(Hizb ut-Tahrir Emiri Celil Âlim Ata bin Halil Ebu el-Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi)
Soru Cevap
Ntham Rd'ye
Soru:
Bismillahirrahmanirrahim, Es-selamu Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Bir sorum var: İslam Şahsiyeti kitabının 2. cildinin 33. sayfasında, Halifenin yedinci şartı olarak "Kudret" (güç yetirme) zikredilmiş ve ardından kudret konusu açıklanmıştır. Kitabın devamında ise şu ifadeye yer verilmiştir: "Aynı şekilde Hilafetin inikadı için Halifenin cesur olması veya tebanın işlerini gütmeye ve maslahatlarını idare etmeye götüren görüş sahibi olması şart değildir." Sorum şu: Bunlar kudret kapsamında değerlendirilmez mi?
Cevap:
Ve Aleykumüsselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh,
Kitapta geçen ifade şöyledir: "Aynı şekilde Hilafetin inikadı için Halifenin cesur olması veya tebanın işlerini gütmeye ve maslahatlarını idare etmeye götüren görüş sahibi olması şart değildir. Çünkü bu konuda sahih bir hadis bulunmamaktadır ve bu özellikleri inikad şartı kılan şer'i bir hükmün kapsamına girmemektedir. Her ne kadar Halifenin cesur, görüş ve basiret sahibi olması efdal (daha üstün) olsa da..." (Alıntı bitti).
Bildiğin gibi "inikad şartı" demek; eğer ümmet, inikad şartlarını taşımayan bir halifeyi seçerse, onun hilafet akdinin batıl (geçersiz) olması demektir. Bahsettiğin bu iki husus üzerinde düşünüldüğünde, bunların inikad şartı olmadığı açıkça görülür. Yani ümmet, bu iki vasfa sahip olmayan bir halifeyi seçerse, şer'i deliller buna işaret etmediği için hilafet akdi batıl olmaz. Ancak bunlar "efdaliyet şartları"ndandır. Yani ümmetin halife seçerken bu iki şartı gözetmesi daha iyidir; inikad şartlarını taşıyan ve efdaliyet şartlarının çoğuna sahip olan kişiyi seçmeye özen göstermesi en faziletli ve en doğru olanıdır.
"Kudret"e gelince; o inikad şartlarından biridir ve Halifenin, Hilafet yükümlülüklerini yerine getirmeye muktedir olması anlamına gelir. Bu kudret belirli bir şeyle sınırlandırılmamıştır; Hilafet yükümlülüklerinin yerine getirilmesini aksatacak derecede etkileyen her durum, kudret şartını zedeler. Çünkü Halifenin görevi şer'i hükümleri uygulamaktır. Bu da işleri bizzat yürütme veya bir başkasını görevlendirdiğinde işleri bizzat takip etme yeteneğini gerektirir. Eğer buna muktedir değilse, şer'i hükümleri uygulamak üzere şahsı üzerine kurulan Hilafet akdinin gereğini yerine getiremez. Bu konuda inikad şartlarının -ki bunlardan biri de kudrettir- tam olması yeterlidir. Eğer bu kudret kaybedilirse Hilafet akdi geçerli olarak devam etmez. Örneğin Halifenin hafıza kaybına uğraması, uzun süre yoğun bakımda kalması veya devlet yönetiminin selametini etkileyecek kadar uzun süren benzeri hastalıklar gibi durumlar; Halifenin işleri bizzat yürütmesine veya görevlendirdiği kişileri takip etmesine engel olur. Bu durumda Mezalim Mahkemesi, kudretin yokluğunu tespit etme prosedürlerini yürütür ve ardından Hilafet makamının boşaldığını ilan etmek için gerekli kararı alır.
Efdaliyet şartlarının tam olmaması ise Hilafet akdini batıl kılmaz. Örneğin savaşın en ileri taktiklerini bilen çok cesur biri olması veya en üst düzey üniversitelerden mezun bir görüş sahibi olması; tüm bunlar inikad şartı değildir ve Hilafet akdini bozmaz. Çünkü buna dair şer'i bir delil yoktur ve bu tür şartların eksikliği, Hilafet görevlerinin yerine getirilmesini temelden sarsacak şekilde etkilemez. Zira Halife, savaşlar gibi bazı konularda uygun bir cesaret gerektiren durumlarda bu işin ehli olan cesur kimselerden yardım alabilir. Aynı şekilde yüksek akademik çalışma gerektiren bir görüşe ihtiyaç duyduğunda da tebası içinden bu uzmanlara başvurabilir. Bununla birlikte, daha önce de belirttiğimiz gibi evla olan, ümmetin hem inikad hem de efdaliyet şartlarını taşıyan bir halifeyi seçmesidir. Fakat inikad şartlarını taşıyan ancak efdaliyet şartlarının tamamına sahip olmayan birini seçerse, inikad şartlarını taşıdığı sürece -sahih şer'i delillerin ifade ettiği üzere- hilafeti sahihtir.
Kardeşiniz, Ata bin Halil Ebu el-Raşta
Emir'in Facebook sayfasındaki cevap linki