(Hizb ut-Tahrir Emiri Celil Âlim Atâ b. Halil Ebū el-Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi - Fıkhî)
Soru Cevabı
El-Kavâid Min’en-Nisâ (Evlilik Ümidi Kalmamış Yaşlı Kadınlar)
Nesrin Buzafiri'ye
Soru:
Esselamu Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Değerli Şeyhimiz, Allah sizi mübarek kılsın, ilminizi artırsın ve bedeninize afiyet versin. Nur Suresi’nde geçen şu ayet-i kerimenin tefsirini sormak istiyorum:
وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاء اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَن يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ
"Evlenme ümidi kalmamış yaşlı kadınların, süslerini açığa vurmaksızın dış elbiselerini çıkarmalarında kendileri için bir günah yoktur." (en-Nûr [24]: 60)
Tam olarak bu kadınlar kimlerdir? Onlara has hükümler nelerdir? "Evlenme ümidi kalmaması" ifadesiyle kastedilen yaş faktörü müdür? Eğer öyleyse bunun yaş sınırı nedir? Yoksa bu, kadında meydana gelen ve menopoz olarak bilinen fizyolojik değişimle mi ilgilidir ki bu da belirsizdir. Allah sizi hayırla mükafatlandırsın ve sizinle (dinine) yardım etsin.
Cevap:
Ve Aleykumüsselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Kerim ayette geçen ﴿وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ﴾ hakkındaki soruna gelince, işte cevabı:
1- Bildiğin gibi tefsir metodu, öncelikle şer’î hakikate yönelmektir. Yani bir şer’î nassta bu konuda bir açıklama olup olmadığına bakarız; eğer bulursak onu alırız. Eğer bulamazsak dil (lügat) yönüne yöneliriz. Çünkü Kur’an apaçık Arapça ile inmiştir:
وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ * نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ * بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ
"Şüphesiz o (Kur’an), Âlemlerin Rabbinin indirmesidir. Onu Uyarıcılardan olasın diye Er-Rûhu’l-Emîn, senin kalbine apaçık bir Arapça ile indirmiştir." (eş-Şuarâ [26]: 192-195)
إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
"Biz onu anlayasınız diye Arapça bir Kur’an olarak indirdik." (Yûsuf [12]: 2)
Bildiğim kadarıyla "el-kavâid min’en-nisâ" ifadesinin tefsiri hakkında doğrudan bir şer’î nass bulunmamaktadır. Bu nedenle "el-kavâid" kelimesinin tefsirinde lügate yöneliyoruz.
Lügate göre "el-kavâid", kadınlar için kullanılan "kâid" kelimesinin çoğuludur. Bir kadın için "kâid", kadınlar içinse "kavâid" denir. Bunun anlamı yaşlılıktan dolayı "oturmak" (el-kuûd) demektir. Yani bir kadın için "kâid" dendiğinde, o kadının yaşlılığı sebebiyle ağırlaştığı ve çöktüğü kastedilir. Eğer onun bir yerde oturduğunu kastedersek lügatte "kâid" değil, "kâideh" deriz. Bu yüzden "el-kavâid min’en-nisâ" ifadesinin anlamı; yaşlılıkları sebebiyle ağırlaşan, diğer bir ifadeyle hayızdan, çocuktan ve kocadan kesilerek hayatın zevklerinden elini eteğini çekmiş yaşlı kadınlar demektir. Yani ne kendisi evlenmeyi arzular ne de başkası tarafından evlenilmek üzere arzulanır. Ancak bu durumun hayızdan ve çocuktan kesilme ile birlikte olması gerekir. Yani evlenmek istemeyen genç bir kadın bu kapsama girmediği gibi, menopoz yaşına gelmiş (hayızdan kesilmiş ve artık doğuramayan) ancak hala evlenmeyi arzulayan veya başkaları tarafından arzulanan kadınlar da bu kapsama girmez. Zira menopoz yaşı 40 veya 50’den sonra başlayabilir ve bu yaştaki bir kadın hala evlenmeyi isteyebilir veya arzulanabilir. Dolayısıyla ayet-i kerimedeki ﴿وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ﴾ ifadesinin anlamı şöyledir:
Hayızdan ve çocuktan kesilen, evlenme ümidi kalmamış, evlenmeyi arzulamayan ve evlenilmek üzere arzulanmayan yaşlı kadınlardır. İşte bu kadınlar "el-kavâid"dir.
