Jibu la Swali
Kikundi Kilichodhihiri (At-Ta’ifah Az-Zahirah)
Swali: Kuna hadithi kadhaa sahihi zilizopokelewa kuhusu "Kikundi Kilichodhihiri" (At-Ta’ifah Az-Zahirah), nini tafsiri ya hadithi hizi? Na je, zinawahusu wanazuoni wa Usul au wanazuoni wa Hadith kama ilivyoelezwa katika baadhi ya kauli? Kisha, wakati mwingine tunasikia kundi hili au lile likisema kuwa wao ndio "Kikundi Kilichodhihiri", tunawezaje kubaini hilo? Baraka za Allah ziwe nanyi.
Jibu: Jibu la swali lako lina pande mbili:
Kwanza: Tafsiri ya hadithi za Kikundi Kilichodhihiri.
Pili: Jinsi ya kuamiliana na hadithi hizi.
Kuhusu la kwanza, zimepokelewa hadithi kadhaa kuhusu Kikundi Kilichodhihiri:
- Al-Bukhari amepokea kutoka kwa Mughira bin Shu’bah amesema: Mtume wa Allah (saw) amesema:
لَا يَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu litakalodhihiri (kushinda) mpaka amri ya Allah itakapowajia wakiwa bado wamedhihiri."
- Muslim amepokea kutoka kwa Thawban amesema: Mtume wa Allah (saw) amesema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu litakalodhihiri juu ya haki, hawatawadhuru wale wanaowaacha mkono mpaka ije amri ya Allah wakiwa katika hali hiyo hiyo."
- Muslim amepokea kutoka kwa Jabir bin Abdullah akisema: Nilimmsikia Mtume (saw) akisema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الأُمَّةَ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu likipigana juu ya haki likidhihiri mpaka Siku ya Kiyama. Akasema: Kisha atashuka Isa bin Maryam (as), amiri wao atasema: Njoo utuwalie swala, naye atasema: Hapana, hakika nyinyi ni maamiri miongoni mwenu, ikiwa ni heshima ya Allah kwa umma huu."
- Muslim amepokea kuwa Mtume wa Allah (saw) amesema:
وَلَا تَزَالُ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ عَلَى مَنْ نَاوَأَهُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
"Na haitacha kuwepo kundi la Waislamu likipigana juu ya haki likiwashinda wanaowafanyia uadui mpaka Siku ya Kiyama."
- Muslim amepokea kutoka kwa Uqbah bin Amir amesema: Ama mimi nilimsikia Mtume wa Allah (saw) akisema:
لَا تَزَالُ عِصَابَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى أَمْرِ اللَّهِ قَاهِرِينَ لِعَدُوِّهِمْ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ وَهُمْ عَلَى ذَلِكَ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu likipigana juu ya amri ya Allah, likiwahiliki maadui zao, hawatawadhuru wale wanaowapinga mpaka Saa (Kiyama) iwafikie wakiwa katika hali hiyo."
- Muslim amepokea kutoka kwa Muawiyah amesema: Nilimsikia Mtume wa Allah (saw) akisema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي قَائِمَةً بِأَمْرِ اللَّهِ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ أَوْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ عَلَى النَّاسِ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu likisimamia amri ya Allah, hawatawadhuru wale wanaowaacha mkono au wanaowapinga mpaka ije amri ya Allah wakiwa wamewadhihiria (wamewashinda) watu."
- At-Tirmidhi amepokea kutoka kwa Thawban amesema: Mtume wa Allah (saw) amesema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ يَخْذُلُهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu liko juu ya haki likidhihiri, hawatawadhuru wale wanaowaacha mkono mpaka ije amri ya Allah."
- Abu Dawood amepokea kutoka kwa Imran bin Husain amesema: Mtume wa Allah (saw) amesema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ عَلَى مَنْ نَاوَأَهُمْ حَتَّى يُقَاتِلَ آخِرُهُمُ الْمَسِيحَ الدَّجَّالَ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu likipigana juu ya haki, likiwashinda wanaowafanyia uadui mpaka wa mwisho wao amshambulie Masihi Dajjal."
