(Hizb-ut Tahrir Emiri Alim Ata b. Halil Ebu’r Raşte’nin Facebook Sayfasındaki Takipçilerinin Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi)
Adhipati-Yudhistira Indradiningrat'a
Soru:
Assalamu'alaikum wa rahmatuLlaahi wa barakatuh,
Muhterem alim Ata Bin Halil Ebu Al-Raşte, Allah sizi korusun ve gözetsin.
İslam'ın Ethanol (Etanol) hakkındaki görüşünün tam olarak ne olduğunu açıklayabilir misiniz? Bu maddenin kendisi, tek başına veya bir çözelti içinde olmasına, miktarına (içecekler, parfüm vb. çözeltilerdeki miktarı) bakılmaksızın Hamr (içki) olarak mı kabul edilir ve bu nedenle haram mıdır? Kusura bakmayın, bir şey daha sormak istiyorum. Lütfen meyvelerdeki etanol hakkında da bilgi verir misiniz? BarakaLlaahu fiikum.
Cevap:
Ve Aleykümselam ve Rahmetullahi ve Berakatuh:
Alkol bilimindeki uzmanlardan öğrendiğime göre alkol iki türdür: Etil alkol ve metil alkol. Soruda geçen "Ethanol" ismi eğer etil alkol ise, cevabı şöyledir:
1- Alkolün metil alkol denilen bir türü vardır. Bana bunun sarhoş edici olmadığı ancak ölümcül bir zehir olduğu söylendi. Yakıt ispirtosu metil türündendir; odun talaşı ve benzeri maddelerden elde edilir. İçilmesi körlüğe neden olur ve birkaç gün içinde ölüme yol açar. Buna binaen, metil alkol hamr (içki) değildir; necislik ve haramlık açısından içki hükmünü almaz. Ancak metil alkolün "zarar" kaidesine göre zehir olarak kullanılması haramdır. İbn Mace, Ubade b. es-Samit’ten şunu rivayet etmiştir:
لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ
"Zarar vermek ve zarara zararla karşılık vermek yoktur." (İbn Mace)
2- Alkolün bir de etil alkol denilen türü vardır ki; fermente edilmiş veya damıtılmış sarhoş edici içkilerde kullanılan budur. Tıbbi ispirto da bu türdendir. Etil alkol ayrıca sanayide de kullanılır; bazı maddeler için koruyucu, nem kurutucu, bazı alkaloidler ve yağlar için çözücü, donma önleyici, bazı ilaçlar için çözücü, kolonya ve parfümler gibi kokulu maddeler için çözücü olarak kullanılır ve bazı marangozluk malzemelerinin yapımına girer. Bu kullanımlar üç kısımdır:
a- Alkolün sadece bir çözücü olarak kullanıldığı veya bazı maddelere eklendiği kısım: Bu kullanım, alkolün mahiyetini ve özelliklerini kaybettirmez; aksine bileşimi ve sarhoş edici özelliği olduğu gibi kalır. Bu kısmın kullanımı kesinlikle haramdır. Buna örnek olarak kolonya verilebilir; kolonyanın kullanılması caiz değildir ve necis kalmaya devam eder. Çünkü necislik ona karışmıştır ve içindeki sarhoş edici alkol kendi halini korumaktadır. Dolayısıyla bunlar içki ile karıştırılmış maddelerdir ve içki necistir. Bunun delili el-Huşenî hadisidir:
Dâre-Kutnî, el-Huşenî’den şöyle rivayet etmiştir: "Dedim ki: Ey Allah'ın Resulü! Biz müşriklerle iç içe yaşıyoruz ve onların kaplarından başka tencerelerimiz ve kaplarımız yok. Buyurdu ki:
اسْتَغْنُوا عَنْهَا مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَارْحَضُوهَا بِالْمَاءِ فَإِنَّ الْمَاءَ طَهُورُهَا ثُمَّ اطْبُخُوا فِيهَا
"Mümkün olduğunca onlardan müstağni olun (kullanmayın). Eğer bulamazsanız, onları suyla yıkayın, çünkü su onları temizleyicidir, sonra içinde yemek pişirin."
Resulullah (saw) "Çünkü su onları temizleyicidir" buyurmaktadır; yani o kaplar içine içki konulmasıyla necis olmuştu ve yıkandıktan sonra temizlendi. Bu, içkinin necis olduğunun delilidir. Soru, Ebu Davud'un Ebu Sa'lebe el-Huşenî'den rivayetinde olduğu gibi, içine içki konulan kaplar hakkındaydı: "Biz Ehl-i Kitap ile komşuyuz, onlar tencerelerinde domuz eti pişiriyorlar ve kaplarından içki içiyorlar." Resulullah (saw) buyurdu ki:
إِنْ وَجَدْتُمْ غَيْرَهَا فَكُلُوا فِيهَا وَاشْرَبُوا، وَإِنْ لَمْ تَجِدُوا غَيْرَهَا فَارْحَضُوهَا بِالْمَاءِ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا
"Eğer başkasını bulursanız onlarda yiyin ve için. Eğer başkasını bulamazsanız, onları suyla yıkayın ve yiyip için."
