambo la cloning (uundaji pacha wa kibiologia), kugandisha manii, mayai, na kisha viinitete, na kuvipandikiza kwa wasio wahusika. Pia kukatokea upasuaji wa wafu na kuuza viungo vyao, bali hata kutekwa kwa walio hai na kuwaua na kufanya biashara ya viungo vya binadamu, na kufanya majaribio yanayoitwa ya kisayansi juu ya viinitete na kuvigandisha, na kuchezea maisha ya kinitete, na kunyofoa viungo vyake mara kwa kisingizio cha tiba, na mara kwa kisingizio cha sayansi!

Mwenyezi Mungu (swt) anasema:

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آَدَمَ

"Na hakika tumewatukuza wana wa Adamu." (Surat al-Isra [17]: 70)

Asili ni kwamba elimu inapaswa kuanzia kwenye heshima hii aliyoitoa Mwenyezi Mungu kwa mwanadamu na kumtofautisha na viumbe Wake wengi, ili kuwafurahisha wanadamu na kuboresha maisha yao ya kimwili na kiakili... lakini wale wanazuoni waovu walianzia kwenye kumdhalilisha mwanadamu hadi chini ya kiwango cha mnyama, na kumfanya kuwa uwanja wa majaribio ya kila shari na madhara.

Baada ya hapo tunasema:

Hakika hukumu ya kisharia katika mada ya swali ni kama ifuatavyo:

Kwanza: Kugandisha Viinitete (Embryos)

Kuna baadhi ya hali za kigonjwa zimepatikana kwa wanandoa zinazozuia urutubishaji wa yai la mke kutoka kwa manii ya mume kwa njia ya asili, kama vile kuwepo kwa kuziba katika mlango wa uzazi au udhaifu wa mwendo wa manii kufikia kwenye yai, au sababu nyinginezo zinazojulikana na wataalamu. Hivyo, baadhi ya wanasayansi wamevumbua njia ya kurutubisha yai nje ya mfuko wa uzazi katika mrija (tube) chini ya mazingira yanayofaa, ambapo mwanamke hupewa dawa kama vile Clomid zinazomfanya atoe mayai mengi kwa wakati mmoja. Kisha daktari bingwa huingiza hadubini ya tumboni (laparoscope) kwa wakati maalum wa kutoa mayai na kuvuta kundi la mayai kutoka kwenye kifuko cha mayai (ovary)... kisha huweka kila yai katika sahani ya Petri Dish kwenye majimaji maalum na mayai haya hurutubishwa kwa manii kutoka kwa mume...

Baada ya urutubishaji huo kukamilika katika mrija, yai lililorutubishwa (moja au zaidi) hurudishwa kwenye mfuko wa uzazi wa mke. Ikiwa Mwenyezi Mungu (swt) amekadiria uumbaji kutokana na yai hili lililorutubishwa, basi hujishika kwenye mfuko wa uzazi na kukua kuwa tone la manii (nutfah), kisha pande la nyama (mudghah)... na ikiwa Mwenyezi Mungu (swt) hakukadiria uumbaji kutokana na yai hili lililorutubishwa, basi hufa na kutoweka.

Kwa sababu visa vingi hufeli (kiwango cha kufeli kinaweza kufikia 90%) na kutokana na hamu ya mume na mke kupata ujauzito, basi hurudia tena mchakato huo. Jambo hili huwa na uchovu kwa mwanamke, kwa sababu mwanamke kwa kawaida hupewa dawa na matibabu mbalimbali ili kuchochea kifuko cha mayai kutoa idadi ya mayai, kwa sababu urutubishaji wa nje (mrijani) hauna uhakika, hivyo kifuko cha mayai huchochewa kutoa zaidi ya yai moja, ili ikiwa hili halikurutubika, lile lirutubike. Hivyo huchukua lililorutubishwa na kulipandikiza tena kwenye mfuko wa uzazi, na wakati mwingine hurudisha kwenye mfuko wa uzazi zaidi ya yai moja lililorutubishwa ili ikiwa moja litakufa, lingine lifanikiwe...

Mayai yaliyorutubishwa hupandikizwa kwenye mfuko wa uzazi wa mwanamke kwa kifaa maalum, na utaratibu unaofuatwa ni kupandikiza mayai matatu ili kuhakikisha mafanikio ya moja kati ya hayo. Na hubakia idadi ya mayai yaliyorutubishwa ambayo hayakupandikizwa, bali hutumika katika hatua ya baadaye ikiwa mayai yaliyopandikizwa hayakufanikiwa. Yaani ikiwa yai lililopandikizwa limefeli, hawahitaji kumtibu mwanamke upya na kumchosha, bali huchukua kati ya mayai yaliyorutubishwa ya ziada na kuyapandikiza kwenye mfuko wa uzazi, na hivyo kila linapofeli moja huchukua lingine bila ya kumchosha mwanamke kwa dawa mpya tena.

Hata hivyo, kufeli kwa yai la kwanza lililorutubishwa na kupandikizwa hakutokei mara moja, bali huenda kusigundulike isipokuwa baada ya saa au siku kadhaa, na katika kipindi hiki mayai mengine ya ziada yaliyorutubishwa hufa ikiwa hayatagandishwa katika nyuzi joto zinazofaa na mazingira yanayofaa. Kwa ajili hiyo, mayai ya ziada hugandishwa kwa naitrojeni ya majimaji (liquid nitrogen) ili yawe tayari kwa upandikizaji ikiwa mchakato wa kwanza utafeli.

