Soru-Cevap
Soru:
Bir kişiyle yaptığım tartışmada, kendisi vakit namazlarını kıldığı halde Cuma namazını insanlarla birlikte kılmıyor, bunun yerine öğle namazı olarak kılıyor. Bunu neden yaptığını sorduğumda, Cuma namazının sahih olması için halifenin varlığının şart olduğunu söyledi. Fakihlerden bunu söyleyen var mıdır? Hizb’in bu konudaki görüşü nedir? Allah sizi hayırla mükâfatlandırsın.
Cevap:
Cuma namazı, halife olsun veya olmasın farzdır. Buna dair deliller meşhurdur; onlardan bazıları şunlardır:
Allah Sübhânehu ve Teâlâ şöyle buyurmaktadır:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
"Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında (ezan okunduğunda), hemen Allah'ı zikretmeye koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır." (Cuma 9)
Hâkim, Müstedrek’inde Ebu Musa’dan, o da Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’den şöyle rivayet etmiştir:
الجمعة حق واجب على كل مسلم في جماعة إلا أربعة: عبد مملوك، أو امرأة، أو صبي، أو مريض
"Cuma namazı; köle, kadın, çocuk ve hasta olan dört kişi dışında, cemaatle kılınması her Müslüman üzerine vacip (farz) bir haktır."
Hâkim şöyle demiştir: "Bu hadis, Şeyhayn’ın (Buhari ve Müslim) şartlarına göre sahihtir ancak onu tahric etmemişlerdir."
Aynı şekilde Nisâî, İbn Ömer vasıtasıyla Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in zevcesi Hafsa’dan, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
رَوَاحُ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ
"Cuma namazına gitmek, bülüğa ermiş olan her kişi (erkek) üzerine vaciptir (farzdır)."
Bu delillerden açıkça anlaşıldığı üzere, namazın vücubiyeti bir imama (halifeye) bağlanmamıştır.
Üç mezhep imamı da (Malik, Şafii ve İbn Hanbel) bu görüştedir. Hanefilere gelince, onlar Cuma namazının şartları arasında şunları zikretmişlerdir:
"Sultanın buna izin vermesi, bizzat katılması yahut resmi bir vekilinin bulunmasıdır. Zira Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ve Hulefa-i Raşidin dönemlerinde uygulama böyleydi. Bu, Cuma kılınan beldede bir imam veya vekilinin bulunması durumundadır. Şayet ölüm, fitne veya benzeri bir sebeple bunlardan biri bulunmazsa ve Cuma vakti gelirse, o vakit insanların kendi aralarından birini imam seçip Cuma namazını kıldırması caizdir."
Sultanın izni şartı, yukarıdaki delillerden dolayı katımızda mercuh (zayıf) bir görüştür.
Özetle; Cuma namazı ister bir halife bulunsun ister bulunmasın farzdır.