Swali:
Vyombo vya habari viliripoti mnamo tarehe 20/02/2014 kutokea kwa vifo vya takriban watu 17 na wengine kujeruhiwa katika mapigano mapya kati ya waandamanaji wanaopinga serikali na vikosi vya usalama vya Ukraine, ambavyo vilijiondoa kutoka uwanja wa uhuru (Independence Square) huko Kyiv, huku waandamanaji wakielekea kwenye jengo la bunge lililokuwa limeondolewa watu, pamoja na jengo la ofisi ya waziri mkuu... Mamlaka za Ukraine zilikuwa zimetangaza mnamo Jumatano tarehe 19/02/2014 kuanza kwa operesheni ya kupambana na "ugaidi" inayowalenga wapinzani ambao inawaita wenye msimamo mkali, jambo lililosababisha vifo vya watu 26, hadi uwanja wa uhuru ukaonekana kama uwanja wa vita! Lakini jana tarehe 21/02/2014 ilitangazwa kuwa Rais wa Ukraine na wapinzani wamekubaliana juu ya suluhu ya maridhiano... Kisha leo tarehe 22/02/2014 imetangazwa kuwa bunge la Ukraine limepiga kura ya kumwondoa madarakani Rais na kufanya uchaguzi wa mapema wa rais mnamo tarehe 25/05/2014... Swali ni: Je, matukio haya ni ya ndani kati ya upinzani na serikali? Au ni ya kimataifa ambapo Marekani, Umoja wa Ulaya, na Urusi zina mkono katika kuyachochea? Na je, huu ni "Mapinduzi ya Chungwa" (Orange Revolution) mapya yanayoondoa ushawishi wa Urusi moja kwa moja kutoka Ukraine kwa ajili ya ushawishi wa Magharibi kama ilivyotokea katika mapinduzi ya kwanza? Na je, inatarajiwa kuwepo kwa majibu kutoka kwa Urusi kama ilivyotokea mwaka 2010? Mwenyezi Mungu akulipe kheri.
Jibu:
Jibu linabainika kupitia mambo yafuatayo:
Ukraine ina historia ndefu ya ushindani kati ya Urusi na Ulaya. Katika kipindi chote cha historia, imekuwa ikigawanywa na mataifa mengine kama Urusi, Khilafah ya Kiothmani (hususan huko Crimea), na Poland... Baada ya Vita vya Kwanza vya Dunia, nchi za Magharibi na vibaraka wao walifanya njama dhidi ya Dola ya Kiothmani na ikamalizika, kisha likajitokeza Shirikisho la Kisovieti... Baadaye, baada ya Vita vya Pili vya Dunia, Marekani ilikuwa kinara wa nchi washirika zilizoshinda vita hivyo, na hivyo mataifa yanayoshindania Ukraine yakawa: Magharibi, na Shirikisho la Kisovieti baada ya kuingiza Poland katika jamhuri zake, na pia kuingiza Ukraine ambayo ilikuwa jamhuri muhimu zaidi kati ya jamhuri 15 zilizokuwa wanachama wa Shirikisho la Kisovieti... Baada ya kusambaratika kwa Shirikisho la Kisovieti, mataifa yanayoshindania Ukraine yamekuwa: Urusi, Marekani, na Umoja wa Ulaya, ambapo kila moja ya nchi hizi ina maslahi makubwa na Ukraine:
Kwa upande wa Urusi, Ukraine ni moja ya nchi muhimu zaidi kwake; ikiipoteza, nchi za Magharibi zitakuwa moja kwa moja mlangoni mwa mipaka yake. Ukraine ni kama ngao ya kuilinda Urusi kutokea upande wa Ulaya, mbali na umuhimu wake wa kiuchumi kwani mabomba ya gesi ya Urusi yanapita huko kuelekea Magharibi. Vilevile, Ukraine ni muhimu sana kwa Urusi kwa sababu sekta za viwanda, kilimo, na nishati hukamilishana na Urusi, na pia ni eneo la kinga kati yake na Ulaya. Kwa hivyo, kupoteza Ukraine kunaiweka Ulaya mlangoni mwa Urusi, kwani Ukraine ipo umbali wa kilomita 300 tu kutoka Moscow. Hii ndiyo sababu ya kuingilia kati kwa Urusi nchini Ukraine. Kuna sababu nyingine inayofanya Urusi kuangalia Ukraine kwa umuhimu mkubwa, nayo ni kwamba idadi kubwa ya watu mashariki mwa Ukraine wanafuata madhehebu ya Kiorthodoksi na wanazungumza Kirusi, na kwa upande mwingine, kuwepo kwa kituo cha kijeshi cha msafara wa meli za kivita za Urusi katika Bahari Nyeusi (Black Sea Fleet).
