Alim Ata bin Halil Ebu er-Raşta’nın -Hizb ut-Tahrir Emiri- Facebook Sayfası Takipçilerinin "Fıkhî" Sorularına Verdiği Cevaplar Serisi
Soru Cevap Detaylı Olarak Teberruc Gerçeği Pipit Meidawati ve Fatime Sulimanova’ya
Soru: Pipit Meidawati
assalamu'alaikum wa rahmatullahi wa baarakaatuh
Allah'ın sizi her zaman koruması ve size yardım etmesi için dua ediyorum. La'ala Allahu yusahhil umuuraka.
Tabbaruj (teberruc) hakkında soru sormak istiyorum. Bunu nasıl tanımlarız ve nasıl uygularız? Bildiğim kadarıyla tabbaruj, yabancı erkeklerin önünde cazibeyi sergilemek, onların bize bakmasını, hatta dik dik bakmasını sağlamaktır. Bu aynı zamanda alışkanlıklara/geleneklere/urfa da bağlıdır.
Endonezya'da yaşıyorum ve teberrucun uygulanması konusunda tartışıyoruz. Gerçekten de Batılı yaşam tarzı (western lifestyle), giyinme ve makyaj yapma şeklimizi etkiledi. Kadınlar pudra, ruj, göz farı vb. kozmetik ürünler kullanıyorlar. Bazen bu sadece doğal bir makyaj veya günlük makyaj oluyor. Bu tür makyajlarla çalışıyorlar, üniversitede okuyorlar, majelis ta'limlere katılıyorlar, birbirlerini ziyaret ediyorlar vb. Bazen düğün günü veya bir düğün törenine katılmak gibi belirli durumlarda normalden daha fazla cazibe sergilemek istiyorlar; günlük makyaj değil, daha çekici, belirgin/gösterişli (bold/glam) makyajlar yapıyorlar. Bazı kadınlar eğlence sektöründe, ünlü, şarkıcı olarak çalışıyor ve çok ama çok belirgin makyajlar yapıp öyle giyiniyorlar.
Batılı yaşam tarzı tarafından yaratıldığı için tüm bu kozmetik ürünleri terk etmeli miyiz? Yüzümüze herhangi bir şey uygulamamıza izin verilmiyor mu? Yoksa sadece günlük/doğal makyaj yapmamızda bir sakınca yok mu?
Bu arada bazı kadınlar, Resulullah ﷺ emrettiği ve yaptığı için gözlerine itsmid (İran göz farı/sürmesi) sürüyorlar. Ancak onlar azınlıktalar ve bazen çevredekilerin dikkatini çekiyorlar.
Sizden, Şeyh Ata Ebu er-Raşta, teberrucun uygulamasını bana açıklamanızı rica ediyorum.
Şimdiden çok teşekkürler, jazakallahu khairan katsiran.
Wassalamu'alaikum wa rahmatullahi wa baarakaatuh
Pipit Meidawati - Endonezya
Soru: Fatime Sulimanova
Selamun aleykum ve rahmetullah. Değerli Şeyhim, size bir sorum var; eğer kadınlar halka açık yerlere giderken yüzlerine makyaj yaparlarsa, bu tabarrudzh (teberruc) terimi kapsamına girer mi? Şeriatta dişilik (kadınsılık) terimi nedir?
Cevap:
Ve aleykümselam ve rahmetullahi ve berekâtuh,
Her iki soru da aynı konu üzerinedir, bu nedenle ikisine birlikte cevap veriyoruz:
Daha önce teberruc konusuyla ilgili soru cevaplar yayınlamıştık... 09/10/2016 tarihli cevaplardan birini aktarıyorum, Allah'ın izniyle yeterli olacaktır:
Bahsi Geçen Cevap:
(Sorularınızın ayrıntılarına girmeden önce, bu konudaki bazı hususları hatırlatmak isterim. Bunlar İctimai Nizam (Toplumsal Nizam) kitabının "Kadına Bakış" bölümünde detaylandırılmıştır. Bazı ana hatları şöyle belirteyim:
1- Kadının toplumsal hayata çıkışı; cilbab, avretin örtülmesi ve teberruc yapılmamasını içeren şer’i kıyafetle olmalıdır.
