Hizb ut-Tahrir Emiri Alim Ata bin Halil Ebu’r Raşte’nin Facebook Sayfası Takipçilerinin "Fıkhî" Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi
Soruya Cevap
Abdullah Ibn Al-Mufakkir’e
Soru:
Değerli Şeyhimiz, Allah'ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun. Allah'tan sizi korumasını, bu dava ve din için sizi sağlıklı kılmasını, O'na ibadetle dolu uzun bir ömür nasip etmesini ve sizi ikinci Raşidi Hilafet'in yeniden kuruluşuna şahit kılmasını niyaz ediyorum. Allah'tan davayı ve İslami hayatı başlatma çabalarını koruyup güçlendirmesini ve ümmetimizi tek bir sancak altında birleştirmesini diliyorum. Amin.
Sorum, erkeklerin kadınlara bakması hakkındadır. Batı'da çoğu kadın avretlerini (en azından saçlarını ve kollarını - yazın ve sıcaklarda ise neredeyse her yerlerini) açıyor. Benim kanaatimce, bir erkeğin başka bir erkeğin avretini görmesi -ona karşı bir ilgi duymasa bile- nasıl haramsa, çekici olsun ya da olmasın bu kadınların avretlerini görmek de erkekler için haramdır.
Sözde 'ilk bakışın' caiz olduğunu ve bu ilk bakıştan sonraki her türlü bakışın haram olduğunu anlıyorum. Batı'da insanların günlük yaşamında bir erkek her gün avretini açan kadınlarla karşılaşmaktadır. Araba sürme veya yürüme gibi durumlarda sadece tek bir bakışla yetinmeyi yönetebilir, ancak bu durum iş yerinde, okulda ve alışveriş yerlerinde pratik olarak imkansızdır.
Bir erkeğin, kadın iş arkadaşlarıyla onların avretlerini görmeden etkileşim kurması esasen imkansızdır. Eğer kadın iş arkadaşının avretini sadece bir kez görürse, onunla her etkileşiminde gözlerini kapatması veya yere bakması gerekecektir. Burada herhangi bir şehvetle bakmaktan bahsetmiyorum. Belki kadın iş arkadaşı çirkindir, ancak etkileşim için erkeğin yine de ona (avretine) bakması gerekir - ama anladığım kadarıyla sadece bir kez bakmasına izin verilir.
Müslüman bir öğrenci, kadın öğretmenin avretini gösterdiği bir sınıfa katılamazdı. Dersin başında ona baktıktan sonra, yaşlı veya çirkin olsa bile dersin geri kalanında ona bakması caiz olmazdı. Çünkü o, bakılması haram olan avretini göstermektedir.
Durum alışveriş için de benzerdir.
Erkek, yere bakmak veya gözlerini kapatmak dışında kadınla etkileşim kuramazdı. Kadın çirkin olsa bile, erkek yine de onun avretine bakamaz.
Sorum şu:
Yabancı bir kadının avretine bakmanın -erkeklerin avretine bakmakta bir ilgi olmasa bile haram olması gibi- çirkin olsa dahi ilk bakış hariç haram olduğu yönündeki varsayımım doğru mudur? Eğer haramsa, avretini açan kadınlarla etkileşimi içeren işler, 'zaruret' esas alınarak vaka bazında caiz olur mu?
Lütfen 'ilk bakışı' pratik olarak açıklar mısınız?
Ayrıca 'bakışlarını sakınsınlar' (Yaguddû Ebsârahum) ifadesinin ne anlama geldiğini ve bunun ne zaman yapılması gerektiğini pratik olarak açıklar mısınız?
Allah size hayırlı mükafatlar versin değerli Şeyhimiz.
Saifudeen Abdullah'tan. (Son).
Cevap:
Ve aleykumusselam ve rahmetullahi ve berakatuhu,
İslam'ın uygulanmadığı mevcut devletlerin koşullarında sakınılması zor olan ve yaygınlaşmış avretler hususunda, Allah bize iki şeyi emretmiştir:
Birincisi: Bakışı sakınmak (gadda-i basar), yani yürümek ve işleri yerine getirmek için gereken miktar haricinde bakışı indirmek...
İkincisi: Ansızın olan bakışın (nazaru’l-fec’ah) ardından tekrar bakmamak...