Kwa upande wa Ulaya, Ukraine inachukuliwa kama ukuta unaotenganisha Urusi na Ulaya Mashariki. Kupitia ardhi yake, 80% ya gesi asilia ya Urusi hupita kuelekea Ulaya, ambayo inajumuisha robo ya matumizi ya Ulaya, na hivyo ina umuhimu mkubwa sana kwa Ulaya. Baada ya Poland kuwa mwanachama wa Umoja wa Ulaya mwaka 2004, kisha Romania na Bulgaria kujiunga mwaka 2007, Ukraine ikawa jirani wa nchi za Umoja wa Ulaya na yenye umuhimu mkubwa. Kwa upande mmoja, inachukuliwa kama daraja kati ya Ulaya na Urusi, na kwa upande mwingine, inachukuliwa kama eneo la kinga kati yao.
Kwa upande wa Marekani, Ukraine ina umuhimu wa kimkakati kwa Marekani ambayo inajaribu kuzingira maeneo yenye ushawishi wa Urusi. Pia, bandari za Ukraine ni muhimu kwa muungano wa NATO na meli zake za kivita zinapoingia Bahari Nyeusi. Aidha, ushawishi wa Marekani nchini Ukraine unamaanisha kidonda cha kudumu kwenye ubavu wa Urusi na njia ya kuishinikiza ili isikwamishe miradi ya Marekani katika kanda hiyo, hususan Mashariki ya Kati.
Kutokana na nia ya Marekani kutaka Ukraine iwe mwanachama wa NATO, na nia ya Ulaya kutaka iwe mwanachama wa Umoja wa Ulaya, nchi za Magharibi zilijitokeza kwa nguvu kusaidia "Mapinduzi ya Chungwa" mwaka 2004 na katika uchaguzi wa 2005... Na kwa sababu Urusi ilikuwa bado haijajikwamua kutoka kwenye fujo za masalia ya kusambaratika kwa Shirikisho la Kisovieti... kutokana na hayo yote, nchi za Magharibi zilifanikiwa kuifikisha "Mapinduzi ya Chungwa" kwenye malengo yake, ambapo zilimwangusha Yanukovych, mgombea wa Urusi katika uchaguzi wa 2005, na kufanikiwa kwa mgombea wa Magharibi, hususan Marekani, "Yushchenko" kuwa rais, hivyo ushawishi wa Urusi ukaondoka na nafasi yake kuchukuliwa na Magharibi.
