Mfululizo wa Majibu ya Mwanachuoni Mtukufu Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah, Amiri wa Hizb ut Tahrir, kwa Maswali ya Wageni Kwenye Ukurasa Wake wa Facebook wa "Fiqhi"
Jibu la Swali
Kwa Ndugu: (Ferid Saad, Usaid Salim, Safaa Muhammad, Hassan Yaser, Nasir al-Islam, Al-Riyahi Abwa Fatima)
Lifuatalo ni jibu kuhusu swala ya Jumu'ah mliyoulizia:
1- Tayari tulishatoa majibu kuhusu swala ya Jumu'ah tarehe 2 Sha'ban 1441 H - 26/03/2020 M, pia tarehe 18 Sha'ban 1441 H - 11 Aprili 2020 M, na kisha tarehe 17 Shawwal 1441 H - 08/06/2020 M. Majibu hayo yalitosheleza kuhusiana na maswali yenu, kwani ilitajwa ndani yake:
Kwanza: Jibu letu la tarehe 2 Sha'ban 1441 H - 26/03/2020 M, ambapo ilielezwa:
(...Ama swala ya Jumu'ah, hiyo ni fardhu 'ayn:
إِذَا نُودِي لِلصَّلاَةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ
"Inapoadhiniwa kwa ajili ya swala siku ya Ijumaa, basi nendeni upesi kwenye kumdhukuru Mwenyezi Mungu na acheni biashara." (QS. Al-Jumu'ah [62]: 9)
Amri katika aya hii ni ya wajibu kutokana na ushahidi wa katazo la jambo ambalo kwa asili ni mubah (biashara), jambo linaloashiria takwa la mkazo (talab jazim). Al-Hakim ametoa katika Al-Mustadrak 'ala al-Sahihayn kutoka kwa Tariq bin Shihab, kutoka kwa Abu Musa, kutoka kwa Mtume ﷺ amesema:
الْجُمُعَةُ حَقٌّ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ فِي جَمَاعَةٍ إِلَّا أَرْبَعَةٌ: عَبْدٌ مَمْلُوكٌ، أَوِ امْرَأَةٌ، أَوْ صَبِيٌّ، أَوْ مَرِيضٌ
"Jumu'ah ni haki ya wajibu kwa kila Mwislamu katika jamaa, isipokuwa watu wanne: Mtumwa anayemilikiwa, mwanamke, mtoto, au mgonjwa."
Al-Hakim amesema: "Hadiyth hii ni sahihi kwa mujibu wa masharti ya Masheikh wawili (Al-Bukhari na Muslim)". Na si wajibu kwa mwenye hofu kutokana na iliyopokelewa kutoka kwa Ibn Abbas (ra) kwamba Mtume ﷺ amesema:
مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَا صَلَاةَ لَهُ إلَّا مِنْ عُذْرٍ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ وَمَا الْعُذْرُ؟ قَالَ: خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ
"Mwenye kusikia adhana na asiijibu, basi hana swala (kamili) isipokuwa kwa udhuru. Wakasema: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, udhuru ni upi? Akasema: Hofu au ugonjwa."
Imetolewa na Al-Bayhaqi katika Al-Sunan al-Kubra. Na hivi ndivyo... Jumu'ah ni wajibu kwa kila Mwislamu isipokuwa yule ambaye nukuu ya kisheria (nass shar'i) imemvua...) Mwisho.
Pili: Jibu letu la tarehe 18 Sha'ban 1441 H - 11 Aprili 2020 M, ambapo ilielezwa:
(...Kauli yake Subhanahu:
يَا أيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
"Enyi mlioamini! Inapoadhiniwa kwa ajili ya swala siku ya Ijumaa, basi nendeni upesi kwenye kumdhukuru Mwenyezi Mungu na acheni biashara, hayo ni bora kwenu ikiwa mnajua." (QS. Al-Jumu'ah [62]: 9)
Mwislamu anapaswa kwenda kwenye swala bila kuzuiliwa: "Basi nendeni upesi kwenye kumdhukuru Mwenyezi Mungu na acheni biashara". Kwenda kwake ni faradhi kwa sababu kumeunganishwa na kuacha jambo la mubah... yaani swala isiwe katika maeneo maalum kama majumbani, ambapo kuzuiliwa kunaruhusiwa... Na kwa ajili hiyo, ilielezwa katika jibu letu kuwa hatua ya watawala kufunga misikiti na kuzuia swala ndani yake ni jambo lisiloruhusiwa na lina dhambi kubwa kwa watawala hao. Kwa hivyo, ikiwa watawala watazuia kuswaliwa Jumu'ah msikitini, na kusiwe na sehemu inayopatikana ya kuswalia isipokuwa majumbani, basi iswaliwe nyumbani kama Adhuhuri rakaa nne, na dola inayofunga misikiti inapata dhambi kubwa...
