(Hizb-ut Tahrir Emiri Celil Âlim Ata bin Halil Ebu’r Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi)
Luay Sbeih’e
Soru:
Selamun Aleykum Değerli Emirimiz,
Biriktirmek (iddihar) amacıyla ayrılan altın ziynet eşyasına zekat düşer mi? Allah sizi hayırla mükafatlandırsın ve bu davayı sizin ellerinizle zafere ulaştırsın...
Cevap:
Ve Aleykumselam ve Rahmetullahi ve Berakatuhu
1- Ziynet eşyası (huli); kadının bileklerine, boynuna, kulaklarına veya vücudunun diğer yerlerine taktığı ve süslendiği altın veya gümüş takılardır.
İster altın ister gümüş olsun, isterse inci, yakut, zeberced, akik ve diğer değerli taşlar gibi diğer mücevher türlerinden olsun, ziynet eşyasında zekat yoktur. Bu ziynet eşyası ister az ister çok olsun, nisap miktarına ulaşsın veya onu aşsın, tüm bunlarda zekat yoktur; çünkü bunlar kullanım içindir ve kadınlar bunları süslenmek ve güzelleşmek için edinirler.
Leys bin Sa'd, Ebu'z Zubeyr'den, o da Cabir'den, Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
لَيْسَ فِي الْحُلِيِّ زَكَاةٌ
"Ziynet eşyasında zekat yoktur." (İbn Kudâme, el-Muğnî'de zikretmiştir). Ebu Ubeyd, Amr bin Dinar'dan şunu rivayet etmiştir: "Cabir bin Abdullah’a soruldu: 'Ziynet eşyasında zekat var mıdır?' Şöyle dedi: 'Hayır.' 'On bin (dirhem) tutarında olsa bile mi?' denildi. O da 'Evet' dedi."
Abdurrahman bin el-Kasım, babasından şunu rivayet etmiştir:
أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، كَانَتْ تَلِي بَنَاتِ أَخِيهَا، يَتَامَى فِي حِجْرِهَا، لَهُنَّ الْحُلِيُّ، فَلَا تُخْرِجُ مِنْ حُلِيِّهِنَّ الزَّكَاةَ
"Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in eşi Aişe, himayesindeki yetim yeğenlerinin bakımıyla ilgilenirdi. Onların ziynet eşyaları vardı da o, bu ziynetlerden zekat çıkarmazdı." (Malik, el-Muvatta)
Amr bin Şuayb’ın rivayet ettiği hadise gelince; hani orada deniyordu ki: "Bir kadın, kolunda iki altın bilezik olan kızıyla birlikte Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem’e geldi. Peygamber ona: 'Bunun zekatını veriyor musun?' dedi. Kadın: 'Hayır' deyince, o da: 'Allah'ın seni bunlarla ateşten iki bilezikle bileziklemesini ister misin?' dedi." Ebu Ubeyd bu hadis hakkında şöyle demiştir: "Bu hadisin, geçmişte ve günümüzde insanlar tarafından senedi hakkında konuşulmuş tek bir yönden başka rivayet edildiğini bilmiyoruz."
Tirmizî de şöyle demiştir: "Bu konuda sahih olan hiçbir şey yoktur."
İbn Ömer, Cabir, Enes, Aişe ve Esma ziynet eşyasında zekatın vacip olmadığı görüşüne varmışlardır. Aynı şekilde el-Kasım, eş-Şa'bi, Katade, Muhammed bin Ali, Malik, Şafii, Ahmed, Ebu Ubeyd, İshak ve Ebu Sevr de bu görüştedirler.
Bu hüküm, kadının süslenmek için edindiği ziynet eşyası hakkındadır. Ancak ticaret için ise o zaman ticaret malı zekatına tabi olur.
2- Eğer süslenmek veya ticaret için değil de bir ihtiyaç olmaksızın biriktirmek (iddihar) için ise o zaman "kenz" (yığma/stoklama) muamelesi görür. Yani zekatı verilse bile haramdır. Kenzin haramlığına dair delillerden biri şudur:
Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ * يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ
"Altın ve gümüşü biriktirip de onları Allah yolunda harcamayanlar var ya, işte onlara acıklı bir azabı müjdele! O gün bunlar cehennem ateşinde kızdırılacak da onlarla alınları, yanları ve sırtları dağlanacak: 'İşte bu, kendiniz için biriktirdiğinizdir. Haydi biriktirdiğinizi tadın!' denilecek." (Tevbe 34-35)
Ahmed sahih bir senetle Ebu Ümâme'den şunu rivayet etmiştir: "Ehl-i Suffa’dan bir adam vefat etti, kuşağında bir dinar bulundu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: 'Bir dağlama (izidir)' buyurdu. Sonra bir başkası daha vefat etti, onun da kuşağında iki dinar bulundu. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: 'İki dağlama (izidir)' buyurdu." Taberî de benzerini Ebu Ümâme el-Bahilî’den rivayet etmiştir. Bu, harcanması planlanan bir ihtiyaç olmaksızın paranın saklanması yani kenz olduğu sürece, iki dinar hatta bir dinar bile olsa altın ve gümüşün kenz edilmesinin (biriktirilip tedavülden çekilmesinin) mutlak olarak haram olduğu anlamına gelir. Resulullah bu sözü o iki adam için söylemiştir, çünkü onlar sadaka ile geçiniyorlardı ve yanlarında altın parçaları (tibr) vardı. Resulullah: "bir dağlama" ve "iki dağlama" derken Tevbe suresindeki kenz ayetinin bir parçası olan şu ayete işaret ediyordu:
يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ
"O gün bunlar cehennem ateşinde kızdırılacak da onlarla alınları, yanları dağlanacak." (Tevbe 35)
Bu, kenzin ister zekat nisabına ulaşsın ister ulaşmasın, ister zekatı verilsin ister verilmesin, mutlak olarak haram olduğunun delilidir. Kenzin tamamı haramdır.
Kardeşiniz, Ata bin Halil Ebu’r Raşta
Facebook sayfasındaki cevap linki