Hivyo ndivyo lilivyojitokeza wazo la kugandisha viinitete, ambalo asili yake ilikuwa ni kwa ajili ya kuvirudisha kwenye mfuko wa uzazi wa mama wakati mchakato wa kwanza unapofeli, bila kumchosha mwanamke kwa dawa na matibabu mapya.

Kisha baadaye viinitete hivi viligeuka kuwa bidhaa ya kibiashara hasa katika nchi za Magharibi za kikafiri, vikakaa kwenye ugandishaji kwa muda mrefu unaoweza kufikia miaka, na huenda visirudishwe kwa mama bali huuzwa kwa wanandoa wengine, au hata kwa wanawake wasio na waume, na kukawa na vitu vinavyofanana na benki za kuhifadhia viinitete vilivyogandishwa. Wakati mwingine viinitete huchanganyikana, kama habari zilivyoenea hivi karibuni, na yai lingine "geni" lililorutubishwa hurudishwa kwa mwanamke wakati mchakato wa kwanza unapofeli... na hivi ndivyo nasaba zinavyochanganyikana na maisha ya binadamu kuharibiwa...

Kama tulivyosema, ugandishaji haukomei kwenye mayai yaliyorutubishwa tu, bali wameanza kugandisha mayai (yasiyorutubishwa), na kugandisha manii, na kuyauza kwa anayetaka, na kuyatangaza kuwa yai hili, au manii hayo yanatoka kwa watu mashuhuri au mfano wa hayo...

Huu kwa ufupi ndio uhalisia wa viinitete vilivyogandishwa, na mlango huu una maelezo mengi katika tafiti zao, lakini uhalisia wa jumla ni huu tulioubainisha, na maelezo mengine hayatoki nje ya haya.

Kulingana na hayo, hukumu ya kisharia ni kama ifuatavyo:

1. Kwenda kwa wanandoa kwenye urutubishaji wa nje kama matibabu ya hali yao ya kutoweza kushika mimba kwa njia ya asili ni jambo linaloruhusiwa (jaiz) kwa sababu ni dawa, na Mtume (saw) aliamrisha kujitibu. Abu Dawood amepokea kutoka kwa Usamah bin Sharik amesema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) amesema:

تَدَاوَوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ يَضَعْ دَاءً إِلَّا وَضَعَ لَهُ دَوَاءً غَيْرَ دَاءٍ وَاحِدٍ الْهَرَمُ

"Jitibuni, kwani hakika Mwenyezi Mungu, Aliyetukuka, hakuweka ugonjwa isipokuwa ameuwekea dawa, isipokuwa ugonjwa mmoja: uzee (kifo)."

Lakini kwa masharti mawili:

La kwanza: Urutubishaji mrijani uwe ni kwa maji (manii na yai) ya mwanamume na mwanamke waliooana kwa mkataba sahihi wa ndoa. Kutoka kwa Ruwaifi' bin Thabit al-Ansari kwamba Mtume (saw) amesema:

لَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْقِيَ مَاءَهُ زَرْعَ غَيْرِهِ

"Haijuzu kwa mtu anayemuamini Mwenyezi Mungu na Siku ya Mwisho kumwagilia maji yake katika mmea wa mwenzake." (Imepokelewa na Ahmad). Hivyo haijuzu kurutubisha yai la mwanamke yeyote isipokuwa kwa manii ya mume wake.

La pili: Jambo hilo lifanyike, yaani urutubishaji mrijani na kuuhamishia kwenye mfuko wa uzazi wa mwanamke, wakati mume akiwa hai, na si baada ya kifo chake kama inavyofanyika Magharibi, ambapo hawaoni kizuizi katika kuhamisha yai lililorutubishwa lililogandishwa kwenda kwenye mfuko wa uzazi wa mama wakati anaotaka, iwe mumewe yuko hai au amekufa! Jambo hili halifai katika Uislamu, kwa sababu mwanamke kushika mimba bila mume aliye hai tangu kuanza kwa ujauzito ni haramu, na kuna adhabu juu yake. Kwani miongoni mwa dalili za zinaa ni ujauzito bila mume. Hivyo mwanamke yeyote aliyeshika mimba na hana mume basi ni mwenye dhambi aliyefanya haramu na dhambi kubwa. Hii ni kutokana na yale yaliyopokelewa kutoka kwa Umar na Ali (ra), na hapakuwepo mwenye kupinga kauli yao miongoni mwa Maswahaba, pamoja na kwamba jambo hili ni miongoni mwa yanayopingwa lau lisingekuwa thabiti, na kwa hiyo inakuwa ni Ijma (mwafaka wa Maswahaba).

Hivyo ujauzito bila mume ni miongoni mwa dalili za zinaa, na ndani yake kuna adhabu ya hadd ikiwa ni matokeo ya kujamiiana, na ndani yake kuna adhabu kali ya ta’zir (ya kiserikali) ikiwa ujauzito ni bila kujamiiana, yaani kwa kuingiza yai lililorutubishwa mrijani kwenye mfuko wa uzazi wa mke baada ya kifo cha mumewe, hivyo ujauzito ukawa baada ya kifo cha mume.

