Hizbü't Tahrir Emiri Değerli Âlim Ata bin Halil Ebu el-Raşta’nın Facebook Sayfası Takipçilerinin "Fıkhî" Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi
Soru Cevap
"Bağışı, bağış olduğu sürece alın" Hadisinin Tahrici Süleyman Reba'ya
Soru:
Es-Selamu Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh..
Allah’tan sizi sağlıkla rızıklandırmasını, sevdiği ve razı olduğu işlerde muvaffak kılmasını, dinini aziz kılmayı ve zaferi sizin ellerinizle gerçekleştirmesini niyaz ederiz.
Sizden bu hadisin sıhhat, kuvvet, zayıflık ve delil getirilme yönünden tahricini rica ediyorum. Teşekkür ederim. Mu’az bin Cebel’den rivayet edildiğine göre Rasulullah ﷺ şöyle buyurdu demiştir:
خُذُوا الْعَطَاءَ مَا دَامَ عَطَاءً، فَإِذَا صَارَ رِشْوَةً فِي الدِّينِ فَلَا تَأْخُذُوهُ، وَلَسْتُمْ بِتَارِكِيهِ؛ يَمْنَعُكُمُ الْفَقْرَ وَالْحَاجَةَ، أَلَا إِنَّ رَحَى الْإِسْلَامِ دَائِرَةٌ، فَدُورُوا مَعَ الْكِتَابِ حَيْثُ دَارَ، أَلَا إِنَّ الْكِتَابَ وَالسُّلْطَانَ سَيَفْتَرِقَانِ، فَلَا تُفَارِقُوا الْكِتَابَ، أَلَا إِنَّهُ سَيَكُونُ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ يَقْضُونَ لِأَنْفُسِهِمْ مَا لَا يَقْضُونَ لَكُمْ، إِنْ عَصَيْتُمُوهُمْ قَتَلُوكُمْ، وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ أَضَلُّوكُمْ
"Bağışı, bağış olduğu sürece alın. Eğer din karşılığında bir rüşvet haline gelirse onu almayın. Halbuki siz (aslında) onu terk edecek de değilsiniz; sizi fakirlik ve ihtiyaç (onu almaktan) alıkoyar. Haberiniz olsun ki İslam değirmeni dönmektedir; öyleyse Kitap (Kur'an) nereye dönerse siz de onunla beraber dönün. Dikkat edin! Kitap ile sultan (yönetim) birbirinden ayrılacaktır; sakın Kitap'tan ayrılmayın! Dikkat edin! Başınıza öyle emirler gelecek ki kendileri için hükmettikleri (hak gördükleri) şeyi sizin için hükmetmeyecekler (hak görmeyecekler). Eğer onlara isyan ederseniz sizi öldürürler, eğer onlara itaat ederseniz sizi saptırırlar."
قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، كَيْفَ نَصْنَعُ؟ قَالَ: كَمَا صَنَعَ أَصْحَابُ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ، نُشِرُوا بِالْمَنَاشِيرَ، وَحُمِلُوا عَلَى الْخَشَبِ، مَوْتٌ فِي طَاعَةِ اللهِ خَيْرٌ مِنْ حَيَاةٍ فِي مَعْصِيَةِ اللهِ
"Dediler ki: 'Ey Allah'ın Rasulü! O zaman ne yapalım?' Buyurdu ki: 'İsa bin Meryem'in ashabının yaptığı gibi yapın; onlar testerelerle biçildiler, çarmıha gerildiler. Allah'a itaat yolunda ölmek, Allah'a isyan içindeki bir hayattan daha hayırlıdır.'"
Cevap:
Ve Aleykumüsselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh
Bu hadis hakkında, senedindeki bazı ravilerin zayıf olduğu söylenmiştir... Ayrıca, senedindeki ravilerin sika (güvenilir) olduğu başka bir rivayetinin de bulunduğu söylenmiştir:
1- Hicri 911 yılında vefat eden Celaleddin es-Suyuti’nin Camiu’l-Ehadis adlı eserinde şöyle geçmektedir:
- 11863 "Bağışı bağış olduğu sürece alın, din üzerine rüşvet olduğunda onu almayın..." (Taberani, Mu'az'dan şu senedle tahric etmiştir: Bize el-Kasım bin Yusuf bin Yakub el-Belhi anlattı, bize Ali bin Hucr el-Mervezi anlattı, (h) ve bize Hattab bin Said ed-Dımaşki ve el-Huseyin bin İshak et-Tusteri anlattılar ve dediler ki: Bize Hişam bin Ammar anlattı, dediler ki: Bize Abdullah bin Abdurrahman bin Yezid bin Cabir, el-Vadin bin Ata'dan, o Yezid bin Mersed'den, o da Mu'az bin Cebel'den anlattı ki: Rasulullah ﷺ'i şöyle buyururken işittim...
