Swali:
Mnamo tarehe 22/3/2012, kulitangazwa kutokea kwa mapinduzi ya kijeshi nchini Mali yaliyofanywa na maafisa wa ngazi za chini dhidi ya Rais Amadou Toumani Touré. Taarifa ya mapinduzi hayo ilitangazwa na Luteni Amadou Konaré, msemaji wa kile walichokiita "Kamati ya Kitaifa ya Kurejesha Demokrasia na Kuimarisha Dola" kupitia televisheni ya taifa ya Mali akisema: "Kamati... imeamua kuwajibika na kukomesha utawala usio na uwezo wa Amadou Toumani Touré." Ikumbukwe kuwa muhula wa pili wa Rais Toumani Touré ulikuwa unamalizika mwezi ujao, na kwa mujibu wa katiba, hakuwa na haki ya kugombea kwa mara ya tatu...
Hivyo, ni nini kilichowafanya maafisa hawa kuharakisha kumwondoa kwa mapinduzi badala ya kusubiri kuondolewa kwake kikatiba mwezi ujao? Je, hili ni tukio la ndani au kuna upande wa kimataifa nyuma yake? Na ikiwa ni hivyo, upande huo ni nani? Mwenyezi Mungu awalipe heri.
Jibu:
Naam, Rais wa sasa Amadou Toumani Touré alichaguliwa mwaka 2002 na kuchaguliwa tena mwaka 2007, na muhula wake wa pili ungemalizika mwezi ujao ambapo uchaguzi ulipangwa kufanyika tarehe 29 mwezi ujao. Kwa mujibu wa katiba ya Mali iliyowekwa mwaka 1992, Rais hawezi kugombea kwa muhula wa tatu. Aidha, Rais aliyepinduliwa hakutangaza nia ya kugombea tena ili ashtumiwe kukiuka katiba hiyo. Hii ina maana kwamba mapinduzi hayo hayakuwa na uhalali wa "kumwondoa rais asiye na uwezo" kwa sababu muhula wake ungeisha baada ya mwezi mmoja. Hivyo, hakukuwa na haja ya kusababisha machafuko haya yote!
Hata hivyo, ukiyazingatia mambo haya kutoka pembe zote, inabainika kuwa maafisa hawa wamesukumwa na upande wa kimataifa kufanya mapinduzi hayo ili kuzuia kufanyika kwa uchaguzi wa kumchagua rais mpya katika tarehe iliyopangwa mwezi ujao, na hivyo kutengeneza hali mpya ya kisiasa... Kuhusu jinsi ilivyokuwa na ni upande gani wa kimataifa, hilo linabainika kwa kupitia yafuatayo:
1- Kiongozi wa mapinduzi, Kapteni Amadou Haya Sanogo, katika mahojiano na shirika la habari la Uhispania EFE mnamo 23/3/2012, alielezea mapinduzi aliyoyafanya yeye na wenzake kama "hatua muhimu na kwamba anakusudia kukabidhi madaraka kwa serikali mpya itakayoundwa baada ya mashauriano kati ya nguvu zote zilizopo nchini baada ya kumwondoa Rais Amadou Toumani Touré." Alidai kuwa hana hamu ya kubaki madarakani na kwamba yeye na wenzake walisimama ili kuleta mabadiliko nchini Mali baada ya miaka kumi ya ufisadi wa mfumo... na kwamba hakukuwa na fursa za mazungumzo na rais aliyepinduliwa, hivyo viongozi wa jeshi wakaamua kuchukua silaha. Alisisitiza kuwa kila kitu kilikuwa kikielekea kubaya zaidi. Maneno haya ya kiongozi wa mapinduzi hayashawishi kwa sababu uchaguzi ungefanyika mwezi ujao, hivyo hakuna sababu ya mapinduzi yake isipokuwa ikiwa alitaka kuzuia uchaguzi huo ili viongozi wasiowataka wasiingie madarakani. Pia, hapakuwa na mgogoro wa wazi kati ya nguvu za kisiasa, na tangu mwaka 1992 mchakato wa uchaguzi umekuwa ukienda kawaida...