Matukio yalianza kuharakisha yakiwa yamebeba miradi ya Ukraine kujiunga na NATO na Umoja wa Ulaya. Marekani ilitumia fursa hiyo kwani Urusi ilikuwa imepoteza utawala uliokuwa mtiifu kwake nchini Ukraine katika uchaguzi wa 2005. Ingawa Ulaya ilikuwa na shauku ya Ukraine kujiunga na Umoja wa Ulaya, bado umoja huo ulikuwa unakabiliwa na matatizo ya nchi za Ulaya Mashariki zilizokuwa zimejiunga... Hivyo, mazingira yalikuwa mazuri kwa Marekani kufaidika na matokeo ya uchaguzi wa 2005 na ushindi wa kibaraka wake "Viktor Yushchenko". Marekani ilitumia kipindi chake cha utawala kuharakisha ushirikiano kati ya Ukraine na Magharibi. Katika kipindi chote alichokaa madarakani, Yushchenko alikuwa akitishia kufukuza msafara wa meli za Bahari Nyeusi za Urusi kutoka Sevastopol mkataba wa upangaji wa kijeshi wa Urusi utakapomalizika mwaka 2017. Yushchenko hakuficha hamu yake ya kuingiza Ukraine kikamilifu katika taasisi za Magharibi kama Umoja wa Ulaya na NATO. Kyiv ilianza mazungumzo ya mkataba wa ushirika na Umoja wa Ulaya na kudai mpango kazi wa uanachama wa NATO... Hivyo, tuliona jinsi Marekani ilivyojitahidi katika Mapinduzi ya Chungwa yaliyomleta Yushchenko madarakani, na Ukraine ikawa mshirika mkuu wa kimkakati wa Marekani, ikipokea misaada ya kiuchumi, kiasi kwamba ilikuwa nafasi ya tatu baada ya (Israel) na Misri katika orodha ya misaada ya Marekani, ili Marekani ikate utegemezi wa Ukraine kiuchumi kwa Urusi...
Hali hii ilikuwa na athari kubwa kwa Urusi, na hata uchochezi dhidi yake na pigo kwa maslahi yake. Baada ya Mapinduzi ya Chungwa kutokea Ukraine mwaka 2004, uhusiano na Urusi uliingia msukosuko kutokana na juhudi za Ukraine kupata uanachama wa Umoja wa Ulaya na NATO, na pia msimamo wa Ukraine kuhusu msafara wa meli za Urusi uliopo Sevastopol, na hitilafu kuhusu gesi asilia. Lakini Urusi haikuweza kusimama dhidi ya hali hiyo iliyojitokeza baada ya uchaguzi wa 2005 kwa sababu kuu mbili: Kwanza: ilikuwa bado haijapona kabisa kutokana na athari za kusambaratika kwa Shirikisho la Kisovieti. Pili: Marekani na Ulaya zilikuwa hazijakumbwa na matatizo magumu katika hali zao za kisiasa na kiuchumi, na hakukuwa na tofauti kubwa katika maslahi ya pande hizo mbili; Marekani ilitaka Ukraine iwe katika NATO na Ulaya ilitaka iwe katika Umoja wa Ulaya, na wakati huo hapakuwa na tofauti kubwa kati ya malengo hayo mawili... Sababu hizi mbili zilifanya Ulaya na Marekani kufanya kazi pamoja kuiondoa Ukraine kutoka kwa Urusi wakati ambao Urusi haikuwa na uwezo wa kupambana kutokana na hali iliyokuwa nayo...
Hata hivyo, mazingira yalibadilika tangu mwishoni mwa 2007 na hususan 2008, ambapo Marekani na Ulaya zilizama katika mgogoro wa kiuchumi wakati ambapo Urusi ilianza kutulia kisiasa na kiuchumi kiasi fulani. Mazingira haya yalikuwa mazuri kwa Urusi kuubana utawala mpya nchini Ukraine baada ya Mapinduzi ya Chungwa, hususan kiuchumi kupitia gesi, ikiwa na uhakika kuwa Marekani na Ulaya zimeshughulika na migogoro yao. Kwa hivyo, Urusi ilifanya juhudi kubwa kuchochea anga dhidi ya utawala wa Yushchenko, hususan katika maeneo ya Mashariki mwa Ukraine na maeneo mengine yenye kuitii Urusi... Kupanda kwa bei za gesi au kusitishwa kwake kukawa silaha yenye athari kwa utawala mtiifu kwa Magharibi nchini Ukraine, pamoja na kuwahamasisha wafuasi wake Mashariki mwa Ukraine. Hadi ilipofika uchaguzi wa 2010, idadi kubwa ya watu nchini Ukraine walikuwa wanahisi ubaya wa utawala mtiifu kwa Magharibi, na matokeo ya uchaguzi yakawa upande wa Urusi ambapo Yanukovych alirejea madarakani. Hapo Urusi ikapumua, kwani Yanukovych alisaini mikataba mingi na Moscow katika nyanja ya nishati, akaimarisha ushirikiano wa kiuchumi, na kukuza uhusiano katika nyanja za habari, uchapishaji, elimu, lugha na utamaduni. Yanukovych aliashiria uwezekano wa kufanya mkataba mpya kuhusu msafara wa meli za kivita za Urusi mkabala wa kupunguza bei ya gesi asilia, na hicho ndicho kilichotokea baadaye.