Bunu Taberani tahric etmiştir (16599), el-Heysemi (5/238) demiştir ki: Yezid bin Mersed, Mu'az'dan işitmemiştir, el-Vadin bin Ata'yı İbn Hibban ve başkaları sika kabul etmiş, bir grup ise zayıf görmüştür; geri kalan ravileri ise sikadır. Ayrıca Taberani eş-Şamiyyin (1/379, no: 658) ve es-Sağir (2/42, no: 749) eserlerinde tahric etmiştir. Gördüğün gibi, seneddeki bazı raviler hakkında bazı hadis âlimleri nezdinde eleştiri olsa da, diğer hadis âlimleri nezdinde sika kabul edilmişlerdir.
2- Hicri 840 yılında vefat eden Hafız Ahmed bin Ebi Bekr bin İsmail el-Busiri’nin İthafü’l-Hayareti’l-Mehere adlı eserinde şöyle geçmektedir:
[7571] Mu'az bin Cebel (ra)'den, Rasulullah ﷺ şöyle buyurdu:
خُذُوا الْعَطَاءَ مَا دَامَ عَطَاءً، فَإِذَا صَارَ رِشْوَةً عَلَى الدِّينِ فَلَا تَأْخُذُوا، وَلَسْتُمْ بِتَارِكِيهِ يَمْنَعُكُمْ مِنْ ذَلِكَ الْمَخَافَةُ وَالْفَقْرُ، أَلَا وَإِنَّ رَحَى الْإِيمَانِ دَائِرَةٌ وَإِنَّ رَحَى الْإِسْلَامِ دَائِرَةٌ، فَدُورُوا مَعَ الْكِتَابِ حَيْثُ يَدُورُ، أَلَا وَإِنَّ السُّلْطَانَ وَالْكِتَابَ سَيَفْتَرِقَانِ، أَلَا فَلَا تُفَارِقُوا الْكِتَابَ، أَلَا إِنَّهُ سَيَكُونُ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ، إِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ أَضَلُّوكُمْ، وَإِنْ عَصَيْتُمُوهُمْ قَتَلُوكُمْ قَالُوا: كَيْفَ نَصْنَعُ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: كَمَا صَنَعَ أَصْحَابُ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ، حُمِلُوا عَلَى الْخَشَبِ، وَنُشِرُوا بِالْمَنَاشِيرِ، مَوْتٌ فِي طَاعَةِ اللهِ خَيْرٌ مِنْ حَيَاةٍ فِي مَعْصِيَةِ اللهِ
"Bağışı bağış olduğu sürece alın, din üzerine rüşvet olduğunda onu almayın. Korku ve fakirlik sizi onu terk etmekten alıkoyacaktır. Haberiniz olsun ki imanın değirmeni dönmektedir, İslam'ın değirmeni dönmektedir; öyleyse Kitap nereye dönerse siz de onunla beraber dönün. Dikkat edin! Sultan ile Kitap birbirinden ayrılacaktır; sakın Kitap'tan ayrılmayın! Dikkat edin! Başınıza öyle emirler gelecek ki onlara itaat ederseniz sizi saptırırlar, isyan ederseniz sizi öldürürler. Dediler ki: Ey Allah'ın Rasulü, ne yapalım? Buyurdu ki: İsa bin Meryem'in ashabının yaptığı gibi yapın; çarmıha gerildiler ve testerelerle biçildiler. Allah'a itaat yolunda ölmek, Allah'a isyan içindeki bir hayattan daha hayırlıdır."
Bunu İshak bin Rahuye, Suveyd bin Abdülaziz ed-Dımaşki’den rivayet etmiştir ve o zayıftır. Ancak Ahmed bin Menî’ de rivayet etmiştir ve onun ravileri sikadır. Her ikisinin de lafzı birdir.
Gördüğün gibi bazı rivayetler zayıftır, ancak Ahmed bin Menî’nin rivayetinin senedindeki raviler sikadır.
Umarım bu yeterli olmuştur. Allah en iyi bilendir ve en iyi hüküm verendir.
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu el-Raşta
09 Şevval 1441 H. M. 31/05/2020
Emir’in (Allah onu korusun) Facebook sayfasındaki cevabın linki: Facebook
Emir’in (Allah onu korusun) web sayfasındaki cevabın linki: Web