(Hizb-ut Tahrir Emiri Âlim Ata bin Halil Ebu’r Raşta’nın Facebook sayfasındaki takipçilerinin sorularına verdiği cevaplar serisi)
Muneeb Shere’ye
Soru:
Ben Pakistan’daki Hizb-ut Tahrir gençlerinden biriyim. Arapça ve Usulü Fıkıh gibi bazı içtihat ilimlerini bir miktar öğrendim. Usul dersini sizin kitabınızdan okudum. Bir defasında iklimimizle ilgili olarak kardeşlerden biri, böcekleri öldürmek için elektrikli raket "electric racquet" kullanmanın caiz olup olmadığını sordu. Sorumlum benden, öğrendiklerimi uygulamak adına bu konuyu araştırmamı ve ulaştığım sonuçları Parti’ye (Hizbe) göndermemi istedi. Araştırmamın detaylarını ve ulaştığım sonuçları ekteki dosyada sundum.
Bir süre sonra Parti’den cevap geldi ve cevap benim ulaştığım sonuçtan farklıydı. Sizden ricam, araştırmama bakmanız ve usul açısından istimbat hatasının nerede olduğu konusundaki görüşünüzü bana bildirmenizdir... Allah sizi hayırla mükafatlandırsın.
Cevap:
Ve Aleykumselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Araştırmanı inceledim ve şu üç hususa dikkat çekmek isterim:
1- Birincisi; hüküm istimbat etme konusundaki hırsın ve ilgin takdire şayandır. Delilleri inceleyip usulümüzdeki metodumuza göre hüküm çıkarma yönteminiz oldukça iyidir. Bu durum hayra alamettir. Allah Sübhânehu ve Teâlâ’dan sana yardım etmesini ve muvaffak kılmasını dilerim.
2- Yakma fiiline yönelik Tahkîku’l Menât (vakıanın teşhisi) tam olarak yerine getirilmemiştir. Sen, ateşle yakmak ile elektrikle yakmak arasında bir ayrım yapmışsın; oysa mesele birdir. Odun yakmak, belirli bir şekilde yanmaya yol açan bir ısı üretir; elektriğin iletilmesi de belirli bir şekilde yanmaya yol açan bir ısı üretir. Bu nedenle, ateşle yakma için geçerli olan hüküm, elektrikle yakma için de geçerlidir.
3- Böceklerin elektrikle yakılarak öldürülmesini incelerken, böceğin elektrikle yanmadan önce öldüğünü varsaymışsın. Şöyle demişsin: (Yanmanın sebebi böceğin vücudundan elektrik akımının geçmesidir ki bu da ısı üretir... Bu ısı böceğin vücudunun yanmasına neden olur... Dolayısıyla böcek yanmadan dolayı değil, elektrik akımından dolayı ölür, zira yanma böcek öldükten sonra gerçekleşir). Yani böcek ölüyken yakılmış olmaktadır... Aziz kardeşim, bu görüş tartışmaya açıktır ve uzmanlar tarafından daha derin bir araştırma gerektirir. Çünkü böcek elektriğe çarpılmakta ve yanmaktadır. Böcek canlıydı, elektriğe çarpıldığında ise yanmış bir şekilde ölü hale geldi. Öyleyse neden böceğin elektrik şokuyla öldüğü, sonra da elektrikle yandığı söyleniyor? Böcek, elektrikli raket aracılığıyla elektriğe çarpıldıktan sonra ölü ve yanmış halde bulunuyor. Bu durumda böceklerin elektrikli raketle ölme nedeni hakkında uzmanların görüşüne ihtiyacımız vardır: Bu bir elektrikle yakma mıdır -ki bu durumda canlıları yakmanın haramlığına dair nasslar buna uygulanır- yoksa yakma işlemi böcek öldükten sonra mı gerçekleşmektedir? İşte bu Tahkîku’l Menât üzerine şer’i hüküm bina edilebilir.
