Hizb-ut Tahrir Emiri Değerli Âlim Ata bin Halil Ebu el-Raşta’nın Takipçilerinin Facebook Sayfası Üzerinden Sorduğu Sorulara Verdiği Cevaplar Serisi
Soru Cevap
Muhammed Emin el-Cedidi’ye
Soru:
Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Tunus’ta bazı gençler ve mahalle sakinleri, camilerin otoriteler tarafından kapatılmasının ardından camilerin önünde cuma namazı kıldılar. Ancak bazı imamlar, cuma namazının sadece cami içinde kılınabileceğini iddia ederek bu durumu kınadı ve kıldıkları namazın batıl olduğunu savundular.
İçinde bulunduğumuz bu şartlarda şer’i hükmün ne olduğu ve camilerin kapatılmaya devam edilmesi durumunda bölge halkının ne yapması gerektiği konusunda bizleri aydınlatmanızı rica ediyoruz.
Allah sizi mübarek kılsın ve çalışmalarınızın karşılığını versin.
Cevap:
Ve Aleykumselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Cuma namazı camide de kılınabilir, açık alanlarda da kılınabilir. Eğer her iki seçenek de mevcutsa, yani cami açıksa ve cemaate dar gelmiyorsa namaz orada kılınır; eğer cami yetersiz geliyorsa açık alanda kılınabilir. Burada önemli olan husus, mekânın "özel mülk" olmamasıdır. Yani evlerde cuma namazı kılınmaz; namazın kılınacağı yer, kimsenin namaz kılmak için girmesinin engellenmediği bir cami veya açık alan olmalıdır. Camiler kapalı ise açık alanda namaz kılmak sahihtir (geçerlidir) ve bunda bir sakınca yoktur; aksine bunu engelleyen günahkar olur. Daha önce bu konuda açıklamalar yapmıştık... Yayınladıklarımızdan bazıları şöyledir:
1- 18 Şaban 1441 H. - 11 Nisan 2020 M. tarihli açıklamadan: (...Cuma namazının camilerde veya açık alanlarda kılınmasını engelleyen devlet günahkar olur. Çünkü nasslar bu duruma delalet etmektedir. Bu, Allah Subhânehu ve Teâlâ’nın şu kavlinden anlaşılmaktadır:
يَا أيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلEMُونَ
"Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında hemen Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır." (Cuma [62]: 9)
Müslüman, engellenmeksizin namaza koşar; "Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın". Namaza koşmak (sa'y) farzdır, çünkü mübah olan bir işin (alışverişin) terk edilmesi emriyle birlikte zikredilmiştir... Camileri kapatan devlet, cevapta belirttiğimiz gibi büyük bir günah işlemiş olur.)
2- Bu konu, Hizb tarafından neşredilen Ahkâmü’s-Salât (Namaz Hükümleri) kitabında şu şekilde detaylandırılmıştır:
[Cuma namazının edası şehirde, köyde, camide, yerleşim yerindeki binalarda ve buralara bağlı açık alanlarda sahihtir:
Çünkü Rasulullah ﷺ cuma namazını Medine'de kılmıştır. İbn Abbas (Radiyallahu Anhuma)’dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: "Rasulullah ﷺ’in mescidinden sonra kılınan ilk cuma namazı, Bahreyn’in Cevâsâ köyündeki Abdülkays Mescidi’nde kılınan cuma namazıdır." Cevâsâ, Bahreyn köylerinden biridir. Ebu Hureyre’den rivayet edildiğine göre, Bahreyn amili iken Ömer (r.a.)’a mektup yazarak Bahreyn’de cuma namazını sormuş, Ömer de ona: "Nerede olursanız olun cumayı kılın" diye yazmıştır. "Cuma namazı ve Teşrik günleri ancak büyük şehirlerde (Mısr-ı Câmi) olur" şeklinde Nebi ﷺ’den rivayet edilen söze gelince; bu sahih değildir. Ahmed (b. Hanbel) bunun hadis olmadığını söylemiştir.
Cuma namazının açık alanda kılınmasına gelince; bunun (cami içinde kılınmasının) şart olduğuna dair bir nass bulunmamaktadır. Cuma namazı, yerine getirilmesi istenen herhangi bir namaz gibidir. Eğer namazın edasının vacip olduğunu bildiren genel nasslar dışında ek bir şart koşulacaksa, bunun için bir nass (delil) gereklidir.