Hivyo, matokeo ya uchaguzi yalikuwa kwa maslahi ya Urusi, hata kama tofauti haikuwa kubwa. Matokeo ya uchaguzi yalikuwa kielelezo cha kuchoshwa kwa watu na Yushchenko; matokeo ya duru ya kwanza yalionyesha kiwango cha chini kwake (5.33%), Yulia Tymoshenko takriban (25%), na Viktor Yanukovych alipata takriban 35.5% ya kura. Uchaguzi ulirudiwa duru ya pili kati ya wawili wa kwanza, na Yanukovych akashinda kwa takriban 49%, tofauti ya 3% dhidi ya Yulia Tymoshenko, mgombea wa Magharibi aliyepata 46%. Hivyo, mnamo Februari 2010, Urusi iliweza kumrudisha mtu wake madarakani, Viktor Yanukovych, akiwa rais wa nne wa nchi hiyo na muumini mkubwa wa Urusi. Tangu wakati huo, ushawishi wa Marekani ukaanza kupungua, na Ukraine ikaelekea kurekebisha uhusiano na Urusi.
Pamoja na kuwa tofauti ilikuwa ndogo, Urusi ilivuna matokeo makubwa. Rais Yanukovych alikutana na Rais wa Urusi Medvedev huko Kharkiv baada ya chini ya miezi miwili tangu kuingia madarakani mnamo 21/04/2010, na akakubali katika mkutano huo kurefusha mkataba wa upangaji wa msafara wa meli za Bahari Nyeusi kwa miaka 25 zaidi ili uishe mwaka 2042 badala ya mwaka 2017. Mkabala na hilo, kampuni ya Gazprom ya Urusi ilikubali kupunguza bei ya gesi asilia kufikia dola 100 kwa kila mita za ujazo 1,000 kwa kipindi kilichobaki cha mkataba wa gesi uliosainiwa mwaka 2009.
Yanukovych aliendelea na mwelekeo wake wa kuharakisha kuelekea Urusi. Inaonekana hakung’amua kuwa tofauti hii ndogo ya kura (3%) inamaanisha kuwa wafuasi wa Magharibi nchini Ukraine bado wana uzito, kama vile wafuasi wa Urusi walivyo na uzito... Kisha alidhani kuwa maelewano anayoyaona kati ya Marekani na Urusi katika matatizo mengine ya ulimwengu yatazuia Marekani kuiunga mkono Ulaya ikiwa ataikataa mikataba ya kibiashara iliyokuwa ikizungumziwa. Bila shaka, dhana hii ilikuwa makosa na ikamwangamiza. Marekani hata kama inaelewana na Urusi, lakini wakati huo huo inajali kuwa na nafasi, siyo tu ya kukanyaga nchini Ukraine, bali kuwa na kituo cha NATO! Yaani Marekani hata kama itasimama dhidi ya Ulaya ili Ukraine isijiunge nayo, haifanyi hivyo kwa ajili ya kuendeleza ushawishi wa Urusi, bali iwe kwa ajili ya ushawishi wa Marekani! Lau Yanukovych angekuwa na uelewa wa kisiasa angelizingatia hili, lakini hakuwa hivyo... na ndivyo mgogoro ulivyoanza.
