** (Hizb-ut Tahrir Emiri Alim Ata bin Halil Ebu'r Raşte'nin, Facebook sayfasındaki takipçilerinin sorularına verdiği cevaplar serisinden) **
Ghadeer Rooz - Mustafa Abdülal - Ebu Mahmud el-Halili - İklil el-Cebel - Manal Bader’e
Sorular:
1- Ghadeer Rooz: Ama Şeyh'im, artık alkolün sarhoş edici özelliğini önlemek için içine zehirli maddeler karıştırılıyor; böylece sarhoş edici değil, zehirli bir madde haline geliyor. Buradaki soru şudur: "Parfüm yapımında kullanılan bu zehirli alkol" necis midir ve elbiselerin temizliğini (taharetini) bozar mı?
2- Ebu Mahmud el-Halili: Parfümlerde bulunan alkol iki türdür; birincisi sarhoş edici olan ve etil alkol olarak bilinen tür, diğeri ise zehirli olan ve metil alkol olarak bilinen türdür. Bu ikisinin hükmü aynı mıdır?
3- Mustafa Abdülal: Ya içilmezse Şeyh'im?
4- İklil el-Cebel: Bu hüküm tıbbi müstahzarlar için de geçerli mi? Özellikle sağlık sektöründe kullanılan el temizleme maddelerinin çoğu alkollü müstahzarlardır (ethanol + isopropanol), aynı durum ağız gargaraları için de geçerli. Ayrıca biz bazı ilaç sanayilerinde alkolü çözücü veya koruyucu olarak kullanıyoruz?
5- Manal Bader
Assalamu alaikum dear sheikh barak allahu feek as you kindly mentioned above that alcohol if consumed will result in a drunken state...whereas sd or denatured alcohol is used in perfumes deodorant lotions and facial creams... in these cases they cannot be consumed internally (due to the change of its chemical state) what is hukm for its use? In another situation, the fuel we use for our cars is also derived from alcohol, is this also the same issue of a haram hukm? Jazak allahu kul khair & May ect you.
Cevap:
Ve aleykumusselam ve rahmetullahi ve berakatuhu.
Sorular birbirine benzemektedir, bu yüzden cevapları sizin için şu şekilde özetleyeceğim:
1- Alkolün metil denilen bir türü vardır; bana bunun sarhoş edici olmadığı ancak ölümcül bir zehir olduğu söylendi. Yakıt ispirtosu bu metil türündendir ve odun talaşı gibi maddelerden elde edilir. İçilmesi körlüğe neden olur ve birkaç gün içinde ölüme yol açar. Buna binaen metil alkol hamr (içki) değildir; necislik ve haramlık açısından içki hükmünü almaz. Ancak zehir olması yönüyle "zarar" kaidesine göre kullanımı haramdır. Nitekim İbn Mace, Ubade bin Samit'ten şunu rivayet etmiştir:
لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ
"Zarar vermek ve zarara zararla karşılık vermek yoktur." (İbn Mace)
2- Alkolün bir de etil denilen türü vardır ki bu; sarhoş edici, fermente edilmiş veya damıtılmış içeceklerde kullanılan türdür. Tıbbi ispirto da bu türdendir. Ayrıca etil alkol sanayide de kullanılır; bazı maddeler için koruyucu, nem kurutucu, bazı alkaloidler ve yağlar için çözücü, antifriz, bazı ilaçlar için çözücü, kolonya ve kokular gibi aromatik maddeler için çözücü olarak kullanılır ve marangozluk malzemelerinin yapımına girer. Bu kullanımlar üç kısımdır:
a- Alkolün sadece çözücü olarak kullanıldığı veya bazı maddelere eklendiği kısım: Bu kullanım, alkolün mahiyetini ve özelliklerini kaybettirmez; aksine yapısı ve sarhoş edici özelliği olduğu gibi kalır. Bu kısmın kullanımı mutlak olarak haramdır. Örnek olarak kolonya; kolonyanın kullanılması helal değildir ve necis kalmaya devam eder. Çünkü içine necis (alkol) karışmıştır ve içindeki sarhoş edici alkol kendi halini korumaktadır. Dolayısıyla bunlar içki karışmış maddelerdir ve içki necistir. Bunun delili el-Huşenî hadisidir:
Dârekutnî, el-Huşenî’den şöyle rivayet etmiştir: "Dedim ki: Ey Allah'ın Resulü! Biz müşriklerle iç içe yaşıyoruz ve onların kaplarından başka tencerelerimiz ve kaplarımız yok. Buyurdu ki:
اسْتَغْنُوا عَنْهَا مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَارْحَضُوهَا بِالْمَاءِ فَإِنَّ الْمَاءَ طَهُورُهَا ثُمَّ اطْبُخُوا فِيهَا
'Mümkün mertebe onlardan uzak durun. Eğer (başka kap) bulamazsanız onları su ile yıkayın, şüphesiz su onları temizleyicidir, sonra içlerinde yemek pişirin.'" Yani Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem "Şüphesiz su onları temizleyicidir" buyurarak, o kapların içine içki konulmasıyla necis olduğunu ve yıkandıktan sonra temizlendiğini belirtmiştir. Bu da içkinin necis olduğuna delildir. Soru, içine içki konulan kaplar hakkındaydı; nitekim Ebu Davud’daki el-Huşenî rivayetinde Ebu Sa’lebe el-Huşenî Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e şöyle sormuştur: "Biz Ehli Kitab’a komşuyuz, onlar tencerelerinde domuz pişiriyorlar ve kaplarından içki içiyorlar. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
إِنْ وَجَدْتُمْ غَيْرَهَا فَكُلُوا فِيهَا وَاشْرَبُوا، وَإِنْ لَمْ تَجِدُوا غَيْرَهَا فَارْحَضُوهَا بِالْمَاءِ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا
'Eğer başkasını bulursanız onlarda yiyin ve için. Eğer başkasını bulamazsanız onları su ile yıkayın ve (sonra) yiyip için.'" Dolayısıyla domuz ve içki necistir; içine konuldukları kaplar da necis olur, kullanmadan önce temizlenmesi için yıkanması gerekir.