- Imam Ahmad amepokea kutoka kwa Jabir bin Abdullah amesema: Nilimsikia Mtume wa Allah (saw) akisema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu likipigana juu ya haki likidhihiri mpaka Siku ya Kiyama."
- Ahmad amepokea kuwa Mtume wa Allah (saw) amesema:
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ لَعَدُوِّهِمْ قَاهِرِينَ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ إِلَّا مَا أَصَابَهُمْ مِنْ لَأْوَاءَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَيْنَ هُمْ؟ قَالَ: بِبَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَكْنَافِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu liko juu ya haki, likiwadhihiria maadui zao na kuwahiliki, hawatawadhuru wale wanaowapinga isipokuwa dhiki itakayowapata, mpaka ije amri ya Allah wakiwa katika hali hiyo. Wakasema: Ewe Mtume wa Allah, na wako wapi? Akasema: Katika Bayt al-Maqdis na vitongoji vya Bayt al-Maqdis."
- At-Tabarani (katika Al-Kabir):
لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ عَلَى مَنْ يَغْزُوهُمْ قَاهِرِينَ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ نَاوَأَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَيْنَ هُمْ قَالَ بِبَيْتِ الْمَقْدِسِ
"Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu liko juu ya haki, likiwashinda wanaowavamia na kuwahiliki, hawatawadhuru wale wanaowafanyia uadui mpaka ije amri ya Allah wakiwa katika hali hiyo. Ikasemwa: Ewe Mtume wa Allah, na wako wapi? Akasema: Katika Bayt al-Maqdis."
Katika hadithi ya Abu Umamah kwa Ahmad imeelezwa kuwa wapo Bayt al-Maqdis, na akaongeza neno "Bayt" kwa "Al-Maqdis". At-Tabarani amepokea hadithi ya An-Nahdi mfano wake. Katika hadithi ya Abu Hurairah katika Al-Awsat ya At-Tabarani imeelezwa: "Wanapigana mlangoni mwa Damascus na vitongoji vyake, na mlangoni mwa Bayt al-Maqdis na vitongoji vyake, hawadhuriki na wanaowaacha mkono, wakidhihiri mpaka Siku ya Kiyama." (Kutoka Fathul Bari).
Haitacha kuwepo kikundi katika umma wangu kikipigana mlangoni mwa Damascus na vitongoji vyake, na mlangoni mwa Bayt al-Maqdis na vitongoji vyake, hautawadhuru uachaji mkono wa wanaowaacha, wakidhihiri juu ya haki mpaka Saa itakapofika. (Kanzul Ummal - cha Al-Muttaqi al-Hindi).
Kwa kuzingatia hadithi hizi na kuziunganisha pamoja, yafuatayo yanabainika kuhusu kundi hili:
Ni sehemu ya Waislamu na si Waislamu wote kwa sababu (طائفة - ta’ifah) kilugha ni sehemu ya kitu, na kila sehemu ya kitu ni ta’ifah ya kitu hicho. Imeelezwa katika Al-Qamus: (at-ta’ifah ya kitu: ni kipande/sehemu yake).
Ni kundi lenye msimamo thabiti katika haki, yaani Uislamu: "Linalosimamia amri ya Allah".
Ni kundi linalopigania haki hiyo, yaani katika njia ya Allah: "Wanapigana juu ya haki", "Wanapigana juu ya amri ya Allah".
Ni kundi lenye nguvu na mamlaka linalopambana na jeshi la adui kisha linamshinda na kumhiliki kwa ushindi wa wazi na ulioshuhudiwa: "Wanapigana juu ya haki wakiwashinda wanaowafanyia uadui", "Wanapigana juu ya amri ya Allah wakiwahiliki maadui zao".
