Hizb-ut Tahrir Emiri Büyük Alim Ata Bin Halil Ebu el-Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin "Fıkhi" Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi
Soru Cevabı
Hüseyin Hamayseh'e
Soru:
Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh.
Emirimiz ve sevdiğimiz, Allah senden razı olsun; Kitabını ve dostlarını koruduğu gibi seni de korusun.
İzâletü’l-Etrebe ani’l-Cuzûr kitapçığının 58. sayfasının birinci paragrafında geçen "Helal bellidir haram da bellidir... Şüpheli şeylere düşen, koruluğun etrafında sürüsünü otlatan çoban gibidir..." hadisinde "harama düşer" (وقع في الحرام) ifadesi düşmüş gibi görünüyor. Değerli vaktinizi ayırıp bu durumu araştırmanızı ve cevap verme lütfunda bulunmanızı rica ederim. Allah seni korusun ve kollasın ey değerli insan. En derin sevgi ve saygılarımla.
Cevap:
Ve Aleykum Selam ve Rahmetullahi ve Berakatuh.
Güzel duaların, dürüstlüğün ve nazik sözlerin için Allah seni mübarek kılsın. Allah seni her türlü kötülükten korusun ve her türlü şerden muhafaza eylesin.
Şerif hadis (Helal bellidir haram da bellidir...) ile ilgili olarak; kitapçıkta zikrettiğimiz metin Buhari hadisidir ve şu lafızla geçmektedir:
الْحَلاَلُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ، وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لاَ يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ، فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ، وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ، أَلاَ وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمىً، أَلاَ إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلاَ وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلاَ وَهِيَ الْقَلْبُ
"Helal bellidir, haram da bellidir. İkisinin arasında ise insanların çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa, dinini ve onurunu korumuş olur. Kim de şüpheli şeylere düşerse, koruluğun etrafında sürüsünü otlatan ve her an oraya dalabilecek olan bir çoban gibidir. Dikkat edin! Her melikin bir koruluğu vardır. Dikkat edin! Allah’ın yeryüzündeki koruluğu ise haram kıldığı şeylerdir. Dikkat edin! Vücutta bir et parçası vardır ki, o salah bulursa bütün vücut salah bulur; o bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin, o kalptir." (Buhari)
"Harama düşer" (وقع في الحرام) ifadesinin düştüğüne dair notuna gelince; bu ifade Buhari rivayetinde yoktur, ancak Müslim rivayetinde şu şekilde zikredilmektedir:
(Sahih-i Müslim (8/290)
2996 - Muhammed b. Abdullah b. Numeyr el-Hemdânî bize anlattı, babam bize anlattı, Zekeriya bize Şa’bî’den, o da Numan b. Beşir’den anlattı ki o şöyle dedi: Resulullah ﷺ’i şöyle buyururken işittim -Numan bu sırada iki parmağıyla kulaklarını işaret etti-:
إِنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ وَإِنَّ الْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشْتَبِهَاتٌ لَا يَعْلَمُهُنَّ كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ وَقَعَ فِي الْحَرَامِ كَالرَّاعِي يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ فِيهِ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
"Şüphesiz helal bellidir, şüphesiz haram da bellidir. İkisinin arasında ise insanların çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa, dinini ve onurunu korumuş olur. Kim de şüpheli şeylere düşerse harama düşer. Tıpkı koruluğun etrafında sürüsünü otlatan ve her an oraya girmesi beklenen bir çoban gibi... Dikkat edin! Her melikin bir koruluğu vardır. Dikkat edin! Allah’ın koruluğu ise haram kıldığı şeylerdir. Dikkat edin! Vücutta bir et parçası vardır ki, o salah bulursa bütün vücut salah bulur; o bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin, o kalptir."
Gördüğün gibi Buhari bu ifadeyi rivayetinde zikretmemiştir ancak her iki rivayet de sahihtir. Fethu’l-Bârî’de Buhari rivayeti hakkında şöyle denilmiştir:
[Fethu’l-Bârî - İbn Hacer (1/82)
50 - Ebu Nuaym bize anlattı, Zekeriya bize Amir’den anlattı ki o, Numan b. Beşir’i şöyle derken işitmiş:
"Resulullah ﷺ’i şöyle buyururken işittim: Helal bellidir, haram da bellidir. İkisinin arasında ise insanların çoğunun bilmediği şüpheli şeyler vardır. Kim şüpheli şeylerden sakınırsa, dinini ve onurunu korumuş olur. Kim de şüpheli şeylere düşerse, koruluğun etrafında sürüsünü otlatan ve her an oraya dalabilecek olan bir çoban gibidir. Dikkat edin! Her melikin bir koruluğu vardır. Dikkat edin! Allah’ın yeryüzündeki koruluğu ise haram kıldığı şeylerdir. Dikkat edin! Vücutta bir et parçası vardır ki, o salah bulursa bütün vücut salah bulur; o bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin, o kalptir." (Buhari rivayet etmiştir.)
Onun şu sözü: كَرَاعٍ يَرْعَى
Buhari'nin tüm nüshalarında bu şekilde, eğer مَنْ şart edatı olarak kabul edilirse şartın cevabı hazfedilmiş (düşürülmüş) olur. Hazfedilen bu kısım, Buhari'nin şeyhi Ebu Nuaym'dan Dârimî'nin rivayetinde sabit olmuştur; orada "Kim şüpheli şeylere düşerse harama düşer, tıpkı sürüsünü otlatan çoban gibi" (وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَات وَقَعَ فِي الْحَرَام، كَالرَّاعِي يَرْعَى) denilmektedir. Buhari'nin bağlamında مَنْ ifadesini ismi mevsul olarak i’rab etmek de mümkündür, o takdirde bir hazif söz konusu olmaz. Zira takdir "Şüpheli şeylere düşen kimse, sürüsünü otlatan çoban gibidir" şeklinde olur. Ancak birincisi (hazif olması) daha evladır; çünkü hazfedilen kısım Sahih-i Müslim’de ve müellifin (Buhari) hadisi çıkardığı Zekeriya kanalıyla gelen diğer rivayetlerde sabittir. Buna göre كَرَاعٍ يَرْعَى sözü, gaib olanı şahit olanla uyarmak amacıyla temsil yoluyla gelmiş yeni bir cümledir...
Faydalı not: ... İbn Avn hadisin sonunda şöyle dedi: Bu misalin Peygamber ﷺ’in sözü mü yoksa Şa’bî’nin sözü mü olduğunu bilmiyorum... Belki de Buhari’nin "harama düşer" (وَقَعَ فِي الْحَرَام) sözünü hazfetmesindeki sır budur; böylece misalden önceki kısım misal ile bağlantılı hale gelir ve idraç (sonradan eklenme) iddiasından kurtulmuş olur. İdraç olmadığını güçlendiren şey ise İbn Hibban'ın geçen rivayeti ve ayrıca bu misalin İbn Abbas ve Ammar b. Yasir rivayetlerinde de merfu olarak sabit olmasıdır...]
Bunun yeterli olacağını umuyorum. Allah en iyi bilendir ve hüküm verendir.
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu el-Raşta
09 Ramazan 1445 H. 19/03/2024 M.
Emir'in (Allah onu korusun) sayfasından cevabın linki: Facebook