(Hizb-ut Tahrir Emiri Celil Âlim Atâ b. Halil Ebū er-Raşta’nın Facebook sayfasındaki takipçilerinin "Fıkhî" sorularına verdiği cevaplar serisinden)
Soru Cevap
Ebu el-Velid eş-Şami'ye: Sahabe İcmaı - Mücmelin Beyanı
Soru:
Esselamu Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh. Allah size yardım etsin ve Sizi razı olduğu şeylerde muvaffak kılsın. Şöyle bir sorum var: İslam Şahsiyeti 3. Cilt, s. 269'da "Beyan" babında şöyle bir metin geçmektedir: ("Beyan, Allah ve Resulü'nden bir sözle olur, ayrıca Resul'den bir fiil ile de olur.") Sorum şu; burada beyan konusunda Sahabe İcmaı zikredilmemiştir. Sahabe İcmaı mücmel bir hükmün beyanı olur mu? Sahabe'nin yaptığı ve açıkladığı Hilafet ve hükümleri, şu ayetin mücmel bir beyanı sayılır mı?
وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ
"Aralarında Allah'ın indirdiği ile hükmet." (Mâide [5]: 49)
Lütfen konuyu açıklar mısınız? Selamun Aleykum.
Cevap:
Ve Aleykumüsselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
İslam Şahsiyeti 3. Ciltte geçen: "Beyan, Allah ve Resulü'nden bir sözle olur, ayrıca Resul'den bir fiil ile de olur..." ifadesi İcmaı da kapsamaktadır. Çünkü İcma, Sahabe'nin bildiği Sünnet'ten bir delili açığa çıkarır (keşfeder). Bir mesele onlara sunulduğunda, hadis aralarında zaten bilindiği için hadisi rivayet etmeden doğrudan hükmünü söylemişlerdir. Örneğin; bir kimse öldüğünde geriye bir oğlu ve bir dedesi kalırsa, dedenin mirası onlara sorulmuş, Sahabe de dedenin altıda bir (1/6) miras alacağı konusunda icma etmiştir. Bu durum, onların bu konuda Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'den bir hadis duydukları anlamına gelir. Bunu bildikleri için delili zikretmeden hükmü belirtmişlerdir. Bu yüzden Sahabe İcmaı için "bir delili açığa çıkarır" denilir. Yani Sahabe'nin bizzat rivayet etmediği, ancak hükmü doğrudan zikrettiği Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e ait bir hadisi ortaya koyar.
Dolayısıyla, İslam Şahsiyeti'nde zikredilen bu metin, İcmaı zımnen (dolaylı olarak) kapsar; çünkü İcma, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in bir hadisini açığa çıkarmaktadır.
İslam Şahsiyeti 3. Cilt, "İcma" babı sayfa 295'te şu ifadeler yer almaktadır:
("Dördüncüsü: Sahabe İcmaı, bizzat şer'i nassa rücu eder. Onlar, dayandıkları Resul'ün bir sözü, fiili veya takriri şeklindeki şer'i bir delil olmaksızın bir hüküm üzerinde icma etmezler. Dolayısıyla onların icmaı bir delili açığa çıkarmış olur... Zira Sahabe, rivayet etmedikleri şer'i bir delil olmaksızın hiçbir şey üzerinde icma etmemişlerdir. Bu durumda Sahabe İcmaı, bir delili açığa çıkarması bakımından şer'i bir delil olur.") (Bitti)
Buradan son sorunuzun cevabı da netleşmiş olmaktadır... Evet, Hilafet konusunda Sahabe Radıyallahu Anhüm'den nakledilen icma, Kur'an-ı Kerim'deki yönetim ayetlerinde (hüküm ayetlerinde) geçen hususların bir beyanıdır (açıklamasıdır).
Kardeşiniz Atâ b. Halil Ebū er-Raşta
Emir'in Facebook sayfasındaki cevap linki