Swali:
Mada ya Al-Alwiyah (bendera za jeshi) na Ar-Rayat (mabango ya vita) inapatikana katika kitabu cha Nidhamu ya Utawala (Toleo lililoidhinishwa) ukurasa wa 158, na katika kitabu cha Ash-Shakhsiyyah Juzuu ya 2 (Toleo lililoidhinishwa) ukurasa wa 183. Pameonekana kuwepo kwa utata fulani, kwani yafuatayo yameelezwa:
1 - (Al-Liwa na pia huitwa Al-Alam, ni alama ya mahali alipo amiri wa jeshi ... Ama Ar-Rayah, ni bango linalopewa jeshi ... Jeshi huwa na Rayat nyingi ilhali huwa na Liwa moja pekee). Je, hili likoje?
2 - (Al-Liwa hufungwa kwa ajili ya amiri wa jeshi (au kamanda wa jeshi kama ilivyoelezwa mahali pengine), na Ar-Rayah hutumiwa wakati wa vita ikiwa na kamanda wa mapambano). Je, kuna tofauti gani kati ya kile kinachofungwa kwa ajili ya kamanda wa jeshi na kile kinachopewa kamanda wa mapambano?
3 - (Al-Liwa hupandishwa katika Dar al-Khilafah juu ya jengo la Khalifa, na Ar-Rayat hupandishwa kwenye idara zote za dola, ofisi zake, na taasisi zake). Je, kwani Dar al-Khilafah si miongoni mwa taasisi za dola?
4 - (Al-Liwa ni kile kinachofungwa kwenye ncha ya mkuki na kukunjwa juu yake; imesemekana kuitwa Liwa kwa sababu hukunjwa kutokana na ukubwa wake na haikunjuliwi isipokuwa wakati wa haja. Na Ar-Rayah ni kile kinachofungwa kwenye ncha ya mkuki na kuachwa ili kipeperushwe na upepo). Sasa, Al-Liwa itakuwaje itapandishwa juu ya Dar al-Khilafah na makao makuu ya kamanda wa jeshi ikiwa haipeperushwi na upepo, ilhali Ar-Rayah ndiyo inayopeperushwa na upepo?
Tunataraji ufafanuzi wa mambo haya, hasa kwa kuwa Al-Liwa na Ar-Rayah ni alama bainifu za Dola na ni muhimu ziwe wazi bila utata wowote. Allah awabariki.
Jibu:
Hakuna utata ikiwa yaliyomo ndani ya vitabu hivyo viwili yatazingatiwa kwa kina na kuunganishwa kwa pamoja:
1 - Al-Liwa na Ar-Rayah, kilugha, yote mawili yanaweza kuitwa (Al-Alam - Bendera). Imeelezwa katika Al-Qamus al-Muhit katika mada (رَوِيَ): (... na Ar-Rayah ni Al-Alam, wingi wake ni Rayat...). Na katika mada (لَوِيَ): (... na Al-Liwa ni Al-Alam, wingi wake ni Alwiyah...).
Kisha Sharia ikatoa kwa kila moja kati ya hizo mbili, katika upande wa matumizi, maana ya kisheria kama ifuatavyo:
- Al-Liwa ni nyeupe, na imeandikwa juu yake La ilaha illa Allah Muhammad Rasulullah kwa maandishi meusi. Hufungwa kwa ajili ya amiri wa jeshi au kamanda wa jeshi. Huwa ni alama ya mahali alipo, na huzunguka na mahali hapo popote anapokuwepo. Dalili ya kufungwa kwa Liwa kwa amiri wa jeshi ni:
دَخَلَ مَكَّةَ يَوْمَ الْفَتْحِ وَلِوَاؤُهُ أَبْيَضُ
"Mtume (saw) aliingia Makka Siku ya Ufunguzi (Fat-h) na bendera yake (Liwa) ikiwa nyeupe." (Imepokelewa na Ibn Majah kupitia Jabir)
Na kutoka kwa Anas katika Sunan an-Nasa'i:
أَنَّهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَمَّرَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ عَلَى الْجَيْشِ لِيَغْزُوَ الرُّومَ عَقَدَ لِوَاءَهُ بِيَدِهِ
"Kwamba Mtume (saw) pindi alipomfanya Usama bin Zaid kuwa amiri wa jeshi kuvamia Warumi, alifunga Liwa yake kwa mkono wake mwenyewe."