Hivyo basi, urutubishaji nje ya mfuko wa uzazi kisha kuupeleka kwenye mfuko wa uzazi wa mama, ukiwa ni kutoka kwa mume kwenda kwa mke, na wakati mume akiwa hai, basi hili linaruhusiwa. Yaani kinachoitwa "mtoto wa mrija" (test-tube baby) kinaruhusiwa kwa masharti yaliyotajwa.

2. Ama kugandisha yai lililorutubishwa (au mayai yaliyorutubishwa) ya ziada, kwa kusubiri kujua mafanikio ya mchakato wa kwanza, ambapo ukifeli wanachukua yai lililorutubishwa lililogandishwa kisha wanalipandikiza tena kwenye mfuko wa uzazi wa mama, na likifeli wanachukua lingine... na kadhalika.

Mayai haya yaliyorutubishwa yaliyogandishwa (viinitete vilivyogandishwa), ikiwa yangekuwa ni kwa yakini yanatoka kwa mama na hayakuchanganyika na mengine, ingeruhusiwa kuyapandikiza tena kwa mama kwa masharti mawili yaliyotajwa.

Lakini habari zilizoenea kuhusu kuchanganyika kwa viinitete vilivyogandishwa zinafanya kugandisha viinitete na kuvirudisha kwa mama wakati mchakato wa kwanza unapofeli kuwa jambo lisiloruhusiwa kwa sababu zifuatazo:

1. Uangalizi kwa kawaida huwa kwenye yai la kwanza lililorutubishwa ambalo limefanikiwa kurutubishwa mrijani, kisha kupandikizwa tena kwenye mfuko wa uzazi, na kuendelea na uangalizi na ufuatiliaji wake.
2. Mayai mengine ya ziada yaliyorutubishwa yanayogandishwa hayafuatiliwi kwa uangalizi wala hayapewi kipaumbele isipokuwa baada ya kufeli kwa lile la kwanza. Na kama tulivyosema, halifeli mara moja bali linahitaji muda mfupi au mrefu ili kuhakikisha kufeli huko, na katika kipindi hiki yai hili la ziada lililorutubishwa au mayai ya ziada yanakuwa kwenye ugandishaji.
3. Zimepatikana habari kuhusu kuchanganyika kwa viinitete (mayai yaliyorutubishwa) vilivyogandishwa, na habari hizi zinafanya kuchanganyika kwa nasaba kuwa jambo linaloweza kutokea kupitia kuchanganyika kwa ugandishaji wa viinitete.
4. Mchakato wa kwanza unapofanikiwa, unahitaji kuharibiwa kwa viinitete vya ziada vilivyogandishwa. Hata hivyo, uharibifu huu unabaki kuwa hauna uhakika, na kutokuharibiwa kwake kunabaki kuwa na dhana (maznun), hasa kwa kuwa habari pia zinaenea kuhusu biashara ya viinitete vilivyogandishwa.

Kwa sababu kanuni ya kisharia inasema "njia inayopelekea kwenye haramu ni haramu" (al-wasilah ila al-haram haram), na nguvu ya dhana (ghalabat al-zhann) katika kanuni hii inatosha. Na kwa sababu kuchanganyika kwa viinitete vilivyogandishwa, iwe kwa njia ya makosa au kwa makusudi kwa malengo ya kibiashara, kunapelekea kwenye kuchanganyika kwa nasaba jambo ambalo ni haramu. Kwani Uislamu umewajibisha kuhifadhi nasaba na kuzilinda. Ibn Majah amepokea katika Sunan yake kupitia Ibn Abbas amesema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) amesema:

مَنْ انْتَسَبَ إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ، أَوْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

"Yeyote anayejinasibisha kwa asiyekuwa baba yake, au akawafuata wasiokuwa walinzi wake, basi laana ya Mwenyezi Mungu, Malaika na watu wote iwe juu yake." Na al-Darimi amepokea kupitia Abu Hurairah kwamba alimsikia Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) akisema wakati ilipoteremka aya ya kulaaniana (mula'anah):

أَيَّما امرأة أدخلت على قوم نسباً ليس منهم فليست من الله في شيء، ولم يدخلها الله جنته

"Mwanamke yeyote anayeingiza nasaba kwa watu ambayo si yao, basi hana chochote kwa Mwenyezi Mungu, na Mwenyezi Mungu hatamuingiza Peponi mwake."

Kwa hiyo, njia hii, yaani kugandisha viinitete vya ziada, ni haramu. Ni lazima kuharibu mayai yaliyorutubishwa ya ziada badala ya yale yaliyorudishwa kwenye mfuko wa uzazi kwa mara ya kwanza. Yaani kuharibu mayai mengine yaliyorutubishwa papo hapo bila kuyagandisha kama tahadhari ya kufeli kwa mchakato wa kwanza. Bali ikiwa wa kwanza utafeli, basi mke anatibiwa mara nyingine ili kupata yai jipya lililorutubishwa kama ilivyotokea katika hali ya kwanza. Uchovu unaompata mwanamke si sababu ya kugandisha viinitete vinavyopelekea kuchanganyikana kwa nasaba na hivyo kuwa haramu.

