(Hizb-ut Tahrir Emiri Âlim Ata b. Halil Ebu’r Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi)
Kartal Kara'ya
Soru:
selamun aleykum, i've a question about zakat: first, i'll tell you the situation; i've make profit on selling appartement, for example: i bought an appartement for 30000 and sold it for 35000, after one year i've made 20000 profit. i had last year 100000 and now i have 120000: on which amount i have to pay the zakat? 120000 or 20000?
Sorunun Tercümesi:
Selamun Aleykum, zekât hakkında bir sorum var: İlk olarak durumun gerçekliğini tarif edeyim; bir daire satışı yoluyla kâr elde ettim. Örneğin; 30.000’e bir daire aldım ve 35.000’e sattım. Bir yılın sonunda tahminen 20.000 kâr elde ettim. Geçen yıl yanımda 100.000 vardı, şimdi ise 120.000 oldu. Hangi miktar üzerinden zekât ödemem gerekiyor? 20.000 mi yoksa 120.000 mi?
Cevap:
Ve Aleykumselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Sorunuzdan, daire alım-satım ticareti yaptığınız anlaşılmaktadır. Dolayısıyla buradaki zekât, "ticaret malları zekâtı" (Urûdu’t Ticâre) kapsamına girer. Ticaret amacıyla edinilen mallarda zekâtın vacip olduğu konusunda Sahabeler arasında bir ihtilaf yoktur. Semura bin Cündüb'den şöyle dediği rivayet edilmiştir:
أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَأْمُرُنَا أَنْ نُخْرِجَ الصَّدَقَةَ مِنَ الَّذِي نُعِدُّ لِلْبَيْعِ
"Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, satmak üzere hazırladığımız mallardan zekât vermemizi emrederdi." (Ebu Davud)
Ticaret mallarında zekâtın vacip olduğu; Ömer, oğlu Abdullah, İbn Abbas, Yedi Fukaha (el-Fukaha es-Seb'a), Hasan, Cabir, Tavus, Nehaî, Sevrî, Evzaî, Şafiî, Ahmed, Ebu Ubeyd, Re'y Ehli, Ebu Hanife ve diğerlerinden rivayet edilmiştir.
Ticaret mallarının değeri altın veya gümüş nisabına ulaştığında ve üzerinden bir yıl (havl) geçtiğinde zekât vacip olur.
Eğer bir tüccar ticaretine nisap miktarından az bir malla başlar ve yıl sonunda malı nisaba ulaşırsa, ona zekât düşmez. Çünkü nisabın üzerinden bir yıl geçmemiştir. Bu mal nisaba ulaştıktan sonra tam bir yıl geçince zekâtı vacip olur.
Ancak tüccar ticaretine nisabı aşan bir malla başlarsa; örneğin ticaretine 1000 dinar ile başlayıp yıl sonunda ticareti büyür, kâr eder ve değeri 3000 dinara ulaşırsa, ticaretine başladığı 1000 dinarın değil, 3000 dinarın zekâtını vermesi gerekir. Sadece elde ettiği kârın değil, elinde bulunan toplam miktarın yani 3000’in zekâtını verir. Çünkü başlangıçtaki malın artışı (neması) o mala tabidir ve elde edilen kârın senelik devri (havl), asıl malın senelik devri ile aynıdır.
Başka bir deyişle, mesele şu şekildedir:
1- Ticarete konu olan malın değeri nisaba ulaştığında -ki bu 20 altın dinar yani 85 gram altın veya 200 gümüş dirhem yani 595 gram gümüş değeridir- bu tarih kaydedilir ve bu tarih senelik devrin (hicri yılın) başlangıcı olur.
2- Yıl sonunda, elindeki ticarete konu olan malın değeri hesaplanır (sermaye ve kârı) ve bunun zekâtı 1/40 (yani %2,5) oranında verilir.
3- Buna göre sorunuzun cevabı şu şekildedir:
a- Geçen yıl ticaret için yanınızda 100.000 vardı, bu miktar nisaptan fazladır.
b- Daire alım-satım ticareti sonucunda yıl içinde 20.000 kâr ettiniz.
c- Yılın sonunda (havl dolduğunda) yanınızdaki miktar 120.000 oldu.
d- Ödenmesi gereken zekât sadece kâr üzerinden değil, tüm ticaret malı üzerindendir. Yani toplam ticaret miktarı olan 120.000 üzerinden %2,5 oranında, yani 3.000'dir.
Kardeşiniz, Ata b. Halil Ebu’r Raşta
Emir'in Facebook sayfasındaki cevap linki