2- Avret, yüz ve eller hariç kadının tüm vücududur. Kadının avretini açması haramdır. Burada "dikkat çekip çekmemesi" dikkate alınmaz; yani ister dikkat çeksin ister çekmesin, avretin açılması haramdır...
3- Teberruc kelime olarak; kadının süsünü ve güzelliklerini yabancı erkeklere göstermesidir. Lisanu'l Arab'da şöyle geçer: "Teberruc: Süsün yabancı insanlara gösterilmesidir, yerilen budur; ancak koca için olması böyle değildir..." el-Kamus el-Muhit'te: "Teberruc etti: Süsünü erkeklere gösterdi..." şeklinde geçer. Muhtar es-Sıhah'ta: "Teberruc, kadının süsünü ve güzelliklerini erkeklere göstermesidir..." Mekayis el-Luga'da ise: "Be-re-ce: Be, ra ve cim harfleri iki asıldan gelir; birincisi belirmek ve ortaya çıkmaktır... Teberruc de bundandır ki kadının güzelliklerini ortaya çıkarmasıdır." "İzhar" (göstermek/ortaya çıkarmak) ile "Büruz ve Zuhur" (belirmek ve ortaya çıkmak) kelimelerinden anlaşılan; süsün, sanki erkeklere kendini sergiliyormuş gibi dikkat çekici olmasıdır... Şer’i anlam da bundan farklı değildir. Nitekim Allah Sübhânehu şöyle buyurmuştur:
وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينەتِهِنَّ
"Gizledikleri süsleri bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar." (Nûr [24]: 31)
Yani kadın yürürken halhalın sesi duyulsun ve böylece erkek o kadının giysisinin altında bacağına takılmış bir süs olduğunu anlasın diye ayağını yere sertçe vurmasın. Tüm bunlar, teberrucun lügat ve şeriat açısından sadece süs değil, "dikkat çekici süs" olduğu anlamına gelir.
Böylece teberruc; avret açılmaksızın dikkat çekici bir süslenmedir. Avretin açılması ise dikkat çeksin veya çekmesin haramdır... Dolayısıyla teberruc sadece süslenmek değildir; zira kadınlar için caiz olan, dikkat çekmeyen normal süslenmeler de vardır. Dikkat çeken süslenme ise teberruc olarak adlandırılır ve haramdır. Teberruc iki durumda söz konusu olur:
Kadının vücudunun mübah olan kısımları üzerindeki süsü; yani elleri ve yüzü üzerindeki süsler ile dikkat çekiyorsa elbiseleri üzerindeki süsler.
Avret açılmadan, mübah olmayan kısımlar üzerindeki süsü; örneğin bacağına halhal takarak süslenmesi veya kollarına belirli bilezikler takması ve bacağın ya da kolun örtülü olmasıdır. Eğer kadın ayağıyla veya eliyle bir hareket yapıp erkeğin bacağında veya kolunda bir süs olduğunu anlamasını sağlarsa, bacak veya kol örtülü olsa dahi bu teberruc olur.
4- Kadının vücudunun mübah olan kısımları veya elbisesi üzerindeki süse gelince; eğer bu dikkat çekiyorsa teberrucdur ve haramdır. Dikkat çekmenin anlamı, o bölgedeki bu süsün alışılagelmişin dışında olmasıdır; yani bu süs içindeyken erkeklerin yanından geçtiğinde onların dikkatini o kadının dişiliğine çekmesidir. Dikkat çekmemesinin anlamı ise; kadın erkeklerin yanından geçtiğinde zihne dişilik yönünün gelmemesidir... Bu konu "menatın tahkiki" (vakanın belirlenmesi) kapsamına girer ve zor olduğunu düşünmüyorum. Erkeklik ve dişilik, erkekte ve kadında mevcuttur; o süsün dikkat çekip çekmediğini kadının veya erkeğin algılaması kolaydır. Özellikle kadın bunu çok iyi bilir; çünkü süsünün normal mi yoksa erkeklerin dikkatini çeken türden mi olduğunu bilir...