Kwamba kundi hili "wanapigana milango ya Damascus na vitongoji vyake na milango ya Bayt al-Maqdis na vitongoji vyake", hivyo wanapigana na adui na kumshinda katika maeneo ya nchi za Sham na maeneo yanayozunguka.
Sifa hizi zinafahamisha kuwa kundi hili limesimama juu ya Uislamu, linapigana katika njia yake, na lina nguvu inayoliwezesha kumshinda adui ushindi wa kukata, ulio wazi na ulioshuhudiwa. Na maadui ni dola na majeshi, na kundi linalowahiliki lazima liwe jeshi la Kiislamu lenye nguvu katika dola ya Kiislamu, linaloongozwa na Khalifa au kamanda wa jeshi, linalopigana na adui na kumshinda vibaya, linamshinda na kumhiliki na kudhihiri juu yake. Na kwamba linaanzia katika nchi za Sham na maeneo yake na kusimamisha dola na jeshi na kupigana na adui na kumshinda. Maana yake kundi hili ima ni lenye dola na jeshi linalomshinda adui, au linafanya kazi ya kutafuta dola na jeshi kisha linamshinda adui na kudhihiri juu yake.
Na ninaona kuwa hili linasadifu zama za Mtume (saw) na maswahaba zake katika kupigana na adui na kudhihiri juu yake.
Vilevile ninaona linasadifu mwanzo wa Uislamu katika kupigana na adui na kudhihiri juu yake, na kwa kila Khalifa na kamanda wa jeshi katika dola ya Kiislamu aliyepigana na adui na kumshinda.
Pia ninaona kuwa hili linamsadifu Salahuddin na jeshi lake katika kuwashinda Wanachama wa Msalaba (Crusaders), na kadhalika Qutuz na Baibars na jeshi lake katika kuwashinda Watatari.
Na ninaona pia kuwa hili linatusadifu sisi kwa sababu tunafanya kazi ya kusimamisha dola imara ya Kiislamu - Khilafah ya Rashidah - itakayopigana na adui kafiri na kumshinda na kudhihiri juu yake kwa ushindi ulioshuhudiwa. Itakomesha chombo cha Mayahudi na kuifungua Roma kama alivyotubashiria Mtume wa Allah (saw).
Hiki ndicho ninachoona na kukipa uzito.
Lakini sifa hizi za kundi hazisadifu kundi lolote ambalo si dola ya Kiislamu wala jeshi katika dola ya Kiislamu, kwa sababu kama liko bila dola na jeshi, haliwezi kumhiliki adui na kudhihiri juu yake ushindi ulioshuhudiwa. Haliwezi, bila dola au jeshi katika dola, kukomesha chombo cha Mayahudi au kuishinda Amerika au Uingereza...
Hivyo basi, sifa hizi hazisadifu makundi yasiyo na dola au jeshi yanayopigana na adui, kwa sababu sifa ya Kikundi Kilichodhihiri si kupigana tu, bali ni mapambano yanayomhiliki adui na kumshinda. Adui ni dola na jeshi, na hawezi kuhilikiwa na makundi bila dola na jeshi. Vilevile sifa hizo hazisadifu kundi lolote ambalo halifanyi kazi ya kusimamisha dola ya Kiislamu - Khilafah, kwa sababu kama haliko hivyo haliwezi kuhiliki dola na majeshi. Mapambano na ushindi juu ya adui, iwe tayari yanatokea au yanatayarishwa, ni sifa ya msingi ya kundi hili.
Kwa hivyo, sifa hizi hazisadifu wanazuoni wa Hadith au Usul isipokuwa wawe wanafanya kazi ya kusimamisha dola inayopigana na kudhihiri juu ya adui na kumshinda.
Ama yale yaliyopokelewa katika Sahih al-Bukhari:
(Mlango wa kauli ya Mtume saw: Haitacha kuwepo kundi katika umma wangu likidhihiri juu ya haki likipigana nao ni watu wa elimu) hakika ile sehemu isemayo (nao ni watu wa elimu) ni maneno ya mtunzi (Al-Bukhari) na si maneno ya Mtume (saw). Imekuja katika maelezo ya mlango huo kwa Al-Asqalani katika Fathul Bari:
... (Kauli yake "nao ni watu wa elimu" ni maneno ya mtunzi).
