(Mfululizo wa Majibu ya Mwanachuoni Mkuu Ata Bin Khalil Abu Al-Rashta, Amir wa Hizb ut-Tahrir, kwa Maswali ya Wageni kwenye Ukurasa Wake wa Facebook)
Kwa: Fahmi Barkous
Swali:
"Asili katika vitu ni kuruhusiwa (ibaha) maadamu hakuna dalili ya uharamu", na pesa ni kitu na hakujaja uharamu ndani yake, hivyo inabaki katika asili yake ambayo ni kuruhusiwa. Kwa mfano (fulani ameiba pesa), basi hukumu katika kitendo cha (kuiba) ni haramu na mtendaji (fulani) anapata dhambi na adhabu inayotokana na hilo, ama pesa yenyewe inabaki katika asili yake ya kuruhusiwa na kurejeshwa kwa mwenyewe. Hii ndiyo hukumu ya kitu kilichoibiwa bila kujali kama ni mali inayohamishika au isiyohamishika. Pesa inabaki katika ujumla wake kuwa ni halali bila kujali kitendo kinachofungamana nayo maadamu hakuna dalili ya kuhusisha (takhsis), na anayechukua kutoka kwayo kama zawadi, hiba au matumizi (nafaqa) hana kosa "Haramu haifungamani na dhima mbili" na Mwenyezi Mungu ni Mjuzi zaidi... "Khamri imeharamishwa kwa dhati yake", na dhati ya khamri ndiyo asili yake, yaani khamri imeharamishwa kwa sababu ni khamri, yaani uharamu wake uko katika asili yake na hukumu zinazofungamana na khamri (muuzaji wake, mnywaji wake...), lakini uharamu umefungamanaje na pesa inayohamishika na isiyohamishika kupitia khamri na kuuzwa kwake!!?? Je, khamri na uharamu wake ndiyo sababu (illah) ya uharamu wa pesa?? Ikiwa ni hivyo, kwa kulinganisha (qiyas) haijuzu kutumia glasi na mfano wake baada ya kutumika kwa khamri au lori lililobeba khamri kwa sababu ya kushirikiana katika sababu (illah) ile ile!! Tunaomba ufafanuzi na mwanga, na Mwenyezi Mungu awalipe heri.
Jibu:
Ndiyo, asili katika vitu ni kuruhusiwa maadamu hakuna dalili ya uharamu... Ama swali lako kuhusu sababu (illah) ya khamri na uharamu wake, na kuhusu lori linaloibeba, na glasi ambayo khamri iliwekwa ndani yake, mada ni kama ifuatavyo:
Anasema Swala na Salamu za Mwenyezi Mungu zimshukie katika yale aliyopokea Abu Dawood kutoka kwa Jabir bin Abdullah:
مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ، فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ
"Kile ambacho kingi chake hulevya, basi kidogo chake ni haramu." (Sunan Abu Dawood)
Ni wazi kutokana na hadithi hii kuwa hakuna sababu (illah), kwani kulevya si sababu (illah) kwa dalili kwamba lau mnywaji angekunywa kiasi kidogo cha khamri na asilewe, uharamu bado upo na anastahili adhabu. Hadithi inaharamisha kiasi kidogo ikiwa kingi chake hulevya, hivyo kunywa kiasi kidogo ni haramu.
Vilevile, hakukuja sababu (illah) katika makundi kumi yaliyotajwa. Al-Hakim amepokea katika Mustadrak yake:
لَعَنَ اللَّهُ الْخَمْرَ، وَلَعَنَ سَاقِيهَا، وَشَارِبَهَا، وَعَاصِرَهَا، وَمُعْتَصِرَهَا، وَحَامِلَهَا، وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ، وَبَايِعِهَا وَمُبْتَاعَهَا، وَآكِلَ ثَمَنِهَا
"Mwenyezi Mungu ameilaani khamri, na amemlaani mnyweshaji wake, mnywaji wake, mkamuaji wake, mshauri wa kukamuliwa kwake, mbebaji wake, anayebebewa, muuzaji wake, mnunuzi wake, na mlaji wa thamani (pesa) yake." (Al-Mustadrak 'ala al-Sahihayn)
Ni wazi kuwa hadithi hii haina maelezo ya sababu (ta'lil), na kwa sababu hiyo, vitu vingine havilinganishwi (qiyas) nayo.
Kwa mujibu wa hayo, kila kinywaji chenye kulevya ni khamri, kiasi chake kidogo na kingi ni sawa katika uharamu, na makundi kumi ni haramu ndani yake bila kueleza sababu (ta'lil). Lakini hukumu hii inatumika kwa mwanadamu anayewajibika (mukallaf), hivyo inatumika kwa dereva wa lori, na haitumiki kwa lori lenyewe linalobeba, au glasi ambayo khamri iliwekwa ndani yake. Hukumu inayofungamana na khamri si sawa na hukumu inayofungamana na lori au glasi... Al-Tabarani amepokea katika al-Kabir kutoka kwa Abu Tha’laba al-Khushani, amesema: Nilimwendea Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) nikasema: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu... mimi niko katika ardhi ya watu wa kitabu nao wanakula nyama ya nguruwe katika vyombo vyao na wanakunywa khamri ndani yake, je nile ndani yake na ninywe...? Kisha akasema (saw):
وَإِنْ وَجَدْتَ عَنْ آنِيَةِ الْكُفَّارِ غِنًى فَلَا تَأْكُلْ فِيهَا، وَإِنْ لَم تَجِدْ غِنًى فَارْحَضْهَا بِالْمَاءِ رَحْضًا شَدِيدًا ثُمَّ كُلْ فِيهَا
"...na ikiwa utapata mbadala wa vyombo vya makafiri basi usile ndani yake, na ikiwa hutapata mbadala basi vioshe kwa maji vizuri sana kisha ule ndani yake." (Al-Mu'jam al-Kabir)
Yaani ikiwa unavihitaji na hupatikani vingine, basi vioshe kwa usafi mzuri.
Ndugu yenu, Ata bin Khalil Abu al-Rashta
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Facebook wa Amir
Kiungo cha jibu kutoka kwenye tovuti ya Amir
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amir wa Google Plus