Ama kuhusu suala la kufuata sababu (al-akhdhu bil asbab), hilo ni sahihi lakini bila kwenda kinyume na Sheria. Kufuata sababu hapa ni kwamba mgonjwa haendi kwenye swala ya Jumu'ah na wazima wanaenda... Tumeshaeleza katika jibu la kutosha kutofungwa kwa misikiti ili wazima waweze kuswali, na hatua zichukuliwe ili wagonjwa wa magonjwa ya kuambukiza wasihudhurie swala, na hili liko wazi... Wala isisemwe kuwa wazima wanaweza kuwa na Corona lakini dalili hazijaonekana, na hivyo kila mmoja azuiliwe kwenda msikitini, yaani kuzuia wakazi wa dunia nzima kwenda misikitini...! Haya ni maneno yasiyokuwa na hoja wala hata dhana yenye nguvu (ghalabat al-dhann)!!...) Mwisho.
Tatu: Jibu letu la tarehe 08/06/2020 M, mwishoni mwake ilielezwa:
(Sita: Muhtasari wa yaliyotangulia ni kama ifuatavyo:
1- Kubadilisha namna ambayo Mtume ﷺ aliibainisha kwa ajili ya swala kunahesabiwa kuwa ni bid'ah. Badala yake, hukumu ya kisheria katika hali hii ni kwamba mwenye mwili mzima huenda kuswali kama kawaida katika safu zilizoshikamana, bila kuacha nafasi, na mgonjwa wa ugonjwa wa kuambukiza haendi ili asiwambukize wengine.
2- Ikiwa dola itafunga misikiti, na kisha kuwazuia watu wazima wasiende misikitini kwa ajili ya Jumu'ah na jamaa, basi itakuwa na dhambi kubwa kwa kulemaza swala ya Jumu'ah na jamaa. Misikiti ni lazima iendelee kuwa wazi kwa ajili ya swala kama alivyoibainisha Mtume ﷺ.
3- Vilevile, ikiwa dola itawazuia waswaliji kutekeleza swala kulingana na namna aliyoibainisha Mtume ﷺ, bali ikawajibisha kuacha nafasi ya mita moja au mbili kati ya mswaliji na aliye pembeni yake kwa hofu ya maambukizi, hasa bila kuwepo kwa dalili za ugonjwa, basi inabeba dhambi kubwa kwa kufanya hivyo.
Hii ndiyo hukumu ya kisheria ninayoiona kuwa ina nguvu katika suala hili, na Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi zaidi na Mwenye Hekima... Na ninamuomba Subhanahu awaongoze Waislamu kwenye jambo lao lililo bora, na wamuabudu Yeye Subhanahu kama alivyoamuru, na washikamane na nyayo za Mtume Wake ﷺ, na wasimamishe Sheria tukufu bila kupotoka kwa kusimamisha Khilafah ya Rashidah... Kwani ndani yake mna kheri na ushindi kwa idhini ya Mwenyezi Mungu ambaye hakuna kinachomshinda mbinguni wala ardhini, Naye ni Mwenye Nguvu, Mwenye Hekima...) Mwisho.
Nne: Ni wazi kutokana na yaliyotangulia kuwa Jumu'ah ni fardhu 'ayn, na kwamba ni lazima itekelezwe kwa namna aliyoibainisha Mtume ﷺ kwa nguzo zake na masharti yake ya usahihi, pamoja na kushikanisha safu kwa namna ya kisheria kama tulivyobainisha katika majibu yetu yaliyotangulia... Na mamlaka kuzuia utekelezaji wake kwa namna hii ni dhambi kubwa iliyo juu ya mabega ya mamlaka, iwe ni kwa dola kufunga misikiti au kwa kuzuia utekelezaji wa swala kwa namna ya kisheria...
