Hizb-ut Tahrir Emiri Muhterem Âlim Atâ b. Halil Ebû el-Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Fıkhi Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi
Kareim Siam’ın Sorusuna Cevap
Soru:
Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuhu,
Havl, "sene" veya "yıl" (am) değildir; onlardan farklıdır ve süresi 10 buçuk aydır. Allah Teâlâ’nın şu kavlinden dolayı havl budur:
وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا
"Onun (ana karnında) taşınması ile sütten kesilmesi otuz aydır." (Ahkâf, 15)
Eğer 9 aylık hamilelik süresini çıkarırsak geriye 21 ay kalır; yani her bir havl 10 buçuk aydır. Aynı şekilde Allah Teâlâ’nın şu kavli de buna delildir:
يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ
"Analar çocuklarını tam iki yıl emzirirler." (Bakara, 233)
Yani doğumdan sonra 21 ay... Dolayısıyla zekât her 10 buçuk ayda bir olur, bu da demektir ki her 7 yılda 8 kez zekât veririz.
Cevap:
Ve Aleykumselam ve Rahmetullahi ve Berakatuhu...
Görünen o ki sorunuza İslam’ın selamı ile başlayacak kadar vaktiniz yoktu! Her neyse, sorun değil, biz sizin adınıza hem soruda hem de cevapta selamı başlattık! Selam vermekte cimrilik etmesen daha iyi olmaz mıydı ey Kerim?!
Cevap vermemek iki sebepten dolayı aklımdan geçti: Birincisi; havlin "yıl" anlamında olması hem dil hem de şeriat açısından sabit bir konudur. İkincisi; siz cevabı öğrenmek için sormuyor, bilakis havlin on buçuk ay olduğuna karar veriyor ve sonra soruda geçtiği üzere zekât gibi bir ibadeti bunun üzerine bina ediyorsunuz!
Ancak meseleyi düşündükten sonra, sorunuzun bazı insanlarda kafa karışıklığına yol açmaması için cevap vermeyi uygun gördüm. Başarı Allah’tandır, derim ki:
Birincisi: Dil biliminde havl; sene veya yıl demektir. Bu anlamın meşhur olmasından dolayı bazı sözlükler, havli açıklama gereği duymadan adeta tartışmasız bir gerçekmiş gibi sene veya yıl anlamında kullanırlar. Anlamını zikreden bazı dil sözlüklerinden size şunları aktarıyorum:
Lisanü'l-Arab: "Yıl (Âm): Kış ve yazı içine alan havldir, çoğulu a'm'dır."
es-Sıhah Tâcu'l-Luga ve Sıhâhu'l-Arabiyye: "Havl: Senedir..."
el-Kâmûsu'l-Muhît: "Havl: Senedir, çoğulu; ahvâl, hu'ûl ve huvûl gelir."
Tâcu'l-Arûs: "Havl: Güneşin doğuş ve batış yerlerindeki dönüşü ve devri dikkate alınarak seneye denir."
el-Kâmûsu'l-Fıkhî: "Havl: Senedir."
İkincisi: Kur’an-ı Kerim apaçık Arapça bir kelam olduğu için Arap dili ile tefsir edilir. Bu yüzden tefsirlerde şöyle geçmiştir:
Taberî Tefsiri - Câmiu’l-Beyân (5/31): Ebu Cafer dedi ki: Allah Teâlâ’nın "Havl" hakkındaki şu sözüne gelince: حَوْلَيْنِ Bundan kasıt iki senedir. Bana Muhammed b. Amr anlattı, dedi ki: Bize Ebu Asım anlattı, dedi ki: Bize İsa, İbn Ebi Necih’ten, o da Mücahid’den "Analar çocuklarını tam iki yıl emzirirler" ayeti hakkında şunu anlattı: "Yani iki sene."
Zeccâc - Meâni’l-Kur’ân ve İ’râbuhu (1/312): حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ İfadesinin manası; doğduğu günden sütten kesildiği güne kadar yirmi dört aydır...
Begavî Tefsiri (1/277): Allah Teâlâ’nın şu kavli: حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ Yani iki sene; "tam/kâmil" ifadesi ise tekit (vurgu) için zikredilmiştir.
Üçüncüsü: Ahkâf Suresi 15. ayette geçen otuz ay meselesine gelince; siz hamileliğin 9 ay olduğunu, dolayısıyla sütten kesilmenin (fisal) 21 ay olduğunu söylediniz ve bu 21 ayı Bakara Suresi 233. ayette geçen "iki tam yıl" (havleyn kâmileyn) olarak kabul ettiniz. Burada hem anlayışta hem de hesaplamada hata ettiniz! Siz hamilelik süresini sabit dokuz ay varsaydınız, oysa bu yanlıştır; hamilelik süresi 9, 8, 7 veya 6 ay olabilir. Sabit olan ise 12 aylık havl (yıl) süresidir. Bu yüzden iki ayetin tefsiri şöyledir:
وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ
"Analar çocuklarını tam iki yıl emzirirler." (Bakara, 233) yani (24 ay)... Diğer ayet ise şöyledir:
وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا
"Onun taşınması ile sütten kesilmesi otuz aydır." (Ahkâf, 15) Bunun anlamı şudur: Hamileliğin en kısa süresi altı aydır. Çünkü emzirmenin kâmil hali yani tamamı 24 aydır, bu durumda hamileliğin en kısa süresi için geriye (30-24=6) altı ay kalır. Bu, fakihler arasında meşhur bir konudur ve bu konuda ihtilaf etmezler.
Dördüncüsü: Görüldüğü üzere anlayış ve takdirinizde isabet edemediniz; sabit olan "havl" kavramını değişken, değişken olan "hamilelik" süresini ise sabit kıldınız! Böylece ayetin delaletini tersine çevirdiniz ve havlin on buçuk ay olduğu sonucuna vardınız. Bu iddia sadece bir hata değil, bir "yanlıştır" (galattır).
Konunun netleşmiş olduğunu umuyorum... Allah seni doğru yola iletsin.
Kardeşiniz Atâ b. Halil Ebû el-Raşta
10 Cemaziyelevvel 1438 H. 09/03/2017 M.
Emir'in Facebook sayfasındaki cevabın linki
Emir'in Google Plus sayfasındaki cevabın linki