Bu konuyu İçtimai Nizam kitabında senin soruna cevap olacak şekilde detaylandırarak şöyle dedik:
“... Batı medeniyeti bizi istila ettiğinden ve Müslüman beldeleri küfür sistemleriyle yönetildiğinden beri, Müslüman olmayan kadınlar yarı çıplak bir şekilde çıkmaya başladılar; göğüsleri, sırtları, saçları, kolları ve bacakları açık. Bazı Müslüman kadınlar da onları taklit etmeye başladı ve çarşıya bu şekilde çıkar oldular. Öyle ki, kişi çarşıda yürürken veya bir dükkanda pazarlık yaparken Müslüman kadınla gayrimüslim kadını birbirinden ayıramaz hale geldi. Bu şehirlerde yaşayan Müslüman erkekler ise tek başlarına bu münkeri ortadan kaldırmaya güç yetiremiyorlar ve bu avretleri görmeden de bu şehirlerde yaşayamıyorlar. Çünkü yaşadıkları hayatın tabiatı ve oturdukları binaların şekli, erkeğin kadının avretini görmesini kaçınılmaz kılmaktadır. Hiçbir erkek -bakmamaya ne kadar çalışırsa çalışsın- kadınların kollarını, göğüslerini, sırtlarını, bacaklarını ve saçlarını görmekten (evinde oturup hiç dışarı çıkmadığı durumlar hariç) sakınamaz. Bu ise onun için asla mümkün değildir. Zira o; hayatı için zaruri olan alım-satım, kiralama, iş ve benzeri konularda insanlarla ilişki kurmaya muhtaçtır. Bu avretlere bakmaktan tamamen uzak durarak bu işleri yapması mümkün değildir. Onlara bakmanın haramlığı ise Kitap ve Sünnet’te sarihtir. O halde ne yapacaktır? Bu sorunun çözümü ancak iki durumda olur:
Birincisi: Yolda gördüğü ‘ansızın bakış’ (nazaru’l-fec’ah) durumudur ki, bunda ilk bakış affedilmiştir ve ikinci bakışı tekrarlamamalıdır. Cerir bin Abdullah’tan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir:
سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ عَنْ نَظْرَةِ الْفُجَاءَةِ فَأَمَرَنِي أَنْ أَصْرِفَ بَصَرِي
"Resulullah ﷺ’e ansızın görmeyi sordum, bana gözümü çevirmemi emretti." (Müslim)
Ali (ra)’dan rivayet edildiğine göre Resulullah ﷺ bana şöyle dedi:
لَا تُتْبِعِ النَّظْرَةَ النَّظْرَةَ، فَإِنَّمَا لَكَ الْأُولَى، وَلَيْسَتْ لَكَ الْآخِرَةُ
"Bakışına bakış ekleme! Çünkü ilk bakış senin hakkındır (vebal yoktur), ama sonrakiler senin değildir (vebaldir)." (Bureyde yoluyla Ahmed rivayet etmiştir.)
İkinci durum ise: Başını, kollarını ve açmayı adet haline getirdiği yerlerini açan bu kadınla konuşmaktır. Bu durumda bakışı ondan çevirmek ve ona bakmaktan sakınmak (gözleri indirmek) vaciptir. Nitekim Buhari’nin Abdullah bin Abbas (ra)’dan rivayet ettiğine göre şöyle demiştir:
كَانَ الْفَضْلُ رَدِيفَ النَّبِيِّ ﷺ فَجَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ فَجَعَلَ النَّبِيُّ ﷺ يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ
"Fadl, Peygamber ﷺ’in terkisindeydi. Has’am kabilesinden bir kadın geldi. Fadl kadına bakmaya, kadın da Fadl’a bakmaya başladı. Bunun üzerine Peygamber ﷺ, Fadl’ın yüzünü diğer tarafa çevirmeye başladı."
Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:
قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ
"Mümin erkeklere söyle, bakışlarını sakınsınlar ve ferçlerini (ırzlarını) korusunlar." (Nûr [24]: 30)
Bakışın sakınılmasından (gadd-ı basar) kasıt, bakışın indirilmesidir. Bu sorunun çözümü, erkeğin o kadınla yapması gereken zaruri konuşmayı yaparken, arabaya binerken, aşırı sıcak nedeniyle balkonda otururken veya benzeri durumlarda işine devam ederken bakışını sakınmasıdır. Zira bu ihtiyaçlar, erkeğin genel hayatındaki zaruri işlerdendir; bunlardan müstağni kalamaz ve avretlerin açılması şeklindeki bu belayı tek başına engelleyemez. Dolayısıyla ayetin nassı gereği bakışını sakınmalıdır ve bunun dışında bir şey ona asla helal olmaz.
Burada; ‘bu durum âmmet bihi’l belvâ (sakınılması imkansız genel bela) türündendir, sakınmak zordur’ denilemez. Çünkü bu kaide Şeriat’a aykırıdır; zira bir haram, yaygınlaştı (âmmet bihi’l belvâ) diye helal olmaz, bir helal de yaygınlaştı diye haram olmaz. Yine ‘bunlar kâfir kadınlardır, dolayısıyla onlara cariye muamelesi yapılır, avretleri de cariye avretidir’ de denilemez. Çünkü hadis ‘kadın’ ifadesiyle geneldir, ‘Müslüman kadın’ dememiştir. Rasulullah ﷺ şöyle buyurmuştur:
إنَّ الْجَارِيَةَ إذَا حَاضَتْ لَمْ تَصْلُحْ أَنْ يُرَى مِنْهَا إلَّا وَجْهُهَا وَيَدَاهَا إلَى الْمِفْصَلِ
"Şüphesiz genç kız hayız gördüğünde (ergenliğe ulaştığında), yüzü ve bileklerine kadar elleri dışında ondan bir yerin görülmesi uygun değildir." (Ebu Davud)
Bu hadis, Müslüman olsun ya da olmasın kadına bakmanın haramlığı konusunda sarihtir ve bu durum da dahil olmak üzere tüm halleri kapsar. Kâfir kadın cariyeye kıyas edilemez, zira böyle bir kıyasın yönü yoktur.
... Şehirlerde yaşayan ve toplumsal hayata girmek ya da avretini açan kâfir kadınlarla alışveriş, konuşma, kiralama, onlara bir şey satma veya benzeri muamelelerde bulunmak zorunda kalanların; bu esnada bakışlarını sakınmaları ve yalnızca ihtiyaç duydukları, mecbur kaldıkları miktar ile yetinmeleri vaciptir.” (Bitti).
Umarım bu, sorun için yeterli bir cevap olmuştur. Allah en iyi bilen ve en iyi hüküm verendir.
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu’r Raşte
09 Zilhicce 1442 H. 19/07/2021 M.
Emir’in (Allah onu korusun) Facebook sayfasındaki cevap linki: https://web.facebook.com/HT.AtaabuAlrashtah/posts/2974184899494181
Emir’in (Allah onu korusun) Web sayfasındaki cevap linki: http://archive.hizb-ut-tahrir.info/arabic/index.php/HTAmeer/QAsingle/4152