(Alim Celil Ata bin Halil Ebu’r Raşte’nin -Hizb-ut Tahrir Emiri- Facebook Sayfasındaki Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi)
Soru Cevap: Kağıt Paralar Hakkında
Hafiz Garsallah (Hafedh Gharsallah)’a
Soru:
Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuhu,
Değerli kardeşim, yapmış olduğun açıklamalardan dolayı Allah seni hayırla mükafatlandırsın.
Kardeşim, müsaadenle şu soruları sormak istiyorum:
Kendinizi, yıllarca ücretinden veya maaşından mahrum bırakılmış bir işçi veya memur olarak hayal edin; mahrum kaldığınız ücretinizin, örneğin 10 yıl önceki değeriyle size ödenmesine hükmedilmesini adil bulur musunuz? Örneğin sizden 84 gram altın alsam, on yıl sonra bile olsa size 84 gram altın geri vermem gerekir ve bu Allah'ın şeriatıdır. Efendim, şu an 84 gram altın = 7230 dinar, ancak 10 yıl önce 84 gram altın = 1200 dinardı. Eğer sizden 1200 dinar ödünç alsam ve 10 yıl sonra 1200 dinar olarak geri versem, değerinin altıda birini yani 14 gram altın vermiş olurum. Bu durum malınıza haksızlık (eksiltme) olur. Yüce Allah Kur’an-ı Kerim’de bizi bundan nehyetmiş ve şöyle buyurmuştur:
وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
"İnsanların eşyalarını (haklarını) eksiltmeyin ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın." (Şuarâ [26]: 183)
Benim anlayışıma göre faizin haram kılınmasının amacı da budur. Sizce de bir şeyin (değerini kendinden almayan, sadece üzerinde anlaşılan bir değer olan dinarın) aslına (altına) döndürülmesi gerekmez mi?
Cevap:
Değerli kardeşim Hafiz Garsallah (Hafedh Gharsallah),
Ve Aleykumüsselam ve Rahmetullahi ve Berakatuhu.
Mevcut kağıt paralarla ilgili olarak, "nakit olma" (naqdiyyah) illetinin birleşmesi nedeniyle nakit hükümleri bunlara uygulanır. Yani bu kağıtların fiyat ve ücret olarak kullanılmasıdır. Fiyat ve ücret olarak işlem gören her şey nakit sayılır ve insanlar arasında tedavülde olduğu ve hükümsüz kılınmadığı (yani yasal olarak iptal edilmediği) sürece nakit hükümleri buna uygulanır.
Bu kağıdın nakit hükümleri uygulanan bir para sayılmasının delili şudur:
Bu zorunlu (itibari) kağıtlar, nakit ve eşyaların bedeli, menfaat ve hizmetlerin ücreti olarak kabul edilmiş; altın ve gümüşün yanı sıra diğer tüm malların ve varlıkların kendisiyle satın alındığı bir araç haline gelmiştir. Dolayısıyla bunlarda, altın ve gümüşten basılan dinar ve dirhemlerde gerçekleşen "fiyat ve ücret olarak kullanılma" şeklindeki nakit olma illeti gerçekleşmiştir. Bu nedenle altın ve gümüşteki nakit hükümleri, zorunlu kağıt paralara da uygulanır; ondan zekat alınır, onda fazlalık ve vade faizi (riba el-fadl ve riba en-nesie) yasaklanır. Bu yüzden borcun, olduğundan daha fazlasıyla ödenmesi caiz değildir, aksi takdirde vade faizi olur. Aynı şekilde, aynı cinsten olan paraların değişimi ancak misli misline ve peşin olması durumunda caizdir... Altın ve gümüş ile ilgili nakit paraya dair şer’i hükümlere göre.
Buna göre, başkalarındaki alacağınız, para birimi değer kaybetse de artsa da -para yasal olarak yürürlükte olduğu sürece- artış olmaksızın olduğu gibi size ödenir.
Paranın değer kaybetmesi sonucu bahsettiğiniz sorunları takdir ediyorum. Belirttiğiniz gibi, on yıl önce birinden örneğin "1000" dinar alacağınız varsa ve o kişi bunu bugün ödemek istiyorsa, bu kağıt paranın on yıl içindeki değer kaybı sonucu üzerinizdeki ağır etkisi açıktır. Ancak hak, tabi olunmaya daha layıktır. Bu kağıt para, nakit gerçeğine uygun olduğu sürece faiz açısından nakit hükümleri ona uygulanır. Dolayısıyla bu kağıt para yasal olarak tedavülde olduğu sürece borcun, miktarından fazlasıyla ödenmesi caiz değildir.
Allah Subhânehu ve Teâlâ'dan malına, ailene ve çocuklarına bereket vermesini dilerim.
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu’r Raşte
Cevabın Emirlik Facebook sayfasındaki linki: https://web.facebook.com/AmeerhtAtabinKhalil/photos/a.122855544578192.1073741828.122848424578904/133027626894317/?type=3&theater
Cevabın Emir’in web sitesindeki linki: http://archive.hizb-ut-tahrir.info/arabic/index.php/HTAmeer/QAsingle/3329/
Cevabın Emir’in Google Plus sayfasındaki linki: https://plus.google.com/u/0/b/100431756357007517653/100431756357007517653/posts/FsihNPvF78x?sfc=false