4- Yakarak öldürmenin haramlığına dair deliller gayet açıktır. Bu delillerden bazıları şunlardır:
Buhârî, Ebu Hureyre (ra)’dan şöyle rivayet etmiştir:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، أَنَّهُ قَالَ: بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْثٍ فَقَالَ: «إِنْ وَجَدْتُمْ فُلَانًا وَفُلَانًا فَأَحْرِقُوهُمَا بِالنَّارِ»، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ عليه الصلاة والسلام حِينَ أَرَدْنَا الخُرُوجَ: «إِنِّي أَمَرْتُكُمْ أَنْ تُحْرِقُوا فُلَانًا وَفُلَانًا، وَإِنَّ النَّارَ لاَ يُعَذِّبُ بِهَا إِلَّا اللَّهُ، فَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا»
“Ebu Hureyre (ra)’dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasulullah (saw) bizi bir seriyye ile gönderirken; ‘Eğer falan ve falanı bulursanız, onları ateşle yakın’ buyurdu. Biz çıkmak istediğimizde ise Rasulullah (saw) şöyle dedi: ‘Size falan ve falanı yakmanızı emretmiştim. Halbuki ateşle ancak Allah azap eder. Eğer onları bulursanız, onları (yakmadan) öldürün.’” (Buhârî)
Ahmed Müsned’inde Ebu Hureyre’den şöyle rivayet etmiştir:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: بَعَثَنَا رَسُولُ اللهِ عليه الصلاة والسلام فِي بَعْثٍ، فَقَالَ: «إِنْ وَجَدْتُمْ فُلَانًا وَفُلَانًا لِرَجُلَيْنِ مِنْ قُرَيْشٍ فَأَحْرِقُوهُمَا بِالنَّارِ». ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ عليه الصلاة والسلام حِينَ أَرَدْنَا الْخُرُوجَ: «إِنِّي كُنْتُ أَمَرْتُكُمْ أَنْ تُحْرِقُوا فُلَانًا وَفُلَانًا بِالنَّارِ، وَإِنَّ النَّارَ لَا يُعَذِّبُ بِهَا إِلَّا اللهُ عَزَّ وَجَلَّ، فَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا»
“Ebu Hureyre’den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasulullah (saw) bizi bir seriyye ile gönderirken Kureyş’ten iki kişi için; ‘Eğer falan ve falanı bulursanız, onları ateşle yakın’ buyurdu. Biz çıkmak istediğimizde ise Rasulullah (saw) şöyle dedi: ‘Ben size falan ve falanı ateşle yakmanızı emretmiştim. Halbuki ateşle ancak Allah Azze ve Celle azap eder. Eğer onları bulursanız, onları (yakmadan) öldürün.’” (Müsned-i Ahmed)
Böylece canlıları ateşle yakmanın haram olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu hüküm geneldir, sadece insana has kılınmamıştır; dolayısıyla her mahluku kapsar. Şer’i hüküm; ateşle azap etmenin, ateşle öldürmenin ve elektrikle azap etmek veya elektrikle öldürmek gibi bu anlamdaki her şeyin haram olmasıdır.
5- Zikrettiğin ve "Şüphesiz ben Allah’tan haya ederim" ifadesinden yola çıkarak ateşle öldürmenin ve yakmanın haram değil mekruh olduğunu anladığın hadise gelince; bu istimbat mercuhtur (zayıftır). Çünkü Rasulullah (saw) devamında şöyle buyurmaktadır: “Hiç kimsenin Allah’ın azabıyla azap etmesi gerekmez.” Hadisin metni şöyledir:
Said bin Mansur Sünen’inde İbn Ebi Necih’ten rivayet etmiştir:
فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ عليه الصلاة والسلام سَرِيَّةً، فَقَالَ: «إِنْ وَجَدْتُمُوهُ فَاجْعَلُوهُ بَيْنَ حِزْمَتَيْ حَطَبٍ، ثُمَّ أَشْعِلُوا فِيهِ النَّارَ» ثُمَّ قَالَ: «إِنِّي لَأَسْتَحْيِي مِنَ اللَّهِ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يُعَذِّبَ بِعَذَابِ اللَّهِ...»
“...Rasulullah (saw) bir seriyye gönderdi ve şöyle dedi: ‘Eğer onu bulursanız, iki odun yığını arasına koyun ve ateşe verin.’ Sonra şöyle buyurdu: ‘Şüphesiz ben Allah’tan haya ederim; Allah’ın azabıyla azap etmek kimseye yakışmaz...’” Görüldüğü gibi Rasulullah (saw) “Allah’tan haya ederim” dedikten sonra “Allah’ın azabıyla azap etmek kimseye yakışmaz” buyurmuştur. Bu hadis Buhârî hadisi ile birlikte değerlendirildiğinde, ateşle azap etmenin ve öldürmenin haram olduğu açıkça anlaşılır.
Özetle şer’i hüküm, elektrikli raketin "electric racquet" böcekleri yakarak mı öldürdüğünü, yoksa yakma işleminin böceğe çarpma "şok" anından ve böcek öldükten sonra mı gerçekleştiğini bilmek için vakıanın teşhisine (Tahkîku’l Menât) bağlıdır. Bu durum uzmanlarca daha fazla araştırmayı gerektirir ve buna binaen şer’i hüküm istimbat edilir.
Mektubumun başında söylediklerimi tekrar ediyorum: "Hüküm istimbat etme konusundaki hırsın ve ilgin takdire şayandır. Delilleri inceleyip usulümüzdeki metodumuza göre hüküm çıkarma yönteminiz oldukça iyidir. Bu durum hayra alamettir. Allah Sübhânehu ve Teâlâ’dan sana yardım etmesini ve muvaffak kılmasını dilerim."
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu’r Raşta
Emir'in Facebook sayfasındaki cevap linki