Inaweza kusemwa kuwa kanuni ya kisharia inahitaji nguvu ya dhana (ghalabat al-zhann) ya kuchanganyika kwa viinitete vilivyogandishwa, na kilichopo ni dhana tu na si nguvu ya dhana, hasa ikiwa upande unaotibu ni wa kuaminika na unafanya ugandishaji wa viinitete kwa njia ya salama, na pia unaharibu viinitete vya ziada vilivyogandishwa wakati mchakato wa kwanza unapofanikiwa. Kwa nini basi tuseme ni haramu kugandisha viinitete vya ziada vinavyomuepusha mwanamke na uchovu upya wa kurutubisha yai jipya ikiwa la kwanza limefeli?

Jibu la hilo ni kwamba: Ni kweli kinachohitajika kwa kanuni hiyo ni nguvu ya dhana, na katika hali ya upande unaotibu kuwa wa kuaminika, nguvu hii ya dhana haipatikani. Ndiyo, ikiwa utulivu kamili utapatikana wa kutochanganyika kwa viinitete basi inaruhusiwa kwa sharti kwamba vilivyobaki viharibiwe wakati mchakato wa kwanza unapofanikiwa. Lakini jambo hili lina unyeti mkubwa sana, na habari zilizoenea zinafanya utulivu huo kutetereka katika hatua mbili:

Ya kwanza: Kipindi ambacho mchakato wa kwanza unachukua ili kuhakikisha mafanikio na kutokea kwa ujauzito. Katika kipindi hiki, viinitete vya ziada vilivyogandishwa vinakuwa haviko chini ya uangalizi na ufuatiliaji, kwa sababu ufuatiliaji unakuwa kwa mafanikio ya mchakato wa kwanza.

Ya pili: Kwamba mchakato wa kwanza au wa pili unapofanikiwa, ni lazima kuharibu viinitete vya ziada vilivyogandishwa. Lakini uharibifu huu hauwi chini ya uangalizi na ufuatiliaji kwani mwanamke akishika mimba, haimhusu yeye wala mumewe kufuatilia viinitete vya ziada vilivyogandishwa, na wanaweza kutosheka na swali tu, wakaambiwa vimeharibiwa...

Sasa utulivu utapatikanaje wakati biashara ya viinitete vilivyogandishwa inaenezwa na habari?!

Pamoja na hayo, hata kama nguvu ya dhana haitapatikana kwa ajili ya kupatikana kwa uharamu kulingana na kanuni iliyotajwa, basi hilo ni jambo lenye shaka (riba). Na al-Tirmidhi amepokea, na akasema ni hadithi sahihi, kupitia al-Hasan bin Ali (ra) amesema: Nilihifadhi kutoka kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw):

دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ

"Acha lile linalokutia shaka kuelekea lile lisilokutia shaka."

Muhtasari:

Inaruhusiwa kurutubisha yai la mwanamke kutoka kwa manii ya mumewe nje ya mfuko wa uzazi katika "mrija" kama tiba ya suala la ujauzito wa mwanamke, madamu hilo haliwezekani kwa njia ya asili.

Baada ya kuchukua yai lililorutubishwa na kulipandikiza tena kwenye mfuko wa uzazi, mayai mengine yaliyorutubishwa katika mrija yanaharibiwa.

Ikiwa mchakato wa kwanza utafanikiwa kwa idhini ya Mwenyezi Mungu, basi wanandoa wamshukuru Mwenyezi Mungu (swt). Na ikiwa haukufanikiwa, basi warudie tena mchakato huo, na urutubishaji mrijani upya, bila kukusudia kugandisha mayai ya ziada yaliyorutubishwa kutoka kwa mchakato wa kwanza.

Hayo yote yanaruhusiwa kwa sharti kwamba yai na manii yawe ni kutoka kwa wanandoa wenye mkataba sahihi wa kisharia na wakati mume akiwa hai. Yaani urutubishaji wa yai nje ya mfuko wa uzazi kisha kulipandikiza tena kwenye mfuko wa uzazi ufanyike wakati mume akiwa hai.

Pili: Kubainisha Jinsia ya Mzaliwa:

Tangu zamani, kulikuwa na watu waliojaribu kuchagua mzaliwa wanayemtaka, na kuharibu wasiyemtaka kwa njia zilizokuwa zinapatikana kwao.

• Katika zama za ujinga (Jahiliyyah), walikuwa wanataka watoto wa kiume ili kuwasaidia katika vita na kuhifadhi nasaba, hivyo walikuwa wakiwazika watoto wa kike wakiwa hai.

وَإِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ * بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ

"Na msichana aliyezikwa hai atakapoulizwa * Kwa dhambi gani aliuawa." (Surat at-Takwir [81]: 8-9)

• Wakati njia nyingine zilipopatikana, kwa kupiga picha kilichomo tumboni mwa mjamzito, ikiwa kinitete hakikutakiwa, walitumia utoaji mimba ili kukiangusha kikiwa tumboni mwa mama yake.
• Kisha baadaye, hasa zilipopatikana teknolojia mpya zilizoendelea katika suala la kufuatilia mazingira yanayozunguka kinitete tumboni mwa mama yake, waligundua kuwa mazingira yenye asidi (acidic) yanafaa zaidi kwa manii ya kike, na mazingira yenye alkali (alkaline/base) yanafaa kwa manii ya kiume. Hivyo walielekea kwenye njia fulani za kuchochea mazingira ya alkali katika mfuko wa uzazi wa mwanamke kabla ya kujamiiana, kwa kufanya usafi wa ndani wa uke kwa kutumia dawa za alkali kwa kuzingatia kuwa inasaidia urutubishaji wa kiume. Na kufanya usafi wa uke kwa kutumia asidi kabla ya kujamiiana, kwa kuzingatia kuwa inasaidia urutubishaji wa kike.
• Kisha walianza kutafiti mifumo ya chakula inayosaidia kutengeneza mazingira ya alkali mwilini mwa mwanamke, na mifumo ya chakula inayosaidia kutengeneza mazingira ya asidi mwilini mwa mwanamke.

Waliona kuwa chakula kinaathiri mchakato wa kubainisha jinsia ya kinitete kwa pande mbili:

Ya kwanza: Inabadilisha mazingira ya asidi na alkali katika mlango wa uzazi na ukeni. Potasiamu na sodiamu hubadilisha mazingira kuwa ya alkali, na hivyo kuwa na nafasi kubwa zaidi ya kuzaa watoto wa kiume. Ama magnesiamu na kalsiamu hufanya mazingira kuwa ya asidi, na hivyo kuwa na nafasi kubwa zaidi ya kuzaa watoto wa kike.

Ya pili: Inaleta mabadiliko katika ukuta wa yai ili kuongeza uwezo wa yai kupokea manii ya kiume au ya kike.

Hivyo, walipendekeza kuwa wanandoa wale, hasa mwanamke anayetaka mzaliwa wa kiume, vyakula vinavyochochea mazingira ya alkali, kama vile mfumo wa chakula chenye chumvi, nyama yenye chumvi nyingi, kutoitumia maziwa na bidhaa zake, kuongeza viungo (spices), kula matunda, na kutumia dawa zenye potasiamu... na vyakula vinginevyo vinavyosaidia uundaji wa alkali mwilini.

Ama kwa mzaliwa wa kike, walipendekeza vyakula vinavyosaidia uundaji wa asidi mwilini, kama vile kunywa maziwa na bidhaa zake, kupunguza chumvi, kuepuka kula nyama hasa yenye chumvi, kuepuka matunda, kuepuka viungo... na kutumia dawa zenye kalsiamu, na vyakula vinginevyo vinavyosaidia uundaji wa asidi mwilini.

• Kisha waliona pia njia nyingine, nayo ni kuwa waligundua kuwa mwanamke akitoa yai kabla ya mwanamume kutoa manii, yaani manii yafike baada ya kuwepo kwa yai, na kukawa na urutubishaji, basi uwezekano unakuwa mkubwa kwa mzaliwa wa kiume. Na ikiwa mwanamume atatoa manii kabla ya kutoa yai (yai kuchelewa), yaani yai lije baada ya manii, na kukawa na urutubishaji, basi uwezekano unakuwa mkubwa kwa mzaliwa wa kike... Kwa mfano ikiwa kujamiiana kutatokea moja kwa moja baada ya kutoa yai basi mzani huelekea kwenye uanaume, na kinyume chake ni kweli. Hivyo, ikiwa kujamiiana kutafanyika na yai lipo (katika siku ya kutoka kwake kwenye kifuko cha mayai) basi utangulizi unakuwa kwa uanaume. Ama ikiwa kujamiiana kutafanyika kabla ya muda mrefu wa kutoka kwake basi utangulizi unakuwa kwa faida ya uanamke, na kwa hiyo inafanyika azl (kutoa manii nje) katika siku ambazo jinsia ya kinitete isiyotakiwa inaweza kutengenezwa na kuepuka azl katika kipindi ambacho mzani wa jinsia inayotakiwa unaelekea zaidi...

Kwa hili, azl inakuwa ni njia ya kuelemea jinsia ya kinitete.

Hili linahitaji ufuatiliaji wa wakati wa kutoa yai (ovulation) kwa mwanamke. Hivyo asijamiiane naye kabla ya kutoa yai ikiwa anatarajia mzaliwa wa kiume ili yai lisije baada ya kutoa manii, na kwa hiyo anapaswa kufanya azl katika siku hizo. Na wakati wa kutoa yai, mwanamume anapaswa kufanya haraka katika kujamiiana ili atoe manii wakati yai lipo.

Ama ikiwa hamu ni mzaliwa wa kike, basi asijamiiane naye baada ya kutoa yai bali katika kipindi cha kifuko cha mayai afanye azl na asijamiiane naye, bali ajamiiane naye kabla ya kutoa yai moja kwa moja. Kwa sababu akijamiiana naye kabla ya kutoa yai kwa zaidi ya muda fulani, basi manii hufa kabla ya kurutubisha yai.