Domuz ve içki necistir, içine konuldukları kapları da necis yaparlar; bu yüzden kullanılmadan önce temizlenmeleri için yıkanmaları gerekir.
b- Alkolün mahiyetinin değiştiği, sarhoş etme özelliğini kaybettiği ve diğer maddelerle birleşerek alkolün özelliklerinden farklı özelliklere sahip yeni bir madde oluşturduğu, ancak zehirli olmadığı kısım: Bu yeni bir maddedir, içki hükmünü almaz ve "Eşyada aslolan, haram olduğuna dair bir delil bulunmadıkça mübahlıktır" kaidesinin uygulandığı diğer maddeler gibi temizdir.
c- Alkolün mahiyetinin değiştiği, sarhoş etme özelliğini kaybettiği ve diğer maddelerle birleşerek alkolün özelliklerinden farklı özelliklere sahip yeni bir madde oluşturduğu, ancak zehirli olduğu kısım: Bunun hükmü zehir hükmüdür; temizdir (necis değildir) ancak içilmesi veya kişinin kendisine ya da başkasına zarar vermesi amacıyla kullanılması haramdır.
3- Buna göre etil alkol başka maddelerle karıştırıldığında, hüküm; karışımın etil alkolün sarhoş edici özelliğini kaybedip kaybetmediği ve karışımın zehirli olup olmadığına bakılarak verilir... Bu durum, uzmanların ve ihtisas sahiplerinin görüşlerine göre yapılacak bir tahqiq al-manat (vakıa incelemesi) gerektirir. Eğer bilimsel veya pratik olarak bu karışımın sarhoş ettiği sabit olursa, içki hükmünü alır ve bu, karışımdaki etil alkolün özelliğini ve mahiyetini kaybetmediğini gösterir. Ancak bilimsel veya pratik olarak bu karışımın artık sarhoş etmediği ve zehirli olmadığı sabit olursa, ne içki ne de zehir hükmünü alır. Eğer karışımın artık sarhoş etmediği ancak zehirli olduğu sabit olursa, içki hükmünü almaz, zehir hükmünü alır.
Dolayısıyla, eğer ortaya çıkan karışım kolonya gibi sarhoş edici ise, içki hükmünü alır. Zira Buhari ve Müslim'in Müminlerin Annesi Aişe (ra)'dan rivayet ettiğine göre Resulullah (saw) şöyle buyurmuştur:
كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ
"Sarhoşluk veren her içecek haramdır." (Buhari ve Müslim)
Müslim’in İbn Ömer’den rivayet ettiğine göre ise Resulullah (saw) şöyle buyurmuştur:
كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ، وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ...
"Her sarhoş edici hamrdır (içkidir) ve her sarhoş edici haramdır..." (Müslim)
İbn Ömer’den gelen bir başka rivayette ise: "Her sarhoş edici hamrdır ve her hamr haramdır" buyurulmaktadır.
İçki sadece içildiğinde değil, on noktada haram kılınmıştır. Tirmizi, Enes b. Malik’ten şunu rivayet etmiştir:
لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الخَمْرِ عَشَرَةً: عَاصِرَهَا، وَمُعْتَصِرَهَا، وَشارِبَهَا، وَحَامِلَهَا، وَالمَحْمُولَةُ إِلَيْهِ، وَسَاقِيَهَا، وَبَائِعَهَا، وَآكِلَ ثَمَنِهَا، وَالمُشْتَرِي لَهَا، وَالمُشْتَرَاةُ لَهُ
"Resulullah (saw) içki konusunda on kişiye lanet etmiştir: Sıkana, sıktırana, içene, taşıyana, taşıtana, sakilik yapana, satana, parasını yiyene, satın alana ve kendisi için satın alınana." (Tirmizi)
Bu on kişiden herhangi biri olmak haramdır.
4- Meyvelerdeki etanol hakkındaki sorunuza gelince; soru pek net değil... Eğer sorudan kasıt meyvelerin doğal hali, yani ağaçta olgunlaştıkları hali ise, meyvelerin yaratılışında doğal olarak bir miktar etil alkol bulunur; örneğin bir portakalın bileşenlerini analiz ederseniz içinde bir miktar etanol bulursunuz... Eğer durum buysa, bunun bir etkisi yoktur; çünkü buradaki alkol sarhoş edici sıvı bir çözelti içinde değil, yaratılış gereği içinde bulunduğu katı bir meyvededir. Ancak eğer içinde etanol bulunan meyve bir zarar veriyorsa, zarar kaidesi gereği onu yemek caiz olmaz. İbn Mace, Ubade b. es-Samit’ten şunu rivayet etmiştir:
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، قَضَى أَنْ لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ
"Resulullah (saw), zarar vermenin ve zarara zararla karşılık vermenin olmadığına hükmetti." (İbn Mace)
Eğer sorudan kasıt başka bir şey ise, lütfen açıklayınız ki inşallah cevaplayalım.
Kardeşiniz Ata b. Halil Ebu’r Raşte
Emir'in Facebook sayfasındaki cevap linki