Kabla ya kutafiti mwanzo wa mgogoro kisha kutokea vifo na kufikia suluhu ya maridhiano... na kisha uamuzi wa bunge wa kumwondoa Rais... n.k., tunabainisha misimamo ya nchi tatu zenye maslahi na Ukraine ili ionekane wazi kuwa nchi hizi tatu zilikuwa na nafasi katika matukio ya Ukraine, hata kama kiwango cha ushiriki kilitofautiana kati ya nchi na nchi kulingana na mazingira na maslahi ya kila moja. Misimamo hii ni kama ifuatavyo:
a) Urusi: Rais wa Urusi Vladimir Putin aliuponda Umoja wa Ulaya katika mkutano wa kilele wa Umoja wa Ulaya na Urusi mnamo tarehe 25 Januari 2014. Aliuponda Umoja huo kwa kutuma ujumbe wa ngazi za juu nchini Ukraine wakati wa maandamano dhidi ya serikali, akisema "inaweza kutafsiriwa kama uingiliaji wa kisiasa". Alisema mwishoni mwa mkutano huo huko Brussels: "Naweza kufikiria majibu ya washirika wetu wa Ulaya ikiwa, katikati ya mgogoro nchini Ugiriki au nchi nyingine yoyote, waziri wetu wa mambo ya nje angehudhuria mkusanyiko unaopinga Umoja wa Ulaya na kuwahimiza watu kufanya jambo fulani." (Yahoo News 18/01/2014). Pia, Interfax ilimnukuu Waziri wa Mambo ya Nje wa Urusi Lavrov akisema: "Wakati John Kerry anaposema... Ukraine ina haki ya kuchagua upande wa kuwa nao – iwe na ulimwengu wote au na nchi moja, Kerry – kwa uzoefu wake na akili yake – ndiye mtu wa mwisho niliyemtarajia kutoa propaganda kama hiyo." Imekaririwa na BBC kuhusu msukosuko wa Ukraine mnamo 01/02/2014 kuwa Lavrov alisema: "Kuchochea maandamano ya vurugu mitaani kuna uhusiano gani na kukuza demokrasia?... Kwa nini wanasiasa wengi mashuhuri wa Ulaya wanahimiza vitendo kama hivyo, wakati katika nchi zao huwaadhibu vikali wavunjaji wa sheria?" Urusi ilichukulia kinachotokea Ukraine kama "jaribio la mapinduzi" dhidi ya mamlaka, na Lavrov alizilaumu baadhi ya nchi za Magharibi kwa matukio ya umwagaji damu na kuzitaka zisicheze nafasi ya upatanishi katika mgogoro huo (Al Jazeera 19/02/2014). Shirika la Reuters lilimnukuu Glazyev, mshauri wa Rais wa Urusi anayehusika na uhusiano na Ukraine, akisema mnamo 06/02/2014 kuwa "uingiliaji" wa Marekani unakiuka mkataba uliosainiwa mwaka 1994 ambapo Washington na Moscow zilidhamini usalama na uhuru wa Ukraine baada ya Kyiv kuachana na silaha zake za nyuklia za enzi ya Kisovieti. Afisa huyo aliona kuwa "kile wanachofanya Wamarekani sasa kwa kuingilia mambo ya ndani ya Ukraine waziwazi ni ukiukaji wa mkataba huo unaosisitiza dhamana ya pamoja na hatua za pamoja." (Reuters, Al Jazeera 06-07/02/2014).
b) Umoja wa Ulaya: Waziri wa Mambo ya Nje wa Poland, Radosław, alitangaza kuwa yuko njiani kuelekea Kyiv kwa niaba ya Umoja wa Ulaya kujaribu kumaliza mgogoro. Naibu Waziri wa Mambo ya Nje wa Poland, Piotr Serafin, alitangaza kuwa maridhiano yamefikiwa ndani ya Umoja wa Ulaya kuweka vikwazo dhidi ya maafisa nchini Ukraine. Kwa upande wake, Chansela wa Ujerumani Merkel – katika mkutano na waandishi wa habari na Rais wa Ufaransa Francois Hollande – alisema "Mawaziri wa Mambo ya Nje wa Ulaya wanapaswa kujadili mnamo Alhamisi 20/02/2014 aina ya vikwazo vinavyopaswa kuwekwa ili kuonyesha kuwa Ulaya inataka kurejea kwa mkondo wa kisiasa nchini Ukraine." Umoja wa Ulaya ulihaidi kutoa kifurushi cha misaada kwa Ukraine ili kumaliza maandamano yanayounga mkono ushirikiano na Ulaya, wakati wa mazungumzo yaliyofanywa na mkuu wa sera za kigeni wa Umoja huo, Catherine Ashton, mjini Kyiv na Rais Yanukovych na viongozi wa upanzani.