Na huenda hii ya mwisho ndiyo inayoelekezwa na Sunnah, kwani Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) amesema katika hadithi iliyopokelewa na al-Bukhari:

وَأَمَّا الْوَلَدُ فَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ نَزَعَ الْوَلَدَ وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الْمَرْأَةِ مَاءَ الرَّجُلِ نَزَعَتْ الْوَلَدَ

"Ama mtoto, basi pindi maji ya mwanamume yanapotangulia maji ya mwanamke, mtoto humfanana yeye; na pindi maji ya mwanamke yanapotangulia maji ya mwanamume, mtoto humfanana yeye."

Na inafafanuliwa na hadithi iliyopokelewa na Muslim katika sahihi yake kupitia Thawban, mtumwa wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw), kwamba mmoja wa wanazuoni wa Kiyahudi alimuuliza Mtume (saw) na Mtume akamjibu katika hadithi ndefu, mpaka akasema nimekuja kukuuliza kuhusu mtoto, Mtume (saw) akamjibu:

فإذا اجتمعا، "أي ماء الرجل وماء المرأة"، فَعَلَا مَنِيُّ الرَّجُلِ مَنِيَّ الْمَرْأَةِ أَذْكَرَا بِإِذْنِ اللَّهِ وَإِذَا عَلَا مَنِيُّ الْمَرْأَةِ مَنِيَّ الرَّجُلِ آنَثَا بِإِذْنِ اللَّهِ

"Basi yanapokutana, (yaani maji ya mwanamume na maji ya mwanamke), na manii ya mwanamume yakayashinda (yakawa juu ya) manii ya mwanamke, wanapata mtoto wa kiume kwa idhini ya Mwenyezi Mungu; na manii ya mwanamke yakiyashinda manii ya mwanamume, wanapata mtoto wa kike kwa idhini ya Mwenyezi Mungu."

Na bila shaka, kuwa juu kwa maji ya mwanamume juu ya maji ya mwanamke maana yake ni kwamba maji ya mwanamume yaje juu ya maji ya mwanamke, na kitu hakiwezi kuwa juu ya kitu kingine isipokuwa ikiwa kitu hicho kilikuwepo hapo awali, na katika hali hii uwezekano unakuwa mkubwa kwa mzaliwa wa kiume kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Na kinyume chake ikiwa maji ya mwanamke yatakuwa juu ya maji ya mwanamume, basi maji yake yanakuja baada ya maji yake (mume), na inakuwa katika hali hii uwezekano ni mkubwa kwa mzaliwa wa kike kwa idhini ya Mwenyezi Mungu.

• Kisha walifikia njia ya kisayansi waliyosema kuwa ni ya kiteknolojia zaidi, nayo ni njia ya urutubishaji mteule wa mbegu kama walivyoiita. Njia hii inahitaji kufanya majaribio kwenye manii ili kutenganisha kromosomu ya jinsia (X) ya kike na kromosomu (Y) ya kiume katika mrija wa majaribio, yaani kuitenganisha nje ya mwili kwa njia mbalimbali, na hili linahitaji uingiliaji wa kitabibu wa kiteknolojia...

Wazo lake kwa wanasayansi ni kwamba waligundua kuwa kromosomu za manii ni YX (Y ni sehemu ya kiume ndani yake, X ni sehemu ya kike ndani yake). Na waligundua kuwa kromosomu za yai ni XX (yaani sehemu zote mbili ni za kike). Na waligundua kuwa sehemu ya kiume katika manii Y ikiwa ndiyo itakayorutubisha yai, basi matokeo yake ni YX yaani kinitete cha kiume. Na ikiwa sehemu ya kike katika manii X ndiyo itakayorutubisha yai, basi matokeo yake ni XX yaani kinitete cha kike. Kwa hiyo wamefanya majaribio ya kutenganisha sehemu ya kiume Y katika manii na ile ya kike X, kisha wanafanya urutubishaji wa yai katika mrija kwa kutumia sehemu ya kiume ikiwa wanataka kinitete cha kiume, na urutubishaji wa yai kwa sehemu ya kike katika manii ikiwa wanataka kinitete cha kike.

Kuna njia nyingine inayofanana nayo ikiwa na tofauti ndogo, na njia hii inafanyika baada ya kurutubisha mayai katika mrija, kisha yanakaguliwa baada ya kurutubishwa. Yai lililorutubishwa linalobeba XX linakuwa la kike, na linalobeba XY linakuwa la kiume. Na yule anayetaka mtoto wa kiume, anapandikizwa kwenye mfuko wa uzazi yai lililorutubishwa la XY, na anayetaka mtoto wa kike anapandikizwa yai lililorutubishwa la XX. Njia hizi mbili zinafanana kwa upande wa lengo, isipokuwa ya kwanza inakagua manii kabla ya urutubishaji na kutenganisha sehemu ya kiume na sehemu ya kike, ama ya pili inakagua mayai yaliyorutubishwa (viinitete), na kisha kutenganisha viinitete vya kiume na vya kike.

Hizi ndizo jumla ya jitihada za binadamu za kuchagua jinsia ya mzaliwa tangu zamani na hata katika zama zetu hizi.

