Hizb-ut Tahrir Emiri Celil Âlim Ata bin Halil Ebu el-Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi (Fıkhî)
Soru Cevap
Ebu el-Asım eş-Şami’ye
Soru:
Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuhu. Değerli Emirimiz, Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun. Zihnimi bir süredir meşgul eden şu soru hakkında sizden bir açıklama bekliyorum. Allah’tan size sağlık ve afiyet vermesini, size büyük fethini müyesser kılmasını niyaz ediyorum.
Namaz vakitlerini belirlemede yıl boyunca astronomik hesaplamaları esas alırken, oruç ve bayramın başlangıcını belirlemede neden astronomik hesaplamaları esas almıyoruz?
Cevap:
Bu soruya benzer bir soruya daha önce 25/11/2003 tarihinde bir cevap vermiştik; orada şöyle denilmişti:
"... - Allah Subhânehu, hilali görmemize binaen oruç tutmamızı ve bayram yapmamızı istemiş ve ru’yeti (hilali görmeyi) oruç ve iftarın sebebi kılmıştır:
صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ
“Hilali gördüğünüzde oruç tutun, hilali gördüğünüzde iftar (bayram) edin.”
Ramazan hilalini gördüğümüzde oruç tutarız, Şevval hilalini gördüğümüzde ise bayram ederiz.
- Oruçla ilgili metinleri (nasları) takip eden kimse, bunların namazla ilgili metinlerden farklı olduğunu görür. Oruç ve bayram ru’yete bağlanmıştır:
صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ
“Hilali gördüğünüzde oruç tutun, hilali gördüğünüzde iftar (bayram) edin.”
فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
“İçinizden kim o aya erişirse (şahit olursa) onu oruçla geçirsin.” (Bakara [2]: 185)
Dolayısıyla hüküm ru’yete (görmeye) bağlıdır. Fakat namazla ilgili metinler vakte bağlanmıştır:
أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ
“Güneşin (batıya) kaymasından... namazı kıl.” (İsrâ [17]: 78)
إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّوْا
“Güneş zeval vaktine ulaştığında namaz kılın.”
Namaz vakte bağlıdır; dolayısıyla vaktin girdiğinden hangi yolla emin olursanız olun namaz kılarsınız. Eğer zeval vaktini görmek için güneşe bakarsanız veya namaz vakitlerine dair hadislerde geldiği gibi bir şeyin gölgesinin kendisi kadar veya iki katı olup olmadığını görmek için gölgeye bakarsanız ve bundan emin olursanız namazınız sahih olur. Bunu yapmayıp da astronomik olarak hesaplarsanız ve zeval vaktinin şu saatte olduğunu bilirseniz, dışarı çıkıp güneşe veya gölgeye bakmadan sadece saatinize bakarak namaz kılarsanız namazınız yine sahih olur. Yani vaktin girdiğinden herhangi bir yolla emin olmanız yeterlidir. Neden? Çünkü Allah Subhânehu sizden vaktin girmesiyle namaz kılmanızı istemiş, vaktin girdiğinden nasıl emin olacağınız hususunda belirli bir yöntem belirlememiştir.
Oruca gelince; orucu ru’yete bağlamış, sebebi belirlemiş, hatta bunun da ötesinde demiştir ki; bulut ru’yeti engellerse ve göremezseniz, hilal bulutun arkasında olsa ve siz astronomik hesaplamalarla onun varlığından emin olsanız bile oruç tutmayın:
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ أَوْ قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ ﷺ صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُبِّيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلَاثِينَ
“Bize Âdem, ona Şu’be, ona Muhammed b. Ziyâd rivayet etti: Ebû Hureyre (ra)’nın şöyle dediğini işittim: Nebi (sav) -veya Ebu’l Kâsım (sav) dedi ki-: ‘Hilali gördüğünüzde oruç tutun, hilali gördüğünüzde iftar (bayram) edin. Eğer hava bulutlu olursa Şaban ayını otuza tamamlayın.’” (Buhari)
Yani eğer hilali görmezseniz Şaban ayını otuza tamamlayın.
- Allah Subhânehu evrenin yaratıcısıdır ve insana bilmediğini öğreten O’dur. Gezegenlerin hareketlerini ve inceliklerini bilmek Allah’ın insanlara olan bir lütfudur. Fakat Allah Subhânehu bizden oruç için hesaplamaya dayanmamızı istememiş, aksine ru’yeti istemiştir. Biz de O’nun istediği şekilde O’na kulluk ederiz, istemediği bir şeyle değil.
İşte böylece; oruç ve bayramda hüküm sadece ru’yettir, astronomik hesaplama değildir. Buna binaen, oruç ve bayramda astronomik hesaplamaların caiz olmadığını, sadece naslarda geçtiği üzere ru’yetin esas olduğunu söylüyoruz."
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu el-Raşta
22 Şaban 1443 H. 25/03/2022 M.
Emir’in (Allah onu korusun) Facebook sayfasındaki cevabın linki: https://www.facebook.com/HT.AtaabuAlrashtah/posts/517086496645391
Emir’in (Allah onu korusun) web sayfasındaki cevabın linki: http://archive.hizb-ut-tahrir.info/arabic/index.php/HTAmeer/QAsingle/4229