- Na Ar-Rayah ni nyeusi, na imeandikwa juu yake La ilaha illa Allah Muhammad Rasulullah kwa maandishi meupe. Hiyo huwa pamoja na makamanda wa vikosi vya jeshi (vikosi, doria, na vitengo vingine vya jeshi). Dalili ni kwamba Mtume (saw), alipokuwa kamanda wa jeshi huko Khaybar, alisema:
لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ غَدًا رَجُلًا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ، وَيُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ، فَأَعْطَاهَا عَلِيًّا
"Hakika nitampa bango (Rayah) kesho mtu anayempenda Allah na Mtume Wake, na Allah na Mtume Wake wanampenda. Akampa Ali." (Muttafaqun 'alayhi)
Hivyo Ali (karramallahu wajhahu) wakati huo alichukuliwa kuwa kamanda wa kikosi au batali katika jeshi. Kadhalika katika hadithi ya Al-Harith bin Hassan al-Bakri, alisema:
قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ، وَبِلَالٌ قَائِمٌ بَيْنَ يَدَيْهِ، مُتَقَلِّدٌ السَّيْفَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَإِذَا رَايَاتٌ سُودٌ، فَسَأَلْتُ: مَا هَذِهِ الرَّايَاتُ؟ فَقَالُوا: عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ قَدِمَ مِنْ غَزَاةٍ
"Tulifika Madina, tukaona Mtume wa Allah (saw) yuko juu ya mimbari, na Bilal amesimama mbele yake, amejifunga upanga mbele ya Mtume wa Allah (saw), na kukaonekana mabango (Rayat) meusi. Nikauliza: Ni nini mabango haya? Wakasema: Amr bin al-Aas amerudi kutoka vitani."
Maana ya "kukaonekana mabango meusi" ni kwamba kulikuwa na mabango mengi pamoja na jeshi, ilhali amiri wake alikuwa mmoja ambaye ni Amr bin al-Aas. Hii ina maana kwamba mabango hayo yalikuwa kwa wakuu wa vikosi na vitengo...
Kwa sababu hiyo, Al-Liwa hufungwa kwa ajili ya amiri wa jeshi, na Ar-Rayat huwa pamoja na jeshi lililobaki, vikosi vyake, batali zake, na vitengo vyake. Hivyo, Liwa ni moja katika jeshi moja, ilhali Rayat ni nyingi katika kila jeshi.
Kwa hili, Al-Liwa inakuwa ni alama ya amiri wa jeshi pekee. Na Ar-Rayat zinakuwa ni alama kwa askari.
2 - Al-Liwa hufungwa kwa ajili ya amiri wa jeshi, na ni alama ya makao yake makuu, yaani huandamana na mahali alipo amiri wa jeshi. Ama katika mapambano, kamanda wa mapambano—iwe ni amiri wa jeshi mwenyewe au kamanda mwingine aliyeteuliwa na amiri wa jeshi—yeye hupewa Ar-Rayah anayoibeba wakati wa mapigano uwanjani. Ndiyo maana huitwa (Umm al-Harb - Mama wa Vita) kwa sababu hubebwa na kamanda wa mapambano uwanjani.
Kwa sababu hiyo, katika hali ya vita inayoendelea, kunakuwa na Rayah moja kwa kila kamanda wa mapambano. Hili lilikuwa ni jambo linalofahamika katika zama hizo, na kubaki kwa Rayah ikiwa imepandishwa kulikuwa ni dalili ya ushujaa wa kamanda wa mapambano. Huu ni mpangilio wa kiutawala unaofuatwa kulingana na desturi za kivita za majeshi.
Mtume wa Allah (saw) alisema akiwataja Zaid, Ja'far, na Ibn Rawahah kwa watu kabla habari haijafika kutoka jeshini:
أَخَذَ الرَّايَةَ زَيْدٌ فَأُصِيبَ، ثُمَّ أَخَذَ جَعْفَرٌ فَأُصِيبَ، ثُمَّ أَخَذَ ابْنُ رَوَاحَةَ فَأُصِيبَ
"Zaid aliichukua Rayah akauawa, kisha Ja'far akaichukua akauawa, kisha Ibn Rawahah akaichukua akauawa." (Sahih Bukhari)
Kadhalika, katika hali ya vita inayoendelea, ikiwa kamanda wa jeshi uwanjani ni Khalifa mwenyewe, basi inajuzu kwa Al-Liwa kupandishwa vitani, na si Ar-Rayah pekee. Imeelezwa katika Sirah ya Ibn Hisham wakati akizungumzia Vita vya Badr kuwa Al-Liwa na Ar-Rayah zote mbili zilikuwepo vitani.