Lügatte ve tefsirlerde "el-kavâid" kelimesinin anlamını açıklığa kavuşturmak için şunları zikredeyim:
Birincisi: Kadınlar hakkında kullanıldığında lügatte "el-kavâid"in anlamı:
Lisânü’l-Arab’da şöyle geçer: "Kadın hayızdan ve çocuktan kesildiğinde 'kaadet el-mer'etu' (kadın oturdu) denir, o kadın 'kâid'dir. Çoğulu ise 'kavâid'dir. Ayet-i kerimede: 've’l-kavâidu min’en-nisâ' şeklinde geçmektedir. Zeccâc ayetin tefsirinde şöyle demiştir: Onlar, evlenmekten oturan (el çekmiş) kadınlardır. İbnü’s-Sikkît şöyle der: Bir kadın hayızdan kesildiğinde ona 'kâid' denir. Eğer bir yerde oturmasını kastedersen 'kâideh' dersin. Ebū el-Heysem ise şöyle demiştir: 'el-Kavâid' kadınlara mahsus bir sıfattır, erkekler için 'kavâid' denilmez. 'el-Kavâid', 'kâid'in çoğuludur ve o yaşlı, kocamış kadındır. Bu kelime 'hâ' (dişilik takısı) olmadan söylenir, yani o oturma (el çekme) sahibidir. 'Kâideh' ise 'kaadet kuûden' fiilinin ism-i failidir ve o da 'kavâid' şeklinde çoğul yapılır." (Alıntı bitti)
Tâcü’l-Arûs (9/49)’da şöyle geçer: "Mecazi olarak: Kadınlardan 'el-Kâid', çocuktan, hayızdan ve kocadan kesilen kadındır. Çoğulu 'kavâid'dir. İbnü’l-Esîr demiştir ki: 'el-Kavâid', 'kâid'in çoğuludur ve o yaşlı, kocamış kadındır. Bu kelime 'hâ' (dişilik takısı) olmadan söylenir, yani o oturma sahibidir. 'Kâideh' ise senin 'kad kaadet kuûden' sözünden ism-i faildir ve o da 'kavâid' şeklinde çoğul yapılır." (Alıntı bitti)
İkincisi: Tefsirlerde "el-kavâid"in anlamı:
Kurtubî Tefsiri’nde şöyle geçer: "(Nur Suresi 60. ayet) Allah Teâlâ’nın ﴿وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ﴾ kavli: 'el-Kavâid'in tekili 'hâ'sız olarak 'kâid'dir. Bu harfin hazfedilmesi, onun yaşlılıktan dolayı bir oturuş (el çekiş) olduğunu gösterir... 'el-Kavâid': Yaşlılıktan dolayı hareketten kalmış, çocuktan ve hayızdan kesilmiş ihtiyar kadınlardır. Âlimlerin çoğunun görüşü budur."
Nesefî Tefsiri’nde şöyle geçer: "(Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl [2/519]): {ve’l-kavâid} kâid'in çoğuludur. Çünkü bu, 'tâlik' ve 'hâid' gibi kadınlara has sıfatlardandır. Yani yaşlılıkları sebebiyle hayızdan ve çocuktan kesilenler demektir. {min’en-nisâ} haldir. {ellâtî lâ yercûne nikâhan} evlenmeyi ummayan, ona tamah etmeyenler..."
Üçüncüsü: Hülasa olarak; "el-kavâid min’en-nisâ", yaşlılıkları nedeniyle hayızdan ve çocuktan kesilmiş, artık hamile kalamayan ve doğuramayan, aynı şekilde kocadan da kesilmiş, yani evlenme ümidi kalmamış, ne evlenmeyi arzulayan ne de kendisi arzulanmayan yaşlı kadınlardır. Yani tüm bu hususlardan elini eteğini çekmiş olanlardır.
Konunun açıklığa kavuştuğunu umuyorum. Allah seninle olsun.
Kardeşiniz Atâ b. Halil Ebū el-Raşta
05 Rebiülevvel 1438 H. M. 04/12/2016
Emir'in Facebook sayfasındaki cevap linki: https://web.facebook.com/AmeerhtAtabinKhalil/photos/a.122855544578192.1073741828.122848424578904/555618624635213/?type=3&theater
Emir'in Google Plus sayfasındaki cevap linki: https://plus.google.com/u/0/b/100431756357007517653/100431756357007517653/posts/inGHuntRnvz
Emir'in Twitter sayfasındaki cevap linki: https://twitter.com/ataabualrashtah/status/805474254221348864?lang=ar
Emir'in web sitesindeki cevap linki: http://archive.hizb-ut-tahrir.info/arabic/index.php/HTAmeer/QAsingle/3759/