Na kwa sababu Jumu'ah ni fardhu 'ayn, basi ni wajibu kwa kila Mwislamu aliyekalifishwa kuelekea kwayo na kuitekeleza kwa namna ya kisheria kwa nguzo zake, masharti yake ya usahihi, kushikanisha safu... n.k. Ikiwa hawezi kwa sababu ya kizuizi cha kimwili au mtawala dhalimu anayezuia utekelezaji wa Jumu'ah kwa namna ya kisheria, bali anawalazimisha waswaliji kufanya bid'ah kwa kuwajibisha kuacha nafasi, na mswaliji akawa hawezi kuzuia hilo, basi na aitekeleze kulingana na uwezo wake na mtawala dhalimu abebe dhambi...
Mtume ﷺ amesema katika yale yaliyotolewa na Al-Bukhari na Muslim (rh) kutoka kwa Abu Hurairah (ra):
وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا استَطَعْتُمْ
"Na nikikuamrisheni jambo, basi litekelezeni kadiri ya uwezo wenu."
Na lafadhi ni ya Al-Bukhari... Hivyo basi, ikiwa Mwislamu anaweza kuswali Jumu'ah (fardhu 'ayn) kwa kushikanisha safu, basi ni wajibu aswali kwa namna hiyo kwa sababu kuacha nafasi ni bid'ah maadamu anaweza kuiepuka. Lakini ikiwa hawezi kwa sababu ya hatua za mamlaka yenye dhambi, basi hapo ataswali kwa namna anayoiweza. Al-Nawawi (aliyefariki 676 H) amesema katika kitabu chake (Al-Minhaj Sharh Sahih Muslim bin al-Hajjaj) katika kuelezea hadiyth hii kwa lafadhi ya Muslim kutoka kwa Abu Hurairah, amesema Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ: "...Na nikikuamrisheni jambo, basi litekelezeni kadiri ya uwezo wenu." Al-Nawawi amesema katika maelezo yake: [(Na nikikuamrisheni jambo, basi litekelezeni kadiri ya uwezo wenu) Hii ni miongoni mwa kanuni muhimu za Kiislamu na ni miongoni mwa maneno mafupi yenye maana pana (jawami' al-kalim) aliyopewa ﷺ, na yanaingia ndani yake hukumu zisizohesabika kama swala kwa aina zake; basi akishindwa kutekeleza baadhi ya nguzo zake au baadhi ya masharti yake, hutekeleza yale yaliyobaki... na Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi zaidi] Mwisho.
Tano: Na kwa hivyo, ni wajibu kwa ndugu waulizaji kuelekea kwenye swala ya Jumu'ah kwani ni fardhu 'ayn:
يَا أيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
"Enyi mlioamini! Inapoadhiniwa kwa ajili ya swala siku ya Ijumaa, basi nendeni upesi kwenye kumdhukuru Mwenyezi Mungu na acheni biashara, hayo ni bora kwenu ikiwa mnajua." (QS. Al-Jumu'ah [62]: 9)
Na kutoka kwa Mtume ﷺ amesema:
الْجُمُعَةُ حَقٌّ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ فِي جَمَاعَةٍ إِلَّا أَرْبَعَةٌ: عَبْدٌ مَمْلُوكٌ، أَوِ امْرَأَةٌ، أَوْ صَبِيٌّ، أَوْ مَرِيضٌ
"Jumu'ah ni haki ya wajibu kwa kila Mwislamu katika jamaa, isipokuwa watu wanne: Mtumwa anayemilikiwa, mwanamke, mtoto, au mgonjwa."
Al-Hakim amesema: "Hadiyth hii ni sahihi kwa mujibu wa masharti ya Masheikh wawili". Na waitekeleze kwa namna aliyoibainisha Mtume ﷺ katika safu zilizoshikamana. Ikiwa hawawezi kufanya hivyo kwa sababu ya mamlaka kuwazuia na kuwalazimisha kuacha nafasi, basi waswali kulingana na uwezo wao, na wafanye kazi kwa bidii na juhudi kubwa kusimamisha Khilafah ya Rashidah ili hukumu za kisheria zitekelezwe kwa namna yake bila kupotoka, kwa taufiki ya Mwenyezi Mungu na msaada Wake...
Natumai hili linatosheleza, na Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi zaidi na Mwenye Hekima zaidi.
Ndugu yenu, Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah
27 Safar al-Khayr 1442 H 14/10/2020 M
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amiri (Mungu amuhifadhi) kwenye Facebook
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amiri (Mungu amuhifadhi) kwenye Wavu