Ni vyema kutaja kuwa kikundi chochote kinachopigana na adui kwa ikhlasi kina malipo hata kama hakiwezi kudhihiri juu ya adui na kumhiliki. Hata kupigana kwa mtu mmoja mmoja dhidi ya adui kwa ikhlasi kuna malipo. Na kikundi chochote kinachofanya kazi yoyote ya kheri kina malipo, hata kama ni kazi ya mtu mmoja mmoja. Na kikundi chochote kinachojishughulisha na elimu za Kiislamu, iwe elimu ya Usul au elimu ya Hadith, kina malipo.
Lakini suala hapa si malipo, bali ni sifa ya kundi hili au lile kuwa ndilo "Kikundi Kilichodhihiri".
Sifa yake kama Kikundi Kilichodhihiri lazima itimize yale yaliyotajwa kulihusu katika hadithi za Mtume wa Allah (saw).
Tafsiri ya hadithi hizi baada ya kuzikusanya na kuzizingatia pamoja ndiyo hiyo niliyoitaja hapo awali. Na ndiyo ninayoipa uzito na kuiona kuwa ni sahihi.
Ama tamko (لَا يَزَالُ - la yazalu), halimaanishi kutokatika kabisa, bali linamaanisha kuwa kudhihiri juu ya adui kutakuwa ni kwa kufuatana katika vipindi mbalimbali mpaka Siku ya Kiyama. Yaani ushindi wake juu ya adui hautakuwa mara moja kisha adui arudi na kutushinda milele, bali ushindi wetu utafuata katika vipindi mpaka Siku ya Kiyama. Na hivi ndivyo ilivyotokea; tulidhihiri juu ya makafiri na tukawashinda katika mwanzo wa Uislamu, kisha ilifuatia baada ya hapo tukishindwa na kushinda {na siku hizo tunazizungusha kati ya watu}. Walikuwepo Wanachama wa Msalaba kisha wakashindwa, walikuwepo Watatari kisha wakashindwa, kisha tukadhoofika kisha tukarudi na kuifungua Constantinople ikawa (Islampol)... Khilafah ikavunjwa kisha inarudi kwa idhini ya Allah na itakomesha chombo cha Mayahudi kilichokalia Palestina, na itafungua Roma kwa idhini ya Allah. Na litaendelea kundi lile lenye sifa likipigana juu ya haki mpaka wa mwisho wao ampige Masihi Dajjal. Moja ya mambo ya kustaajabisha katika hadithi ni kwamba Isa (as) atakaposhuka kabla ya Siku ya Kiyama atakuta Waislamu wana dola na amiri, na kisha ushindi juu ya adui na kudhihiri juu yake ushindi ulioshuhudiwa.
Hivyo basi, (la yazalu) haimaanishi kutokatika, bali inamaanisha kuwa dunia haitakosa vipindi ambavyo Waislamu watawashinda maadui ushindi mkubwa ulioshuhudiwa mpaka Siku ya Kiyama.
Hii ni sawa na kauli yake (saw) aliyoipokea Al-Bukhari:
لَنْ يَزَالُ أَمْرُ هَذِهِ الْأُمَّةِ مُسْتَقِيمًا حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ
"Haitacha amri ya umma huu kuwa yenye msimamo mpaka Saa (Kiyama) itakapofika."
Hii haimaanishi kuwa msimamo wa umma utabaki wenye kuendelea bila kukatika, kwani msimamo wa amri ya umma umekatika katika vipindi fulani, hususan baada ya kuvunjwa kwa Khilafah.
Bali inamaanisha kuwa dunia hii haitakosa msimamo wa amri ya umma huu mpaka Siku ya Kiyama. Amri yake haitapinda kisha isirudi katika msimamo, wala Khilafah yake haitapotea kisha amri yake isirudi; bali inarudi, na kila inapopinda inarudi. Hivyo msimamo wa umma ni wenye kufuatana katika vipindi mpaka Siku ya Kiyama.
