Hizb-ut Tahrir Emiri Şeyh Atâ b. Halil Ebu’r Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar "Fıkhî"
Soru Cevap
Altın Takıların Kiralanması
Şeyh Husam Ebu Mahmud’a
Soru:
Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh. Allah sizi hayırla mükafatlandırsın ve yolunuzu açsın.
Müsait olduğunuzda bir soru sormak istiyorum: Bazı ülkelerde adet haline geldiği üzere, bir gün veya daha fazla süreyle altın kiralamanın hükmü nedir? Allah sizi hayırla mükafatlandırsın.
Cevap:
Ve Aleykum Selam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
İcare (kiralama), bir bedel karşılığında menfaat üzerine yapılan bir akittir. Ev, binek, araç ve benzeri aynların (malların) menfaatleri üzerine yapılan akitler icare kapsamına girer. Bunu İslam Şahsiyeti kitabının ikinci cildindeki "İcare" bölümünde şu şekilde açıkladık:
(İcare, bir bedel karşılığında menfaat üzerine yapılan bir akittir ve üç türü vardır:
Birinci Tür: Evlerin, bineklerin, araçların ve benzerlerinin kiralanması gibi, akdin aynların menfaatleri üzerine yapıldığı türdür.
İkinci Tür: Belirli işler için zanaatkarların ve ustaların tutulması gibi, akdin işin menfaati üzerine yapıldığı türdür. Burada akit konusu olan şey, boyacı, demirci, marangoz ve benzerlerinin tutulmasında olduğu gibi, işten elde edilen menfaattir.
Üçüncü Tür: Hizmetçi, işçi ve benzerlerinin tutulması gibi, akdin şahsın menfaati üzerine yapıldığı türdür.
İcare, tüm türleriyle şer’an caizdir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضاً سُخْرِيّاً وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ
“Birbirlerine iş gördürmeleri için kimini ötekine derecelerle üstün kıldık. Rabbinin rahmeti, onların biriktirdikleri şeylerden daha hayırlıdır.” (Zuhruf [43]: 32)
Beyhaki, Ebu Hureyre yoluyla Nebi ﷺ’in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
مَنْ اسْتَأْجَرَ أَجِيراً فَلْيُعْلِمْهُ أَجْرَهُ
“Kim bir işçi kiralarsa, ona ücretini bildirsin.”
Buhari şöyle rivayet etmiştir:
أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ وَالصِّدَّيْقَ اسْتَأْجَرَا رَجُلاً مِنْ بَنِي الدِّيلِ هَادِياً خِرِّيتاً
“Nebi ﷺ ve Sıddık (ra), yolu iyi bilen Benî Dîl kabilesinden bir adamı rehber olarak kiraladılar.”) (Bitti).
Görüldüğü üzere, menfaati mübah olan her şeyin belirli bir ücret ve belirli bir süre karşılığında kiralanması caizdir. Dolayısıyla bir arabayı belirli bir tutar karşılığında, belirli bir süre ve kullanım için kiralamak caizdir... Ancak bir kadının süslenmesi için altın ve gümüşün belirli bir süre için belirli bir tutar karşılığında kiralanması hususunda benim kalbimde bir tereddüt var. Zira altın ve gümüş İslam'da nakdin (paranın) esasıdır; o halde nakit nakit ile nasıl kiralanır?! Yani nakit, kendi cinsiyle nasıl kiralanır? Her halükârda bu mesele daha derin bir incelemeye muhtaçtır, inşallah gelecekte bu yapılabilir...
Ancak size, kalbinizin mutmain olduğu görüşü taklit etmeniz için bazı fıkhi görüşleri aktarıyorum:
1- el-Muğni, İbn Kudâme (5/403):
[(4305) Fasıl: Kiralanması caiz olan şeyler hakkında; aslı korunmakla birlikte mübah bir menfaat elde edilebilen arazi, ev gibi her aynın (malın) kiralanması caizdir.... Takıların kiralanması da caizdir. Ahmed (bin Hanbel), oğlu Abdullah'ın rivayetinde bunu açıkça belirtmiştir. Sevrî, Şâfiî, İshak, Ebû Sevr ve ashabu’r-re’y de aynı görüştedir. Ahmed'den, takıların kiralanması hakkında "Onun ne (hükümde) olduğunu bilmiyorum" dediği rivayet edilmiştir. El-Kâdı şöyle demiştir: Bu ifade, takının kendi cinsiyle (altının altınla) kiralanması durumuna yorulur. Kendi cinsi dışında bir bedelle kiralanmasında ise bir sakınca yoktur, çünkü Ahmed bunun caiz olduğunu açıkça ifade etmiştir.
Malik, takı ve elbiselerin kiralanması hakkında şöyle demiştir: Bu, şüpheli (müştebihat) işlerdendir. Belki de o, buradaki amacın ziynet (süs) olduğunu ve bunun asli amaçlardan olmadığını düşünmektedir...............].