Kwa upande mwingine, kiongozi wa upinzani Vitali Klitschko aliuhimiza Umoja wa Ulaya kupatanisha katika mgogoro huo mzito. Klitschko aliongeza kuwa Ashton alimhakikishia kuwa Umoja wa Ulaya uko tayari kutuma wapatanishi wa ngazi za juu. (Al Jazeera 05/02/2014). Suala la Ukraine lilitawala mkutano wa usalama huko Munich, Ujerumani mnamo 31 Januari 2014. Rais wa Baraza la Ulaya Herman Van Rompuy alisema: "Ofa bado ipo, na tunajua kuwa wakati upo upande wetu. Hatima ya Ukraine ni ya Umoja wa Ulaya." Shirika la Reuters liliripoti kuwa mawaziri wa mambo ya nje wa Ujerumani, Poland, na Ufaransa wanafanya mazungumzo na Rais wa Ukraine kujaribu kupata njia ya kutoka kwenye mgogoro uliodumu kwa miezi kadhaa (Reuters 20/02/2014).
Katika muktadha huo, Arseniy Yatsenyuk – mshirika wa kiongozi wa upinzani aliyefungwa na waziri mkuu wa zamani Yulia Tymoshenko – na mpinzani mashuhuri Vitali Klitschko walikutana na Angela Merkel mjini Berlin. Klitschko alisema kuwa Ujerumani na Umoja wa Ulaya zinapaswa kucheza nafasi ya uongozi katika kupata suluhu, akisisitiza kuwa shinikizo la Magharibi lisiishie tu kwa Yanukovych bali liambatane na mpango chanya kwa watu wa Ukraine kupitia msaada wa kifedha na kurahisisha viza za Ulaya. Kwa upande wake, Merkel aliitaka Kyiv kuunda serikali mpya na kufanya mageuzi ya katiba (Al Jazeera 18/02/2014).
c) Marekani: Reuters iliripoti mnamo Ijumaa 07/02/2014 kutoka Washington: "Mazungumzo yaliyowekwa kwenye mtandao wa YouTube kati ya afisa wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani na balozi wa Marekani nchini Ukraine yanabainisha mabadiliko ya wazi katika mkakati wa Marekani kuelekea mpito wa kisiasa nchini humo." Iliongeza: "Katika mazungumzo hayo yaliyowekwa mnamo 04/02/2014, Naibu Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Victoria Nuland alimwambia balozi wa Marekani mjini Kyiv, Geoffrey Pyatt, kuwa haamini kwamba Vitali Klitschko anapaswa kuwa katika serikali mpya." Pamoja na kwamba Klitschko alikuwa anakaribishwa Ulaya, hususan na ujumbe wa Ulaya, lakini Nuland katika mazungumzo yake hakuupenda msimamo wa Umoja wa Ulaya na akamwambia mwenzake "Fuck the EU". Nuland aliashiria kuhusishwa kwa Umoja wa Mataifa katika suluhu ya kisiasa. Ingawa Nuland aliomba radhi, kauli yake inabainisha kuwa mwelekeo wa Marekani si lazima ufanane na wa Ulaya.
Obama alilaani vikali vitendo vya vurugu na kuilaumu serikali ya Kyiv kwa ukandamizaji, akitaka serikali ijizuie na isitumie nguvu za kijeshi. Hata hivyo, Rais wa Marekani alisisitiza kuwa waandamanaji wanapaswa kubaki kuwa wa amani. Wakati huo huo, Ikulu ya Marekani ilitangaza kuwa inafanya mashauriano na Umoja wa Ulaya kuhusu hatua za kuchukua ikiwemo kuweka vikwazo (02/20/2014).
