(Mfululizo wa majibu ya mwanachuoni mtukufu Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah, Amiir wa Hizbut Tahrir, kwa maswali ya wafuasi wa ukurasa wake wa Facebook)
Kwa Luay Sbeih
Swali:
Assalamu Alaikum Amiir wetu mtukufu, Je, Zaka ni lazima kwa mapambo ya dhahabu yaliyoandaliwa kwa ajili ya akiba? Mwenyezi Mungu akulipe kheri na ainusuru Da’wah hii kupitia mikono yako...
Jibu:
Wa Alaikum Salaam Wa Rahmatullahi Wa Barakatuh
1- Mapambo (Al-Huliy) ni kile anachovaa mwanamke na kujipamba nacho, kiwe ni dhahabu au fedha, mkononi, shingoni, masikioni, au sehemu nyinginezo za mwili wake.
Mapambo hayana Zaka, yakiwa ni dhahabu, fedha, au aina nyingine za vito kama lulu, yakuti, zabarajadi, akiki, na aina nyingine za mawe ya thamani. Iwe mapambo hayo ni machache au mengi, yamefikia nisabu au yamezidi, hakuna Zaka katika yote hayo; kwa sababu ni kwa ajili ya matumizi, na wanawake huyatumia kama pambo na urembo.
Kutoka kwa Al-Layth bin Saad, kutoka kwa Abu Al-Zubair, kutoka kwa Jabir, kutoka kwa Mtume (saw) amesema:
لَيْسَ فِي الْحُلِيِّ زَكَاةٌ
"Hakuna Zaka katika mapambo." (Ameitaja Ibn Qudamah katika Al-Mughni). Na Abu Ubaid amepokea kutoka kwa Amr bin Dinar amesema: "Jabir bin Abdullah aliulizwa: Je, kuna Zaka katika mapambo? Akasema: Hapana. Ikasemwa: Hata yakifikia (thamani ya) dirham elfu kumi? Akasema: Ndiyo."
Na kutoka kwa Abdurrahman bin Al-Qasim, kutoka kwa baba yake:
أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ تَلِي بَنَاتِ أَخِيهَا يَتَامَى فِي حِجْرِهَا لَهُنَّ الْحُلِيُّ فَلَا تُخْرِجُ مِنْ حُلِيِّهِنَّ الزَّكَاةَ
"Kwamba Aisha, mke wa Mtume (saw), alikuwa akiwalea binti za kaka yake ambao walikuwa mayatima katika mikono yake, walikuwa na mapambo, naye hakuwa akitolea mapambo yao Zaka." (Imepokelewa na Malik katika Al-Muwatta).
Ama kuhusu hadith ya Amr bin Shu'aib iliyoeleza:
أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهَا ابْنَةٌ لَهَا فِي يَدِهَا مَسَكَتَانِ مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ هَلْ تُعْطِينَ زَكَاةَ هَذَا قَالَتْ لَا قَالَ أَيَسُرُّكِ أَنْ يُسَوِّرَكِ اللَّهُ بِهِمَا بِسِوَارَيْنِ مِنْ نَارٍ
"(Kwamba mwanamke mmoja alimjia Mtume (saw) akiwa na binti yake ambaye mkononi mwake alikuwa na bangili mbili nene za dhahabu, akasema: 'Je, unatoa Zaka ya hizi?' Akasema: 'Hapana'. Akasema: 'Je, itakufurahisha Mwenyezi Mungu akuvike kwayo bangili mbili za moto?')". Hadith hii, Abu Ubaid amesema kuihusu: "Hatujui ikipokelewa isipokuwa kwa njia moja, kwa isnadi ambayo watu wameizungumzia (kuikosoa) tangu zamani na sasa."
Na At-Tirmidhi amesema: "Hakuna chochote kilicho sahihi katika mlango huu."
Na waliochukua msimamo wa kutokuwajibika kwa Zaka katika mapambo ni Ibn Umar, Jabir, Anas, Aisha, na Asmaa. Na hivyo ndivyo walivyosema Al-Qasim, Al-Sha'bi, Qatadah, Muhammad bin Ali, Malik, Al-Shafi'i, Ahmad, Abu Ubaid, Is-haq, na Abu Thaur.
Hii ni kwa mapambo ambayo mwanamke anayatumia kwa urembo wake. Ama yakiwa ni kwa ajili ya biashara, basi yanawajibika kutoa Zaka ya biashara.
2- Ama ikiwa si kwa ajili ya urembo wala biashara, bali ni kwa ajili ya akiba bila ya kuwepo haja (ya matumizi), basi hayo huchukuliwa kama Kanz (hazina iliyolimbikizwa), yaani ni haramu hata kama Zaka yake itatolewa. Na miongoni mwa dalili za uharamu wa kulimbikiza (Kanz):
Mwenyezi Mungu (swt) amesema:
وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ * يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ
"Na wale wanaolimbikiza dhahabu na fedha, na hawazitoi katika njia ya Mwenyezi Mungu, wabashirie adhabu iumizayo. Siku zitakapotiwa moto katika moto wa Jahannam, na kwa hizo vikachomwa vipaji vya nyuso zao na mbavu zao na migongo yao, (waambiwe): Haya ndiyo mliyojilimbikizia nafsi zenu, basi onjeni yale mliyokuwa mkiyaliimbikiza." (QS. At-Tawbah [9]: 34-35)
Ahmad amepokea kwa isnadi sahihi kutoka kwa Abu Umamah amesema:
تُوُفِّيَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الصُّفَّةِ، فَوُجِدَ فِي مِئْزَرِهِ دِينَارٌ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم «كَيَّةٌ»، قَالَ: ثُمَّ تُوُفِّيَ آخَرُ فَوُجِدَ فِي مِئْزَرِهِ دِينَارَانِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «كَيَّتَانِ»
"(Mtu mmoja miongoni mwa watu wa As-Suffah alifariki, na katika vazi lake kukapatikana dinari moja, Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) akasema: 'Chapa moja ya moto'. Akasema: Kisha mwingine akafariki na katika vazi lake kukapatikana dinari mbili, Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) akasema: 'Chapa mbili za moto')". At-Tabari amepokea mfano wake kutoka kwa Abu Umamah Al-Bahili. Na hii ina maana ya uharamu wa kulimbikiza dhahabu na fedha kabisa hata kama ni dinari mbili, au dinari moja, ilimradi iwe ni Kanz, yaani kuhifadhi mali bila haja inayokusudiwa kuitumia. Na Mtume ameyasema hayo kwa watu hawa wawili kwa sababu walikuwa wakiishi kwa sadaka hali ya kuwa wana dhahabu, akasema: "Chapa moja" na akasema "Chapa mbili" akiashiria kauli ya Mwenyezi Mungu:
يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ
"Siku zitakapotiwa moto katika moto wa Jahannam, na kwa hizo vikachomwa vipaji vya nyuso zao na mbavu zao..." (QS. At-Tawbah [9]: 35). Ambayo ni sehemu ya aya ya Kanz, yaani akiashiria aya ya Kanz. Basi hii ni dalili ya uharamu wa kulimbikiza mali (Kanz) uharamu wa moja kwa moja, iwe imefikia nisabu ya Zaka au haijafikia, na iwe imetolewa Zaka au haijatolewa, kwani Kanz yote ni haramu.
Ndugu yenu, Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amiir kwenye Facebook
Kiungo cha jibu kutoka kwenye tovuti ya Amiir
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amiir kwenye Google Plus