Hii ndiyo sehemu ya kwanza ya jibu, na hili ndilo ninalolipa uzito katika suala hili, lakini sikati kauli kuwa hakuna tafsiri nyingine, ila ninaona uzito kuwa hii ndiyo iliyo sahihi.
Ama ya pili, jinsi ya kuamiliana na hadithi hizi:
Lazima kuwe na muamala wa kivitendo kama walivyofanya maswahaba (ra) na waliowafuata kwa wema (Tabi'un) na hadithi za Mtume (saw) zinazobashiri na kueleza mambo yenye kheri kwa Waislamu. Waliposikia na kusoma hadithi ya Mtume (saw) kuhusu kufunguliwa kwa Constantinople na Roma, kila mmoja alihimika ili bishara hiyo itimie mikononi mwake mpaka Allah alipotaka Muhammad al-Fatih (rh) apate fadhila ya kufungua ya kwanza iliyokuwa (Islampol). Walisikia hadithi wakaanza kufanya kazi kwa bidii ili itimie mikononi mwao wapate kheri aliyoielezea Allah kwa mfunguzi "Ni amiri mbora amiri wake, na ni jeshi mbora jeshi lake". Makhalifa wengi walituma majeshi kuifungua Constantinople, na maswahaba wengi hata wazee miongoni mwao kama Abu Ayyub (ra), walikuwa wakishiriki katika majeshi hayo ili wapate fadhila hii kubwa.
Hivyo ndivyo ilivyo hadithi ya Kikundi Kilichodhihiri; Mtume wa Allah (saw) ametujulisha sifa zake na kubainisha fadhila zake, na kwamba litapigana na adui na kumshinda na kudhihiri juu yake ushindi ulioshuhudiwa. Na hili haliwi isipokuwa kwa dola ya Kiislamu na jeshi la Kiislamu linaloshinda dola kafiri na majeshi yake. Basi na tukunje mashati na kufunga mikanda, na tuhimize mwendo ili tusimamishe dola ya Kiislamu, Khilafah ya Rashidah, na tuwe katika jeshi lake tukipigana na adui na kumhiliki na kumshinda na kudhihiri juu yake ushindi ulioshuhudiwa. Na kwa hilo tunataraji kutoka kwa Allah (swt) tuwe miongoni mwa kundi hilo alilolitaja Mtume (saw) katika hadithi zake tukufu.
Kisha kuna jambo muhimu sana nalo ni kwamba suala si kundi hili kusema kuwa lenyewe ndilo Kikundi Kilichodhihiri au lile kusema; bali suala ni kwamba anayependa kuwa yeye ndiye Kikundi Kilichodhihiri basi na atimize sifa zake zilizopokelewa. Afanye kazi ya kusimamisha dola ya Kiislamu na jeshi la Kiislamu linalopigana na adui kafiri kama Amerika, Uingereza, Mayahudi n.k na kumhiliki na kumshinda na kudhihiri juu yake, na hapo ataonekana kwa vidole kuwa yeye ni miongoni mwa Kikundi Kilichodhihiri. Basi anayetaka kuwa miongoni mwa Kikundi Kilichodhihiri na afanye yale yatakayomfikisha kwa idhini ya Allah katika kutimiza sifa zake za kumhiliki adui na kumshinda na kudhihiri juu yake.
Tunamuomba Allah (swt) tuwe miongoni mwao na tushuhudie kusimama kwa Dola ya Kiislamu, Khilafah ya Rashidah, na tuwe miongoni mwa askari wa Uislamu wanaomshinda adui na kumhiliki na kudhihiri juu yake.
Na Allah (swt) ni msaidizi wa yule anayemsaidia (anayenusuru dini yake), Naye ni Mwenye Nguvu na Mwenye Kushinda.
7 Ramadhan 1425 H 21/10/2004 M.