(Silsila ya Majibu ya Mwanachuoni Ata bin Khalil Abu al-Rashta, Amir wa Hizb ut-Tahrir, kwa maswali ya wafuasi wa ukurasa wake wa Facebook)
Kwa Muneeb Shere
Swali:
Mimi ni mmoja wa vijana wa Hizb ut-Tahrir nchini Pakistan. Nimejifunza baadhi ya elimu za ijtihadi, kama vile lugha ya Kiarabu na Usul al-Fiqh. Nimesoma Usul kutoka katika kitabu chako. Wakati fulani katika mazingira yetu, mmoja wa ndugu aliuliza kuhusu raketi ya umeme (electric racquet) kama inajuzu kuitumia kuua wadudu. Mushrifu wangu alinitaka nifanye utafiti kuhusu suala hili ili kutekeleza yale niliyojifunza, na nitume suala hilo kwa Hizb pia. Maelezo ya utafiti wangu niliowasilisha na matokeo yake yapo katika faili iliyoambatishwa na ujumbe huu.
Kisha baada ya muda fulani, Hizb ilijibu na jibu lilikuwa kinyume na matokeo ya utafiti wangu. Naomba ufanye hisani ya kuangalia utafiti wangu na unijulishe maoni yako kuhusu utafiti huo na wapi palipo na kosa katika usitimbatishaji (ununuaji wa hukumu) kulingana na Usul na mengineyo... na Allah akujaze heri.
Jibu:
Assalamu Alaikum wa Rahmatullahi wa Barakatuh
Nimepitia utafiti wako, na nina maelezo matatu:
1- La kwanza ni kwamba una shauku na hamu kubwa ya kusitimbatisha (kununua) hukumu, na njia yako ya utafiti ni nzuri kwani unasoma dalili na kusitimbatisha hukumu kutoka kwazo kulingana na njia yetu katika Usul... Jambo hili linatoa matumaini mema, na ninamuomba Allah (swt) akusaidie na akupe taufiki.
2- Hakika Tahqiq al-Manat (uhakiki wa uhalisia) kuhusiana na kuchoma haukukamilika, kwani ulitofautisha kati ya kuchoma kwa moto na kuchoma kwa umeme ilhali kadhia ni ile ile. Kuwasha kuni huzalisha joto linalopelekea kuchoma kwa namna fulani, na kuunganisha umeme huzalisha joto linalopelekea kuchoma kwa namna fulani. Kwa hivyo, kile kinachotumika kwa kuchoma kwa moto kinatumika pia kwa kuchoma kwa umeme.
3- Wakati wa kupitia suala la kuua wadudu kwa kuwachoma kwa umeme, ulifanya kifo cha mdudu kitokee kabla ya kuchomwa kwake kwa umeme, pale uliposema (hakika sababu ya kuungua ni kupita kwa umeme katika mwili wa mdudu na hivyo kuzalisha joto... joto hilo husababisha kuungua kwa mwili wa mdudu... basi mdudu hufa kutokana na kupita kwa umeme na si kutokana na kuungua, ambapo kuungua hutokea baada ya kutokea kwa kifo cha mdudu) yaani kwamba kuchomwa kwa mdudu kumetokea akiwa tayari amekufa... Jambo hili ewe ndugu yangu, lina walakini, na linahitaji utafiti wa kina zaidi kutoka kwa wataalamu. Hii ni kwa sababu mdudu hupigwa na umeme na kuchomwa, na mdudu alikuwa hai si mfu, kisha anapopigwa na umeme anakuwa mfu aliyeungua. Kwa nini basi isemwe kuwa mdudu amekufa kwa kupigwa na umeme kisha akachomwa kwa umeme baada ya hapo? Mdudu hupatikana akiwa mfu na aliyeungua baada ya kupigwa na umeme kwa kutumia raketi ya umeme. Kwa hivyo tunahitaji maoni ya wataalamu kuhusu sababu ya kifo cha wadudu kwa kutumia raketi ya umeme: je, ni kuchomwa kwa umeme ambapo vitatumika nusuusi (maandiko) yaliyokuja kuharamisha kuchoma viumbe hai, au je, kuchomwa huko kulitokea baada ya kifo cha mdudu? Na kwa kutegemea Tahqiq al-Manat huu, hukumu ya kisheria inaweza kutolewa.