b- Alkolün mahiyetinin değiştiği, sarhoş edici özelliğini kaybettiği ve diğer maddelerle birleşerek alkolün özelliklerinden farklı özelliklere sahip yeni bir madde oluşturduğu, ancak zehirli olmadığı kısım: Bu yeni bir maddedir, içki hükmünü almaz ve "Eşyada aslolan, haramlığına dair delil gelmedikçe mübahlıktır" kaidesinin uygulandığı diğer maddeler gibi tahirdir (temizdir).
c- Alkolün mahiyetinin değiştiği, sarhoş edici özelliğini kaybettiği ve diğer maddelerle birleşerek alkolün özelliklerinden farklı özelliklere sahip yeni bir madde oluşturduğu, ancak zehirli olduğu kısım: Bunun hükmü zehir hükmüdür; kendisi temizdir (tahir) ancak içmek veya kendine ya da başkasına zarar vermek için kullanılması haramdır.
3- Buna göre, etil alkol başka maddelerle karıştırıldığında hüküm; bu karışımın etil alkolün sarhoş edici özelliğini yitirip yitirmediğinin, karışımın zehirli olup olmadığının bilinmesine bağlıdır... Bu ise uzmanlar ve ehli ihtisas tarafından yapılacak bir menatın tahkiki (vaka incelemesi) gerektirir. Eğer bilimsel veya pratik olarak bu karışımın sarhoş ettiği kanıtlanırsa, içki hükmünü alır ve bu durum karışım içindeki etil alkolün özelliğini ve mahiyetini kaybetmediğini gösterir. Ancak bilimsel veya pratik olarak bu karışımın artık sarhoş etmediği ve zehirli de olmadığı kanıtlanırsa, ne içki ne de zehir hükmünü alır. Eğer karışımın artık sarhoş etmediği ancak zehirli olduğu kanıtlanırsa, içki hükmünü almaz, zehir hükmünü alır.
Buna binaen:
• "Alkolün içine sarhoş edici özelliğini önlemek için zehirli maddeler karıştırılıyor - böylece sarhoş edici değil zehirli bir madde haline geliyor" diyen Ghadeer Rooz'un sorusuna gelince; cevap şudur: Eğer bu durumun karışımı sarhoş edici kılmadığı, aksine zehirli bir madde haline getirdiği uzmanlarca teyit edilirse, o zaman içki hükmünü almaz ve necis olmaz. Bilakis ona zehir hükmü uygulanır; yani onu içmek veya başkalarına zarar vermek amacıyla kullanmak haramdır.
• Ebu Mahmud el-Halili kardeşin; "Parfümlerde bulunan alkol iki türdür; birincisi sarhoş edici olan etil alkol, diğeri ise zehirli olan metil alkol. Bu ikisinin hükmü aynı mıdır?" sorusuna gelince;
Cevap şudur: İkisinin hükmü aynı değildir. Sarhoş edici olan içki hükmünü alır. Zehirli metil alkol ile olan karışım ise zehir hükmünü alır. Ancak bana aktarıldığına göre parfümlere metil değil, etil alkol girmektedir. Bu konuyu uzmanlardan teyit edin; çünkü hüküm, o maddenin sarhoş edici mi yoksa sarhoş etmeyen bir zehir mi olduğuna bağlıdır.
• Mustafa Abdülal kardeşin sorusu: "Ya içilmezse Şeyh'im?"
Eğer ortaya çıkan karışım kolonya gibi sarhoş edici ise içki hükmünü alır. İçki ise sadece içildiğinde değil, on durumda haram kılınmıştır. Tirmizi, Enes bin Malik'ten şunu rivayet etmiştir:
لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الخَمْرِ عَشَرَةً: عَاصِرَهَا، وَمُعْتَصِرَهَا، وَشَارِبَهَا، وَحَامِلَهَا، وَالمَحْمُولَةُ إِلَيْهِ، وَسَاقِيَهَا، وَبَائِعَهَا، وَآكِلَ ثَمَنِهَا، وَالمُشْتَرِي لَهَا، وَالمُشْتَرَاةُ لَهُ
"Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem, hamr (içki) ile ilgili on kişiye lanet etmiştir: Sıkana, sıktırana, içene, taşıyana, taşıttırana, sunana, satana, parasını yiyene, satın alana ve kendisi için satın alınana." Dolayısıyla bu on durumdan herhangi biri haramdır.