Pia, Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani John Kerry alisema: "Hakuna mahali ambapo mapambano ya hatima ya kidemokrasia ya Ulaya ni muhimu zaidi leo kuliko ilivyo nchini Ukraine. Marekani na Umoja wa Ulaya zinasimama na watu wa Ukraine katika mapambano hayo." (BBC 01/02/2014).
Ni wazi kutokana na misimamo na kauli hizi yafuatayo:
Urusi inaiona Ukraine kama suala la kufa na kupona. Inafanya kila jitihada kumuunga mkono Rais kiuchumi. Wakati wa maandamano, Urusi ilisaini mkataba na Ukraine mnamo 17 Desemba ambapo Ukraine ilipata punguzo la 33% la bei ya gesi na Moscow ilikubali kununua deni la Ukraine lenye thamani ya dola bilioni 15 (Yahoo News 18/01/2014). Kuonyesha umuhimu huo, mwakilishi wa Urusi hakuhudhuria utiaji saini wa mkataba wa maridhiano Ijumaa 21/02/2014 ingawa ulifanyika kwa ridhaa yake, kwani Yanukovych hawezi kufanya hivyo bila ridhaa ya Urusi. Urusi ilitaka kupitia kutohudhuria huko kutoa picha ya msimamo mkali kuwa haioni suluhu yoyote kwa Ukraine isipokuwa iwe upande wake pekee! Pia ilikuwa njia ya kuwaridhisha wafuasi wake nchini Ukraine ambao hawakupendezwa na mkataba huo.
Umoja wa Ulaya ulikuwa ndio kiungo muhimu; wajumbe wake walikuwa wakienda na kurudi na kusimamia mkataba. Uhusiano wao na wapinzani uko wazi kiasi kwamba wapinzani wanaomba msaada wa Ulaya waziwazi. Sababu ya maandamano ilikuwa ni Yanukovych kukataa kusaini mkataba wa kibiashara na Ulaya.
Marekani inajaribu kuridhisha pande zote mbili: Ulaya na Urusi. Inataka Ukraine ibaki nje ya Umoja wa Ulaya lakini iwe ndani ya NATO inayodhibitiwa na Marekani. Kubaki kwa Ukraine nje ya Umoja wa Ulaya kunatuliza hisia za Urusi, na wakati huo huo inakuwa njia ya shinikizo kwa Marekani kuhakikisha Urusi inaendelea kushirikiana na miradi ya Marekani, hususan Mashariki ya Kati.
Kuhusu mgogoro na jinsi ulivyoanza, na je ni Mapinduzi ya Chungwa mapya? Suala hili linaeleweka hivi:
a) Ukraine ilikuwa imepangwa kusaini mkataba wa kibiashara na Umoja wa Ulaya mnamo 21 Novemba huko Vilnius, Lithuania. Lakini serikali ilikataa na kupendekeza tume ya pande tatu (Ukraine, EU, Urusi). Kukataa huku ndiko kulikochochea maandamano makubwa huko Kyiv... kisha mgogoro ukalipuka ambapo watu 200,000 walikusanyika tarehe 15 Desemba 2013 na hali ikaendelea kupanda.
b) Maandamano yaliendelea... uwekaji wa mahema uwanja wa uhuru... kukamata majengo ya serikali... madai ya rais kujiuzulu au kupunguziwa mamlaka... kurejea kwa katiba ya 2004 inayohamisha mamlaka ya rais kwenda bungeni... kuachiwa wafungwa hususan Yulia Tymoshenko... kisha vurugu za tarehe 18, 19, 20 Februari zilizopelekea vifo na majeraha ambapo operesheni ya "kupambana na ugaidi" ilitangazwa.
Serikali ilikuwa imetoa sheria ya hali ya hatari kisha kuzuia maandamano, na kujaribu kuwashirikisha wapinzani katika utawala lakini chini ya rais... kisha jaribio la kuvamia uwanja wa uhuru hadi kufikia tarehe 21/02/2014 ilipotangazwa kufikiwa kwa suluhu ya maridhiano inayohusu uchaguzi wa mapema na mabadiliko ya katiba... Kisha leo tarehe 22/02/2014 bunge limetangaza kumwondoa Rais na uchaguzi wa mapema.