Bir yerleşim yerinde birden fazla cuma namazı kılınması caizdir. Şehir büyükse, ihtiyaç olsun veya olmasın, birkaç camide cuma namazı kılınması caizdir. Çünkü cumanın birden fazla yerde kılınamayacağına dair bir nass olmadığı gibi, ihtiyaç olup olmamasıyla ilgili de bir nass yoktur. Dolayısıyla mutlak nass, mutlaklığı üzere kalır. Nebi ﷺ’in sadece bir mescidde cuma kıldırmış olması, birden fazla mescidde kılınmasının caiz olmadığına delalet etmez. Çünkü Rasulullah ﷺ’in bir şeyi yapmamış olması, o şeyin yapılmasının yasak olduğunu göstermez. Aksine, O’nun tek bir mescidi vardı ve orada kıldırdı; bu, birden fazla mescidde namaz kılınmasını istemediği anlamına gelmez.] (Bitti)
3- Abdurrahman el-Ceziri’nin (Vefatı: 1360 H.) Dört Mezhebe Göre İslam Fıkhı kitabında şu ifadeler yer almaktadır:
[...Cuma namazı açık alanda sahih olur mu? Üç imam (Ebu Hanife, Şafiî, Ahmed), açık alanda cuma namazının geçerli olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Malikiler ise sahih olmaz demişlerdir:
Malikiler dediler ki: Cuma namazı evlerde veya açık alanda sahih olmaz, bilakis mutlaka camide (Câmi) eda edilmelidir.
Hanbeliler dediler ki: Yerleşim yerine yakın olması şartıyla açık alanda cuma namazı sahihtir. Yakınlık ölçüsü örfe göredir; eğer yakın değilse namaz sahih olmaz. İmam sahrada namaz kıldırırsa, zayıf olanlara kıldırması için yerine birini vekil bırakır.
Şafiîler dediler ki: Yerleşim yerine yakın olması şartıyla açık alanda cuma namazı sahihtir. Onlara göre yakınlık sınırı, yolcunun oraya ulaştığında namazı kısaltmasının (kasr) caiz olmadığı yerdir...
Hanefiler dediler ki: Cuma namazının sahih olması için camide kılınması şart değildir; bilakis şehirden bir fersahtan fazla uzak olmaması ve daha önce şartlarda geçtiği üzere imamın (otoritenin) orada cuma kılınmasına izin vermesi şartıyla açık alanda da sahihtir.]
4- Özetle:
a- Görüldüğü üzere İmam Malik camiyi şart koşmaktadır... Buna dayanarak, yöneticinin camiyi kapatması cuma farzının tatil edilmesine (aksamasına) yol açar. Ümmetin, namaz kılınmasını engellediğinde yöneticiye karşı durması gerekir...
b- Diğer fakihler ve özellikle mezhep imamları ise camide de açık alanda da namazın kılınmasını caiz görmektedirler.
c- Bizim tercih ettiğimiz görüş ise yukarıda açıkladığımızdır: (Cuma namazı camide de açık alanlarda da caizdir. Eğer her iki imkan da varsa, yani cami açık ve cemaate dar gelmiyorsa namaz orada kılınır; yetersizse açık alanda kılınabilir. Önemli olan mekânın özel mülk olmamasıdır. Yani evlerde cuma namazı kılınmaz; kimsenin girmesinin engellenmediği cami veya meydanlarda kılınmalıdır. Camiler kapalı ise meydanlarda kılınması sahihtir ve bunda bir beis yoktur. Bunu engelleyen ise günahkar olur...)
d- Buna göre, caminin avlusunda kıldığınız namaz sahihtir. Devlet ise iki kez günaha girmiştir: Birincisi camiyi kapattığı için, ikincisi ise cami avlusunda namaz kılınmasını engellemeye çalıştığı için... Allah Subhânehu ve Teâlâ’dan Hilafet’in ikamesini hızlandırmasını niyaz ediyoruz; böylece Müslümanlar namazlarını usulüne uygun şekilde eda edebilirler:
وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ
"Oysa onlar, doğruya yönelerek dini sadece Allah’ı has kılarak O’na kulluk etmek, namazı kılmak ve zekâtı vermekle emrolunmuşlardı. İşte doğru din budur." (Beyyine [98]: 5)
Kardeşiniz, Ata bin Halil Ebu el-Raşta
22 Cemaziyelevvel 1442 H. 06/01/2021 M.
Emir’in (Allah onu korusun) Facebook sayfasındaki cevabın linki Emir’in (Allah onu korusun) web sitesindeki cevabın linki