Baada ya kujua uhalisia huu, tunabainisha hukumu ya kisharia kama ifuatavyo:

a- Ama kumuua mzaliwa asiyetakiwa ni haramu, kwa sababu ni kuua nafsi kwa makusudi kabisa, na malipo yake Akhera ni Jahannamu akidumu humo milele:

وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا

"Na mwenye kumuua Muumini kwa makusudi, basi malipo yake ni Jahannamu, humo atadumu milele, na Mwenyezi Mungu amemkasirikia, na amemlaani, na amemuandalia adhabu kubwa." (Surat an-Nisa [4]: 93). Na adhabu yake duniani ni kulipiza kisasi (qisas), yaani kuuawa ikiwa walii wa mliwao hatasamehe, au kulipa fidia (diyah).

b- Ama kumuua kinitete akiwa tumboni mwa mama yake wakati watu wake wanapojua kuwa hatakiwi, kama vile akiwa ni wa kike na mzazi anataka wa kiume, hilo pia ni haramu, na ndani yake kuna adhabu... Al-Bukhari na Muslim wamepokea kupitia Abu Hurairah, na tamshi ni la al-Bukhari amesema:

اقْتَتَلَتْ امْرَأَتَانِ مِنْ هُذَيْلٍ فَرَمَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى بِحَجَرٍ فَقَتَلَتْهَا وَمَا فِي بَطْنِهَا فَاخْتَصَمُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ دِيَةَ جَنِينِهَا غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ وَلِيدَةٌ...

"Wanawake wawili kutoka kabila la Hudhayl walipigana, mmoja akampiga mwenzake kwa jiwe akamuua yeye na kile kilichokuwa tumboni mwake. Wakapeleka kesi kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw), akahukumu Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) kwamba fidia ya kinitete chake ni ghurrah (mtumwa wa kiume au mjakazi)..."

c- Kutumia azl (kutoa manii nje), iwe ni kwa kutojamiiana kwa muda katika siku fulani, au kwa kujamiiana na kutoa nje katika siku hizo, na pia mfumo wa chakula wa aina fulani, au kuosha uke kwa kutumia alkali au asidi, hilo linaruhusiwa (jaiz) na halina neno.

Ama azl, ni kwa hadithi iliyopokelewa na al-Bukhari kupitia Abu Said al-Khudri amesema:

... فَأَرَدْنَا أَنْ نَعْزِلَ وَقُلْنَا نَعْزِلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ مَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَفْعَلُوا مَا مِنْ نَسَمَةٍ كَائِنَةٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلَّا وَهِيَ كَائِنَةٌ

"...Tukataka kufanya azl na tukasema tunafanya azl na hali Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) yuko miongoni mwetu kabla ya kumuuliza. Tukamuuliza kuhusu hilo akasema: 'Haiwadhuru ninyi ikiwa hamtafanya hivyo, kwani hakuna kiumbe kitakachokuwepo mpaka Siku ya Kiyama isipokuwa kitakuwepo.'" Na Muslim amepokea mfano wake.

Ama chakula na usafi, ni kwa ujumla wa dalili katika upande wa kula, kunywa na usafi...

d- Ama kutenganisha sehemu ya kiume na sehemu ya kike kutoka kwenye manii kisha kufanya urutubishaji wa yai kwa sehemu ya kiume ikiwa wanataka mzaliwa wa kiume, na kwa sehemu ya kike ikiwa wanataka mzaliwa wa kike, au kutenganisha viinitete vya kiume na vya kike na kupandikiza kinitete kinachotakiwa kwenye mfuko wa uzazi, basi michakato hii haijuzu. Hii ni kwa sababu hiyo si dawa, yaani si tiba ya ujauzito kwa mwanamke asiyeshika mimba kisha akatibiwa ili ashike mimba. Na kwa maneno mengine, si tiba ya kutowezekana kwa urutubishaji wa yai la mke kwa manii ya mume kwa njia ya asili, ambapo dawa ilitumiwa kurutubisha yai mrijani... bali ni jambo lingine linalohusu kutenganisha sehemu za kiume na za kike katika manii au kutenganisha viinitete, na si tiba ya ujauzito ulioshindikana kwa mwanamke kwa njia ya asili. Yaani michakato hii si dawa ya ugonjwa wa kutoshika mimba.

Na kwa kuwa michakato hiyo haifanyiki isipokuwa kwa kufunua tupu ('awrah), kwa sababu mchakato wa kuchukua mayai na kuyapandikiza tena unahitaji hilo, na kufunua tupu ni haramu, na haramu hii haijuzu isipokuwa kwa ajili ya dawa (tiba). Na madamu michakato hii si dawa, basi ni haramu na haijuzu.

Mwishoni, ni lazima kutaja ukweli mmoja muhimu, ambao unafungamana na itikadi (aqidah), yaani Uislamu wa mtu unategemea ukweli huu. Ukweli huu ni kwamba michakato na taratibu hizi zote hazimaanishi kwamba mwanadamu anaweza kuumba. Bali yeye anachunguza sifa na tabia alizozieka Mwenyezi Mungu (swt) katika sifa za kiume na za kike na jinsi urutubishaji unavyofanyika, na anachambua anachokiona, na kufanya majaribio juu ya anachokigundua... Hivyo anatumia vyakula fulani, na kutengeneza mazingira fulani, na kutenganisha sehemu ya kiume na ya kike... na kufanya michakato ya urutubishaji na kuirudisha kwenye mfuko wa uzazi... n.k. Na yote hayo hayazalishi uumbaji bali yanahitaji uwezo wa Muumba (swt). Ikiwa Mwenyezi Mungu amekadiria kiumbe hai kutokana na hayo basi kitakuwepo, na ikiwa Mwenyezi Mungu (swt) amekadiria kiumbe mfu basi kitakuwa mfu, na ikiwa Mwenyezi Mungu hakukadiria kiumbe kutokana na hayo basi hakitakuwepo, hata kama majaribio yangekuwaje.

