Değerli kardeşim,
Selamdan sonra,
Birinci Sorunun Cevabı
1- Bir tüccarın henüz sahip olmadığı bir malı ondan satın alacağına dair verilen vaat bağlayıcı değildir. Mal tüccarın mülkiyetine geçene kadar bu vaat bir satın alma veya satış akdi sayılmaz. Mal tüccarın eline geçtiğinde ise kişi dilerse onu satın alır, dilerse almaz.
Bu nedenle, tüccarın satın aldığı mal tüccara aittir ve onu satın alacağına dair vaatte bulunan kişiyi bu malı satın almaya zorlayamaz.
2- Tüccara satın alma vaadinde bulunan ancak sonra satın almaktan vazgeçen kişi, vaadinde durmadığı için tüccarın gönlünü hoş etmek adına ona (para) vermek isterse bu caizdir. Ancak bu, bir ceza/tazminat olarak ona vacip değildir.
3- Mal belirttiğimiz gibi tüccarın mülküdür. Dolayısıyla tüccar bu malı sattığında az veya çok kâr ederse, satın alma vaadinde bulunup da almayan kişinin bu kârda hiçbir hakkı yoktur. Tüccardan kârın bir kısmını talep edemez, çünkü mal onun değil, tüccarındır.
4- Tüccar; eğer o kişi kendisine vaatte bulunmasaydı bu malı satın almayacağını, o kişinin kendisini satın almaya sevk ettiğini ve bu sayede satıp kâr ettiğini düşünerek vaatte bulunan kişiye bir miktar para vermek isterse, bu onun için caizdir. Ancak bu ona vacip değildir, aksine bir hibe, hediye veya benzeri bir ihsan kabilinden olur.
Özetle:
1- Mal tüccara aittir ve diğer kişiyi onu satın almaya zorlayamaz. Çünkü tüccarın sahip olmadığı bir malı satın alma vaadi bağlayıcı değildir ve bir akit sayılmaz. Zira sahip olunmayan bir şeyin satışı, bu konudaki hadis nedeniyle batıldır.
2- Tüccar malı satıp az veya çok kâr ederse kâr onundur. Satın alma vaadinde bulunan kişinin bu kârdan az veya çok herhangi bir talepte bulunma hakkı yoktur; çünkü mal tüccarın sahih ve özel mülküdür.
3- Tüccar veya diğer kişi, kendi mallarından birbirlerine hibe veya hediye vermek isterlerse bu caizdir.
İkinci Sorunun Cevabı
Kadın, ancak evlilik akdinde kocanın ismet yetkisini (boşama yetkisini) karısının eline vermesi, yani kendisine kendi kendini boşama yetkisi tanıması durumunda boşama yetkisine sahip olur. Bu durumda kadın kocasına "kendimi senden boşadım" derse, bu bir talak sayılır. Ancak evlilik akdinde kocanın karısına kendisini boşama yetkisini verdiği açıkça belirtilmemişse veya bu durum akitte sarih bir şekilde kararlaştırılmamışsa, kadının kendi kendini boşaması hükümsüzdür ve talak sayılmaz.
Selamlarımı kabul et.
19.02.2004