Kinachoshangaza ni kwamba ingawa Umoja wa Ulaya ndio ulioendesha mazungumzo na kusimamia mikataba, mawasiliano ya kwanza na Putin baada ya mkataba yalikuwa kutoka kwa Obama. Obama na Putin walifanya mazungumzo ya simu "yenye tija" wakisisitiza umuhimu wa kutekeleza mkataba kwa haraka na kuleta utulivu wa kiuchumi (Al Jazeera 22/02/2014).
c) Kuhusu kama haya ni Mapinduzi ya Chungwa mapya na kama inatarajiwa hatua kutoka Urusi kama 2010; mazingira ya sasa ni tofauti. Hakuna upande kati ya hizi tatu unaoweza kushika kamba zote na kupata suluhu kamili ya upande mmoja.
Wakati wa Mapinduzi ya Chungwa (2004-2005), Urusi ilikuwa dhaifu baada ya kusambaratika kwa Shirikisho la Kisovieti, wakati Ulaya na Marekani zilikuwa pamoja kusaidia mapinduzi. Marekani ilikuwa na uhakika kuwa kibaraka wake Yushchenko ataiingiza Ukraine upande wake bila mpinzani. Urusi haikuweza kumuunga mkono rais mtiifu kwake akashindwa 2005.
Mwaka 2010, Urusi ilikuwa imeimarika kiuchumi na kisiasa, wakati Marekani na Ulaya zimezama kwenye mgogoro wa kiuchumi. Urusi iliweza kuubana utawala wa Magharibi kwa gesi na kuleta mtu wake Yanukovych madarakani.
Sasa, pande zote tatu zina migogoro ya ndani na nje. Marekani haitaki Ukraine iwe chini ya Ulaya, bali iwe kituo chake cha ushawishi nje ya Umoja wa Ulaya ili iitumie kuishinikiza Urusi. Kutojiunga kwa Ukraine na Umoja wa Ulaya kunairidhisha Urusi hata kama ushawishi mkubwa utakuwa wa Marekani na si wa Urusi!
Kwa hivyo, haitarajiwi kwa upande mmoja kuchukua Ukraine nzima kwa sasa. Inatarajiwa kuwepo kwa suluhu ya maridhiano (kama vile rais kujiuzulu au kuondolewa na kufanya uchaguzi wa mapema) inayozalisha rais wa maridhiano mwenye mamlaka yaliyopunguzwa kulingana na katiba ya 2004. Kwa maneno mengine, hali mpya nchini Ukraine haitakuwa ya upande mmoja pekee; rais yeyote atakayewekwa atakuwa amefungwa na mikanda mitatu ya nchi hizi tatu kwa sasa...
Hata hivyo, suluhu hii inabaki kuwa bomu linaloweza kulipuka wakati wowote mazingira yakibadilika na kuruhusu upande mmoja kuhodhi ushawishi. Hii ni kwa sababu pande hizi zinafuata mfumo wa Ubepari unaojengwa juu ya maslahi (manfa'ah); hawana maadili thabiti, bali yanabadilika kulingana na nani mjanja zaidi na mwenye nguvu zaidi.
Kwa hivyo, suluhu hizi za maridhiano si kitu zaidi ya dawa za kutuliza maumivu zilizoamliwa na mazingira ya sasa. Kila mazingira yanapobadilika, mambo yatavurugika tena. Hali nchini Ukraine haitatulia isipokuwa itakapofika Dola ya Khilafah ya Waislamu itakayorejesha mamlaka yake huko Crimea na maeneo ya jirani. Hapo ndipo mambo yatatulia na kheri kuenea ulimwenguni kote. Uislamu ni rehema kwa walimwengu; hakuna atakayedhulumiwa chini ya mamlaka yake, wala kuona njaa au kukosa mavazi kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Raia wote wa Dola watakuwa na haki zao na wajibu wao kulingana na ahkam za kisharia, wawe ni Waislamu au wasio Waislamu.
وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
"Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye kushinda katika jambo lake, lakini watu wengi hawajui." (QS. Yusuf [12]: 21)