Kile alichokikadiria Mwenyezi Mungu kuumbwa kitakuwepo, na ambacho hakukikadiria kuumbwa hakitakuwepo.

Jambo hili, yaani kwamba Mwenyezi Mungu (swt) ndiye Muumba peke Yake, na kwamba Yeye (swt) ndiye pekee anayeumba mwanamume na anayeumba mwanamke, limethibiti kwa dalili zenye yakini ya kuthibiti na yakini ya maana (qat’iy al-thubut qat’iy al-dalalah), miongoni mwazo ni:

ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

"Huyo ndiye Mwenyezi Mungu, Mola wenu Mlezi. Hapana mungu isipokuwa Yeye, Muumba wa kila kitu. Basi muabuduni Yeye tu. Naye ni Msimamizi wa kila kitu." (Surat al-An’am [6]: 102).

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ

"Hakika Mola wenu Mlezi ndiye Muumba Mjuzi." (Surat al-Hijr [15]: 86).

أَفَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لَا يَخْلُقُ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

"Je, anayeumba ni kama asiyeumba? Basi hamkumbuki?" (Surat an-Nahl [16]: 17).

هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

"Huu ni uumbaji wa Mwenyezi Mungu. Basi nionyesheni walivyoumba wale wasiokuwa Yeye. Lakini madhalimu wamo katika upotofu ulio wazi." (Surat Luqman [31]: 11).

يَا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

"Enyi watu! Unapigwa mfano, basi usikilizeni. Hakika wale mnaowaomba badala ya Mwenyezi Mungu, hawatoumba hata nzi, ijapokuwa watajikusanya kwa ajili hiyo. Na nzi akiwapokonya kitu, hawawezi kukichukua kwake. Amekuwa dhaifu huyo mtafutaji na huyo mtafutwa." (Surat al-Hajj [22]: 73).

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ * ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ...

"Enyi watu! Ikiwa nyinyi mna shaka ya kufufuliwa, basi hakika Sisi tulikuumbeni kwa udongo, kisha kwa tone la manii, kisha kwa pande la damu, kisha kwa pande la nyama lililoumbwa na lisiloumbwa, ili tukubainishieni. Nasi tunakiweka katika mifuko ya uzazi kile tuchakacho mpaka muda uliowekwa, kisha tunakutoeni mkiwa watoto wachanga, kisha mfikie ukakamavu wenu..." (Surat al-Hajj [22]: 5).

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ طِينٍ * ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَكِينٍ * ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آَخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ

"Na hakika tulimuumba mwanadamu kwa mchujo wa udongo. Kisha tukamfanya tone la manii katika makazi yaliyohifadhika. Kisha tukalifanya tone kuwa pande la damu, na tukalifanya pande la damu kuwa pande la nyama, kisha tukalifanya pande la nyama kuwa mifupa, kisha tukaivika mifupa nyama. Kisha tukamfanya kiumbe kingine. Basi ametukuka Mwenyezi Mungu Mbora wa waumbaji." (Surat al-Mu'minun [23]: 12-14).

لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ * أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ

"Ufalme wa mbingu na ardhi ni wa Mwenyezi Mungu; huumba apendacho. Humtunukia amtakaye watoto wa kike, na humtunukia amtakaye watoto wa kiume. Au huwachanganyia wa kiume na wa kike, na kumfanya amtakaye kuwa tasa. Hakika Yeye ni Mjuzi Mwenye uweza." (Surat ash-Shura [42]: 49-50).

يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ * الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ * فِي أَيِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ

"Ewe mwanadamu! Nini kilichokughuri na Mola wako Mlezi Karimu? Ambaye alikuumba, akakuweka sawa, na akakulinganisha. Katika sura yoyote aliyopenda akakuunganisha." (Surat al-Infitar [82]: 6-8).

هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

"Yeye ndiye anayekuchoreni katika mifuko ya uzazi kama apendavyo. Hapana mungu isipokuwa Yeye, Mwenye nguvu, Mwenye hekima." (Surat Aal-Imran [3]: 6).

Kwa hiyo, ni lazima kulielewa hilo vizuri, ili Muislamu asipotoke au asipotee, na tunajikinga kwa Mwenyezi Mungu kutokana na hilo.

Mwenyezi Mungu (swt) ameweka elimu katika ulimwengu huu, na amemfundisha mwanadamu asichokuwa akikijua, akaweka ndani yake sifa ya akili, kufikiri na kuzingatia ili wale walioamini waongezeke imani, na wale waliokufuru waanguke kwa nyuso zao kwa udhalili duniani, na adhabu kali Akhera.

Na mwisho wa wito wetu ni: Sifa njema zote ni za Mwenyezi Mungu, Mola wa walimwengu wote.