4- Hakika dalili za uharamu wa kuua kwa kuchoma ziko wazi katika hilo, na miongoni mwa dalili hizo ni:
Bukhari amepokea kutoka kwa Abu Huraira (ra) akisema: Mtume wa Allah (saw) alitutuma katika kikosi na akasema:
بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْثٍ فَقَالَ: «إِنْ وَجَدْتُمْ فُلاَنًا وَفُلاَنًا فَأَحْرِقُوهُمَا بِالنَّارِ»، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ عليه الصلاة والسلام حِينَ أَرَدْنَا الخُرُوجَ: «إِنِّي أَمَرْتُكُمْ أَنْ تُحْرِقُوا فُلاَنًا وَفُلاَنًا، وَإِنَّ النَّارَ لاَ يُعَذِّبُ بِهَا إِلَّا اللَّهُ، فَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا»
"Mtume wa Allah (saw) alitutuma katika kikosi na akasema: 'Mkiwapata fulani na fulani, wachomeni kwa moto.' Kisha Mtume wa Allah (saw) akasema wakati tulipotaka kuondoka: 'Nilikuwa nimewaamuru mwachome fulani na fulani, na hakika moto haadhibu kwao isipokuwa Allah, hivyo mkiwapata, waueni (kwa njia nyingine).'" (Bukhari)
Na Ahmad amepokea katika Musnad yake kutoka kwa Abu Huraira, akisema: Mtume wa Allah (saw) alitutuma katika kikosi na akasema: "Mkiwapata fulani na fulani - kwa watu wawili kutoka Maquraishi - wachomeni kwa moto." Kisha Mtume wa Allah (saw) akasema wakati tulipotaka kuondoka:
بَعَثَنَا رَسُولُ اللهِ عليه الصلاة والسلام فِي بَعْثٍ، فَقَالَ: «إِنْ وَجَدْتُمْ فُلَانًا وَفُلَانًا لِرَجُلَيْنِ مِنْ قُرَيْشٍ فَأَحْرِقُوهُمَا بِالنَّارِ». ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ عليه الصلاة والسلام حِينَ أَرَدْنَا الْخُرُوجَ: «إِنِّي كُنْتُ أَمَرْتُكُمْ أَنْ تُحْرِقُوا فُلَانًا وَفُلَانًا بِالنَّارِ، وَإِنَّ النَّارَ لَا يُعَذِّبُ بِهَا إِلَّا اللهُ عَزَّ وَجَلَّ، فَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا»
"Mtume wa Allah (saw) alitutuma katika kikosi na akasema: 'Mkiwapata fulani na fulani - kwa watu wawili kutoka Maquraishi - wachomeni kwa moto.' Kisha Mtume wa Allah (saw) akasema wakati tulipotaka kuondoka: 'Nilikuwa nimewaamuru mwachome fulani na fulani kwa moto, na hakika moto haadhibu kwao isipokuwa Allah (az), hivyo mkiwapata, waueni (kwa njia nyingine).'" (Ahmad)
Hivyo basi, kuchoma viumbe hai kwa moto ni haramu, na hukumu hii ni ya jumla na haikuhusishwa na mwanadamu pekee. Kwa hivyo inajumuisha kila kiumbe, na hukumu ya kisheria inakuwa ni uharamu wa kuadhibu kwa moto na kuua kwa moto na kila kitu kilicho katika maana hiyo kama vile kuadhibu kwa umeme au kuua kwa umeme.
5- Ama hadithi uliyoiitaja na ukaelewa kutoka kwayo kwamba kuua kwa moto na kuchoma kwayo ni makruh (chukizo) na si haramu kwa kuashiriwa na tamko (hakika mimi ninamuonea haya Allah), basi usitimbatishaji huo si wenye nguvu (marjuh) kwa sababu Mtume (saw) anasema baada yake: "Haijuzu kwa yeyote kuadhibu kwa adhabu ya Allah," na haya ndiyo maneno ya hadithi:
Said bin Mansur amepokea katika Sunan yake kutoka kwa Ibn Abi Najih, akisema: (... basi Mtume wa Allah (saw) alituma kikosi na akasema: "Mkimuona mfanyeni awe katikati ya kumbi mbili za kuni, kisha muwashe moto." Kisha akasema:
إِنِّي لَأَسْتَحْيِي مِنَ اللَّهِ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يُعَذِّبَ بِعَذَابِ اللَّهِ...
"Hakika mimi ninamuonea haya Allah, haijuzu kwa yeyote kuadhibu kwa adhabu ya Allah...") Mwisho. Kama unavyoona, Mtume (saw) baada ya kusema "ninamuonea haya Allah", akasema: "haijuzu kwa yeyote kuadhibu kwa adhabu ya Allah", na jambo hili likiunganishwa na hadithi ya Bukhari inabainika kuwa adhabu na kuua kwa moto ni haramu.
Muhtasari ni kwamba hukumu ya kisheria inategemea Tahqiq al-Manat wa kuua kwa raketi ya umeme (electric racquet) ili kujua kama inaua wadudu kwa kuchoma, au je, kuchomwa hutokea baada ya mdudu kupigwa (kupigwa na umeme) kisha akafa, na kisha umeme ukapita katika mwili wake na kuchoma. Hili linahitaji utafiti zaidi kutoka kwa wataalamu, na kulingana na hilo hukumu ya kisheria itasitimbatishwa.
Ninarudia kile nilichoanza nacho ujumbe wangu: "kuwa una shauku na hamu kubwa ya kusitimbatisha hukumu, na njia yako ya utafiti ni nzuri kwani unasoma dalili na kusitimbatisha hukumu kutoka kwazo kulingana na njia yetu katika Usul... Jambo hili linatoa matumaini mema, na ninamuomba Allah (swt) akusaidie na akupe taufiki."
Ndugu yenu, Ata bin Khalil Abu al-Rashta
Link ya jibu kutoka kwa ukurasa wa Amir kwenye Facebook
Link ya jibu kutoka kwenye tovuti ya Amir
Link ya jibu kutoka kwa ukurasa wa Amir kwenye Google Plus