• İklil el-Cebel'in sorusu: "Bu hüküm tıbbi müstahzarlar için de geçerli mi? Özellikle sağlık sektöründe kullanılan el temizleme maddelerinin çoğu alkollü müstahzarlardır (ethanol+isopropanol), aynı durum ağız gargaraları için de geçerli. Ayrıca biz bazı ilaç sanayilerinde alkolü çözücü veya koruyucu olarak kullanıyoruz?"
Cevap şudur: İçkinin ilaçta kullanılması ve alkol içeren ilaçların kullanımı... Kerahetle (mekruh olmakla) birlikte caizdir. Bunun delili ise şudur:
İbn Mace, Tarık bin Süveyd el-Hadramî yoluyla şunu rivayet etmiştir: "Dedim ki: Ey Allah'ın Resulü! Toprağımızda üzümler var, onları sıkıp (suyunu) içiyoruz. Buyurdu ki: 'Hayır.' Ona tekrar müracaat edip dedim ki: 'Biz onunla hastaları tedavi ediyoruz.' Buyurdu ki: 'O bir şifa değil, bir derttir.'" Bu, necis veya haram olan "içki"nin ilaç olarak kullanılmasının nehyidir (yasaklanmasıdır). Ancak Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem necis olan "deve idrarı" ile tedaviyi caiz kılmıştır. Buhari, Enes radıyallahu anh yoluyla şunu rivayet etmiştir:
أَنَّ نَاسًا مِنْ عُرَيْنَةَ اجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَرَخَّصَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْتُوا إِبِلَ الصَّدَقَةِ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا...
"Ureyne kabilesinden bir grup Medine'ye gelip hastalandılar. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem, onlara zekat develerine gitmelerini ve onların sütlerinden ve idrarlarından içmelerine izin verdi..." Medine onlara yaramadı, yani havası uymadı ve hastalandılar; Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem de necis olmasına rağmen deve idrarı ile tedavi olmalarına izin verdi. Aynı şekilde Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem haram olan "ipek giymek" ile tedaviyi de caiz kılmıştır. Tirmizi ve Ahmed rivayet etmiştir, lafız Tirmizi'ye aittir ve Enes yoluyladır: "Abdurrahman bin Avf ve Zübeyr bin Avvam, bir gazve sırasında Nebi sallallahu aleyhi ve sellem'e bitten şikayet ettiler. O da onlara ipek gömlek (giymeleri) için izin verdi. Enes dedi ki: Ben o ipek gömleği üzerlerinde gördüm." Bu iki hadis, İbn Mace'nin hadisindeki nehyin kesin (cazm) olmadığına dair bir karinedir. Yani necis ve haram ile tedavi olmak mekruhtur.
Bu nedenle, yapımında alkol kullanılan ilaçların kullanımı kerahetle caizdir. En iyisi ilaç yapımında alkol kullanmamaktır; ancak kullanılırsa hükmü mekruhtur. Aynı şekilde hasta içinde alkol bulunan bir ilacı tüketirse bu da mekruhtur. Bütün bunlar, uzmanların görüşüne göre alkol içeren karışımın başka bir şey değil, "ilaç" olması durumunda geçerlidir.
• Manal Bader kız kardeşin sorusu:
"Assalamu alaikum dear sheikh barak allahu feek as you kindly mentioned above that alcohol if consumed will result in a drunken state...whereas sd or denatured alcohol is used in perfumes deodorant lotions and facial creams... in these cases they cannot be consumed internally (due to the change of its chemical state) what is hukm for its use? In another situation, the fuel we use for our cars is also derived from alcohol, is this also the same issue of a haram hukm? Jazak allahu kul khair & May ect you."
Cevap şudur: "SD" türü veya kimyasal işlem görmüş bir alkolden bahsetmişsiniz ve bunun "zehirli etanol" olduğunu söylüyorsunuz. Ben bu türün etil mi yoksa metil mi kapsamına girdiğini bilmiyorum. Ancak genel kural şudur: Eğer ortaya çıkan karışım sarhoş etmiyor ve zehirli ise, içki hükmünü almaz, zehir hükmünü alır. Kişi bunu zehir olarak kendine veya başkasına zarar vermek için kullanırsa haram olur; ancak o yeni oluşan maddenin necis olduğuna dair bir nass (delil) yoksa madde tahirdir (temizdir).
Eğer ortaya çıkan karışım sarhoş ediyorsa hükmü içki hükmüdür; bu durumda sadece içilmesi değil, on konumda da kullanımı haramdır.
Alkol karıştırılmış araç yakıtına gelince; genel kural aynıdır. Eğer gerçekliği içildiğinde sarhoş edici olması ise içki hükmünü alır. Eğer sarhoş edici değil de zehirli ise zehir hükmünü alır. Buna uzmanlar karar verir.
Kardeşiniz, Ata bin Halil Ebu'r Raşte