(Hizb-ut-Tahrir Emiri Büyük Alim Atâ İbn Halîl Ebû er-Raşte'nin Facebook sayfasındaki takipçilerinin fıkhî sorularına verdiği cevaplar serisi)
Abdulvekil Siraci’ye
Soru:
Selamun Aleykum ey Emir, ben Afganistan’danım. Sizden bu hadisin sıhhatini sormak istiyorum; Resulullah ﷺ şöyle buyurdu: "Numan ümmetimin kandilidir." Bu hadis Ebu Hanife (Allah ona rahmet etsin)’in fazileti hakkında mıdır?
Cevap:
Ve Aleykum Selam ve Rahmetullahi ve Berakatuh.
Hicri dördüncü ve beşinci yüzyıllarda, mezhep münazaraları ve tartışmaları meşhur olup bazen alışılmışın dışına çıktığında, mezhep imamlarından bir müçtehidi öven, diğer müçtehidin değerini ise azaltan uydurma rivayetler ortaya çıkmıştır. Örneğin, Şafii’nin bazı takipçileri onun makamını Ebu Hanife’nin üzerine çıkarmış, Ebu Hanife’nin bazı takipçileri de onun makamını Şafii’nin üzerine çıkarmış ve diğer mezhep takipçileri de benzer şekilde davranmıştır... Bu atmosferde, mezheplerine hizmet etme iddiasıyla Allah Subhânehu ve Teâlâ’dan ve Resulü ﷺ’den korkmadan, maksatlı birtakım insanlar uydurma hadisler rivayet etmişlerdir. Onlar aslında mezheplerine hizmet etmiyor, bilakis karalamaya çalışıyorlardı... Sorunuzda zikrettiğiniz "Numan ümmetimin kandilidir" sözü de bu uydurma hadislerden biridir. Bu konuda zikredilenlerin bir kısmını sana aktaracağım:
1- Hatîb el-Bağdâdî (Vefatı: H. 463) diye bilinen Ebû Bekir Ahmed bin Ali bin Sâbit bin Ahmed bin Mehdî’nin Târîhu Bağdâd kitabında 4545 numaralı hadis şöyle geçmektedir: (Kadı Ebû’l-Alâ Muhammed bin Ali el-Vâsıtî ve Ebû Abdullah Ahmed bin Ahmed bin Ali el-Kasrî bana haber vererek dediler ki: Ebû Zeyd el-Huseyn bin el-Hasen bin Ali bin Âmir el-Kindî Kûfe’de bize haber vererek dedi ki: Ebû Abdullah Muhammed bin Saîd el-Bûrakî el-Mervezî bize haber vererek dedi ki: Süleyman bin Câbir bin Süleyman bin Yâsir bin Câbir bize anlatarak dedi ki: Bişr bin Yahyâ bize anlatarak dedi ki: el-Fadl bin Mûsâ es-Sinânî bize haber vererek Muhammed bin Amr’dan, o Ebû Seleme’den, o da Ebû Hureyre’den Resulullah ﷺ’in şöyle buyurduğunu rivayet etti:
إِنَّ فِي أُمَّتِي رَجُلًا... يَكُونُ فِي أُمَّتِي رَجُلٌ اسْمُهُ النُّعْمَانُ، وَكُنْيَتُهُ أَبُو حَنِيفَةَ هُوَ سِرَاجُ أُمَّتِي، هُوَ سِرَاجُ أُمَّتِي، هُوَ سِرَاجُ أُمَّتِي
"Ümmetimde bir adam olacaktır... Ümmetimde ismi Numan, künyesi Ebu Hanife olan bir adam olacaktır; o ümmetimin kandilidir, o ümmetimin kandilidir, o ümmetimin kandilidir."
Ebû’l-Alâ el-Vâsıtî bana dedi ki: Kadı Ebû Abdullah es-Saymerî bu hadisi benden yazdı.) Hatîb el-Bağdâdî bu hadis hakkında şu yorumu yapmıştır: "Bu uydurma bir hadistir, rivayetinde el-Bûrakî tek kalmıştır."
2- Ebû Nuaym el-Asbahânî (Vefatı: H. 430) tarafından telif edilen el-Müsned el-Müstahrec ‘alâ Sahîhi Müslim’de 248 numara altında şöyle geçmektedir: ("Herat ehlinden olan Me'mûn bin Ahmed es-Sulemî habis bir yalancıdır (vaddâ). Hişâm bin Ammâr ve Duhaym gibi güvenilir zatlardan uydurma (mevzu) rivayetler aktarır. Kezzâb (yalancı) Ahmed el-Cûbârî’den, o Abdullah bin Ma'dân el-Ezdî’den, o da Enes’ten müsned olarak rivayet ettiği hadisler arasındadır:
يَكُونُ فِي أُمَّتِي رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ أَضَرَّ عَلَى أُمَّتِي مِنْ إِبْلِيسَ وَيَكُونُ فِي أُمَّتِي رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ أَبُو حَنِيفَةَ هُوَ سِرَاجُ أُمَّتِي
'Ümmetimde adı Muhammed bin İdris olan bir adam olacaktır ki, o ümmetime İblis’ten daha zararlıdır. Ümmetimde adı Ebu Hanife olan bir adam olacaktır ki, o ümmetimin kandilidir.'")
Ebû Nuaym bu hadis hakkında şöyle demiştir: Bu hadisi rivayet eden kimse Allah Teâlâ’dan, Resulü’nden ve Müslümanlardan laneti hak etmektedir.
3- Necmuddin et-Tûfî (Vefatı: H. 716) diye bilinen Ebû er-Rabî Süleyman bin Abdilkavî bin Abdilkerîm’in et-Ta’yîn fî Şerhi’l-Erba’în adlı eserinde şöyle geçmektedir: "O ümmetimin kandilidir" hadisine gelince; İbnü’l-Cevzî onu el-Mevzûât (Uydurma Hadisler) kitabında zikretmiş ve Şafii mezhebi meşhur olunca Hanefilerin bu şöhreti söndürmek istediklerini, bu amaçla her ikisi de yalancı olan Me'mûn bin Ahmed es-Sulemî ve Ahmed bin Abdullah el-Cûveybârî ile konuştuklarını belirtmiştir.
4- Ebû’l-Fidâ el-Aclûnî (Vefatı: H. 1162) diye bilinen İsmâîl bin Muhammed bin Abdilhâdî el-Cerrâhî’nin Keşfu’l-Hafâ ve Muzîlü’l-İlbâs adlı eserinde şöyle geçmektedir: "Ebu Hanife ümmetimin kandilidir." Aliyyu'l-Kârî, Mevzûât-ı Kübrâ’da şöyle demiştir: "Hadis alimlerinin ittifakıyla uydurmadır."
Dolayısıyla "Numan ümmetimin kandilidir" sözü uydurma bir hadistir.
Kardeşiniz Atâ İbn Halîl Ebû er-Raşte
09 Zilkade 1438 H 01/08/2017 M
Emir’in Facebook sayfasındaki cevabın linki: Facebook
Emir’in Google Plus sayfasındaki cevabın linki: Google Plus
Emir’in Twitter sayfasındaki cevabın linki: Twitter
Emir’in Web sayfasındaki cevabın linki: Web