5- Avret açılmadan mübah olmayan kısımlar üzerindeki süse gelince; kadının bacağına halhal takıp yürürken ses çıkması için ayaklarını yere vurması ve böylece erkeğin kadının bacağında süs olduğunu anlaması teberrucdur ve haramdır... Ya da koluna bilezik takıp elini hareket ettirerek erkeğin kolunda süs olduğunu bilmesini sağlaması... Bu teberrucdur ve bacak veya kol örtülü olsa dahi haramdır.
6- Bundan sonra sorularınızın detaylarına geçerek cevap vereyim:
a- Kadınların parmaklarına taktıkları yüzük süsüne gelince; eğer bunlar alışılmış yüzükler ise dikkat çekmezler... Ancak örneğin ışıklı veya ses çıkaran ya da tahrik edici boyutta bir yüzük takarsa, bu dikkat çeker ve teberrucdur... Işıklı ayakkabı giymek vb. şeyler de bunun gibidir...
Cilbabın dışına kolye takmaya gelince; bu ister dikkat çeksin ister çekmesin caiz değildir. Çünkü cilbabın aslı, avret üzerindeki iç süsleri gizlemektir. Bu kolye boyun için bir süstür ve boyun avrettir, cilbabın altında gizli kalması gerekir. Eğer boynuna kolye takmak istiyorsa onu cilbabın altında tutmalıdır. Koldaki bileziklere gelince; eğer kolunu hareket ettirdiğinde bilezik sesleri çıkıyor ve böylece kolunda süs olduğu anlaşılıyorsa bu teberrucdur ve caiz değildir.
b- Cilbab; iç süsleri ve iç kıyafetleri örten dış giysidir. Yani kendisi bir süs yeri değildir; dolayısıyla üzerindeki süslemeler ve nakışlar caiz değildir...
c- Kadının gözlerine sürme çekmesi dikkat çekmez; çünkü bu gözün içindedir. Oysa kirpiklerine veya göz kapağının üzerine belirli renkler sürerse bunlar dikkat çeker...
d- Aynı şekilde, yüzündeki lekeleri veya bazı sivilceleri temizlemesi durumunda yüz eskisinden daha güzel görünür ancak normal bir yüz görünümünde kalır ve dikkat çekmez. Fakat yüzündeki boyaları belirgin renklerle yaparsa bu dikkat çeker. Doğal olarak kadının yaşadığı bölgenin (köy veya şehir gibi) dikkat çekme konusunda rolü vardır... Bu konuda önemli olan, o bölgede alışılagelmişin dışında olan ve dikkat çeken süsün teberruc olmasıdır.) Önceki cevap burada bitmiştir.
Sonuç olarak, bir kadın genellikle yaptığı süslenmenin erkeklerin dikkatini çekip çekmediğini bilir. Yani dikkat çeken süs ile çekmeyen süsü birbirinden ayırt etmek zor değildir, kadınlar bunu hissiyatlarıyla bilirler... Her halükarda, takva sahibi bir Müslüman kadın sadece haramdan değil, şüpheli olan her şeyden de uzak durur. Nitekim bazı sahabiler, harama yakın olduğu gerekçesiyle mübah olan bazı türlerden bile uzak dururlardı... Resulullah ﷺ'den şöyle buyurduğu sahih olarak rivayet edilmiştir:
لَا يَبْلُغُ العَبْدُ أَنْ يَكُونَ مِنَ المُتَّقِينَ حَتَّى يَدَعَ مَا لَا بَأْسَ بِهِ حَذَراً لِمَا بِهِ البَأْسُ
"Kul, sakıncalı olan şeylere düşme korkuyla, sakıncalı olmayan bazı şeyleri terk etmedikçe muttakiler mertebesine ulaşamaz." (Tirmizî rivayet etmiştir ve hadis hasendir demiştir.)
Umarım bu cevap yeterli olmuştur. Allah en iyi bilen ve hüküm verendir.
Kardeşiniz Ata bin Halil Ebu er-Raşta
30 Şevval 1441 H 21/06/2020 M
Emir'in (Allah onu korusun) Facebook sayfasındaki cevap linki: Facebook Emir'in (Allah onu korusun) web sayfasındaki cevap linki: Web