Ama wakati wa amani, au baada ya kumalizika kwa mapambano, Ar-Rayat huwa zimeenea jeshini zikipandishwa na vikosi vya jeshi, batali zake, doria zake, na vitengo vyake... kama ilivyokuja katika hadithi ya Al-Harith bin Hassan al-Bakri kuhusu jeshi la Amr bin al-Aas.
3 - Khalifa ni kamanda mkuu wa jeshi katika Uislamu; kwa sababu hiyo, Al-Liwa hupandishwa kwenye makazi yake, Dar al-Khilafah, kisheria kwa sababu Al-Liwa hufungwa kwa ajili ya amiri wa jeshi. Pia inajuzu kupandishwa kwa Ar-Rayah kwenye Dar al-Khilafah (kiutawala) kwa kuzingatia kuwa Khalifa ndiye mkuu wa taasisi za dola.
Ama vyombo vingine vya dola, taasisi zake, na idara zake, hupandishwa Ar-Rayah pekee bila ya Al-Liwa; kwa sababu Al-Liwa ni mahususi kwa kamanda wa jeshi kama alama ya mahali alipo.
4 - Al-Liwa hufungwa kwenye ncha ya mkuki na kukunjwa juu yake. Hupewa kamanda wa jeshi kulingana na idadi ya majeshi; hivyo hufungwa kwa kamanda wa jeshi la kwanza, la pili, la tatu... au kwa kamanda wa jeshi la Sham, Iraq, Palestina... au kwa kamanda wa jeshi la Aleppo, Homs, Beirut... na kadhalika kulingana na majina ya majeshi.
Asili ni kwamba hukunjwa kwenye ncha ya mkuki na haikunjuliwi isipokuwa kwa haja. Kwa mfano, juu ya Dar al-Khilafah, hukunjuliwa kwa ajili ya umuhimu wa nyumba hiyo. Kadhalika juu ya makao makuu ya makamanda wa majeshi wakati wa amani ili Umma uone utukufu wa bendera za majeshi yake. Lakini haja hii ikigongana na upande wa kiusalama, kama vile kuhofia adui kuyatambua makao makuu ya makamanda wa jeshi, basi Al-Liwa hurejea katika asili yake, nayo ni kutokunjuliwa na kubaki ikiwa imekunjwa.
Ama Ar-Rayah, yenyewe huachwa ili ipeperushwe na upepo kama bendera za wakati huu; ndiyo maana huwekwa kwenye idara za dola.
Muhtasari:
Kwanza: Kuhusu Jeshi
1 - Katika hali ya vita inayoendelea, Al-Liwa huandamana na makao ya amiri wa jeshi, na asili yake ni kutokunjuliwa bali kubaki imekunjwa kwenye mkuki, na inaweza kukunjuliwa baada ya kuzingatia upande wa kiusalama.
Na kunakuwa na Rayah anayoibeba kamanda wa mapambano uwanjani, na ikiwa Khalifa yuko uwanjani, inajuzu kubeba Al-Liwa pia.
2 - Katika hali ya amani, Al-Liwa hufungwa kwa ajili ya makamanda wa majeshi, na hukunjwa kwenye mkuki, na inaweza kukunjuliwa juu ya makao makuu ya makamanda wa majeshi.
Na Ar-Rayat zinakuwa zimeenea jeshini pamoja na vikosi, batali, doria, vitengo, na mafundo mengineyo. Kila kikosi au batali kinaweza kuwa na Rayah mahususi inayokipambanua (kiutawala) na kupandishwa pamoja na Ar-Rayah.
Pili: Kuhusu idara za dola, taasisi zake, na idara zake za kiusalama, zote hupandishwa Ar-Rayah pekee, isipokuwa Dar al-Khilafah ambapo hupandishwa Al-Liwa kwa kuzingatia kuwa Khalifa ndiye amiri wa jeshi. Inajuzu kupandishwa Ar-Rayah pamoja na Al-Liwa (kiutawala) kwa sababu Dar al-Khilafah ndiyo kichwa cha taasisi za dola. Taasisi za kibinafsi na watu wa kawaida pia wanaweza kubeba Ar-Rayah na kuipandisha kwenye taasisi zao na nyumba zao, hasa katika hafla za sikukuu, ushindi, na mfano wake.
Natumai ufafanuzi huu utakuwa unatosheleza kuondoa utata wowote kuhusu mada hii.
14 Jumada al-Ula 1425 H 03/07/2004 M