2- İmam Nevevi şöyle demiştir: [es-Saymerî, ardından el-Mâverdî ve onlara uyanlar şöyle belirtmişlerdir: En faziletli olan, altın veya gümüş takı kiralandığında bunun kendi cinsiyle kiralanmamasıdır; aksine altının gümüşle, gümüşün de altınla kiralanmasıdır. Eğer altın altınla veya gümüş gümüşle kiralanırsa iki görüş vardır: (Birincisi) faizden sakınmak için batıl olmasıdır; sahih olan ise diğer icareler gibi caiz olmasıdır. Mâverdî der ki: Birinci görüş batıldır, çünkü icare akdine faiz girmez. Bu yüzden altın takıların veresiye dirhemle kiralanması Müslümanların icmasıyla caizdir. Eğer burada faizin yeri olsaydı bu caiz olmazdı.] el-Mecmu’ 6/46.
3- Kuveyt Fıkıh Ansiklopedisi (12/283):
[Süslenmek için kiralama:
25- Asıl olan, aslı baki kalmak kaydıyla mübah bir menfaat elde edilebilen her aynın kiralanmasının mübah olmasıdır. Bu sebeple Şâfiîler ve Hanbelîler, süslenmek amacıyla elbise ve takıların kiralanmasının caiz olduğunu açıkça ifade etmişlerdir. Çünkü bunlardan faydalanmak mübahtır, aynları baki kalırken bu faydalanma kastedilen bir durumdur ve süslenmek meşru amaçlardandır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: ﴿قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللّهِ الّتي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ﴾ "De ki: Allah’ın kulları için çıkardığı süsü kim haram kıldı?" Altın ve gümüş takıların kendi cinsi dışındaki bir bedelle kiralanmasının caiz olduğu hususu aralarında ittifak konusudur...
Ahmed, ücretin kendi cinsinden olması durumunda tereddüt etmiş, ondan mutlak olarak caiz olduğu da rivayet edilmiştir...
Hanefîlere gelince; onlar süslenmek için elbise ve kap kacak gibi şeylerin kiralanmasının fasit olduğunu açıkça belirtmişlerdir. Şöyle demişlerdir: Eğer bir kimse süslenmek için elbise veya kap kacak, ya da önünde yürütmek için bir binek veya içinde oturmak için değil de (başka amaçla) bir ev kiralarsa... Bu durumda icare hepsinde fasittir ve ücret gerekmez, çünkü bu o maldan kastedilen bir menfaat değildir. Elbiselerin giyilmek, silahların cihat etmek, çadırların barınmak ve benzeri amaçlarla belirli bir süre ve ücret karşılığında kiralanması caizdir. Takılar da onlara göre elbise gibidir...
Mâlikîler takı kiralamayı mekruh görmüşlerdir, çünkü bu insanların adeti değildir. Şöyle demişlerdir: Evla olan onun ariyet (ödünç) verilmesidir, çünkü bu iyiliklerdendir.....]
- Kuveyt Fıkıh Ansiklopedisi (22/294):
[İhtiyaç duyulan altının kiralanması:
30 - Hanbelîler, altın dinarların süslenmek veya tartı (ölçü) için belirli bir süreliğine kiralanmasının sahih olduğunu açıkça ifade etmişlerdir. Aynı şekilde altın burun gibi ihtiyaç duyulan her şeyin kiralanması da böyledir; zira bu, aynın bekasıyla birlikte elde edilen mübah bir faydadır ve bu özellikteki her şeyin kiralanması ihtilafsız caizdir.
Şâfiîler ise süslenmek amacıyla dinarların kiralanmasını men etmiş, ancak takıların kiralanmasının caiz olduğunu belirtmişlerdir.] (Bitti).
4- Şemseddin Muhammed el-Asyûtî el-Kâhirî eş-Şâfiî'nin (ölümü H. 880) Cevâhiru’l-Ukûd kitabında (1/216) şöyle geçmektedir:
(Takıların kiralanmasında -altının altınla veya gümüşün gümüşle- mekruh olup olmadığı hususunda ihtilaf ettiler. Ebu Hanife, Şafii ve Malik: Mekruh değildir, dediler.
Ahmed ise bunu mekruh görmüştür.)
5- Dört Mezhebe Göre Fıkıh (3/60):
(Üçüncü kısma gelince: Mekruh olanlar bazı konulardır, bunlardan biri de: Takıların kiralanmasıdır, altın olsun gümüş olsun mekruhtur...
Bundan anlıyorsun ki, kiralanması mekruh olan takı, kullanımı mübah olan takıdır. Haram olanın ise kiralanması yasaktır. Eğer bir adam takı kiralarsa bu icare sahih olmaz. Bazıları ise, kullanımı helal de olsa haram da olsa kiralanmasının mekruh olduğu görüşündedir.) (Bitti).
Bilgi için; Nesai Sünen'inde Ebu Musa'dan Rasulullah ﷺ'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
أُحِلَّ الذَّهَبُ وَالْحَرِيرُ لِإِنَاثِ أُمَّتِي وَحُرِّمَ عَلَى ذُكُورِهَا
"Altın ve ipek ümmetimin kadınlarına helal, erkeklerine ise haram kılındı."
Buna göre, görüşüyle kalbinizin mutmain olduğu kimseyi taklit edin. Allah sizinle olsun.
Kardeşiniz Atâ b. Halil Ebu’r Raşta
13 Safer el-Hayr 1445 H. M. 29/08/2023
Emir’in (Allah onu korusun) sayfasındaki cevap linki: Facebook