2- Miitikio ya kwanza kuhusu mapinduzi haya ilitoka Ufaransa kwa ukali, ambapo ililaani mapinduzi hayo kwa nguvu na kutoa wito kupitia Waziri wake wa Mambo ya Nje, Alain Juppé, wa haja ya kuandaa uchaguzi nchini Mali haraka iwezekanavyo. Alitangaza kuwa nchi yake "inasitisha ushirikiano wake wote na Mali na kuendeleza misaada yake ya kibinadamu tu... na tunaendelea na kazi yetu ya kupambana na ugaidi" (AFP 22/3/2012).
Ufaransa ilifuatiwa na Umoja wa Ulaya (EU), ambapo Michael Mann, msemaji wa Mkuu wa Sera za Nje wa Umoja huo Catherine Ashton, alitoa taarifa ilisema: "Tunalaani kunyakua madaraka kwa wanajeshi na kusitishwa kwa katiba... Ni lazima kurejesha mfumo wa kikatiba haraka iwezekanavyo" (AFP 22/3/2012).
Katika siku hiyo hiyo, Ufaransa na Uingereza ziliharakisha kutoa azimio kutoka Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa linalolaani mapinduzi hayo vikali na kutoa wito wa kurejea kwa mfumo wa kikatiba na serikali iliyochaguliwa... Ikifuatiwa na Balozi wa Uingereza, Mark Lyall Grant, ambaye nchi yake ilikuwa na urais wa zamu wa Baraza hilo, akisema: "Ni lazima kurejea mara moja kwa mfumo wa kikatiba na serikali iliyochaguliwa kidemokrasia nchini Mali... na kwamba wanachama wote kumi na tano wa Baraza la Usalama wanalaani vikali mapinduzi ya Mali." Hii inaonyesha kuwa mapinduzi haya hayako kwa maslahi ya Ufaransa na washirika wake wa Ulaya wanaoshirikiana nayo kulinda ushawishi wao barani Afrika, bali yameelekezwa dhidi ya ushawishi wao.
3- Ama mwitikio wa Marekani na kulaani kwake mapinduzi ulitokea baada ya Ufaransa na Ulaya, na ulikuwa ni wa "vuguvugu"! Marekani ilitangaza kupitia msemaji wa Wizara yake ya Mambo ya Nje, Victoria Nuland: "Hali ya sasa haiko wazi na inabadilika haraka... tunaamini kuna haja ya kutatua malalamiko kwa mazungumzo na si kwa vurugu" (BBC 22/3/2012). Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Ban Ki-moon, naye alitoa kauli kama hiyo akitoa wito wa: "utulivu na kutatua tofauti kwa njia ya kidemokrasia." Matamshi ya wasemaji wa Marekani yanaonyesha kuwa Marekani haijachukizwa na mapinduzi hayo, na vilevile taarifa ya Ban Ki-moon ambaye anafuata sera za Marekani, bali yanaonyesha uungaji mkono wa kimyakimya. Kauli ya msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje kuhusu haja ya kutatua malalamiko kwa mazungumzo, na maneno ya Ban Ki-moon, yanaonyesha kuwa Marekani inawaweka sawa waasi na serikali iliyochaguliwa, na inawapa haki ya kuasi na kupindua kutokana na kuwepo kwa malalamiko, kama ilivyodai.
4- Marekani ilikuwa imeanza hivi karibuni kufanya kazi ya kutengeneza ushawishi wake nchini Mali kwa kutia saini mikataba ya mafunzo ya vikosi vya Mali katika kupambana na ugaidi na mbinu za kupambana na makundi ya waasi. Ilikuwa ikichagua maafisa na kuwapeleka Marekani kwa mafunzo. Tovuti ya Al-Asr mnamo 24/3/2012 ilinukuu duru za Marekani zinazofahamu mambo zikisema kuwa mwanadiplomasia mmoja wa Marekani aliyeomba jina lake lisitajwe alieleza: "Kiongozi wa mapinduzi, Kapteni Amadou Haya Sanogo, alikuwa amechaguliwa miongoni mwa maafisa wasomi na ubalozi wa Marekani kupata mafunzo ya kijeshi ya kupambana na ugaidi nchini Marekani." Aliongeza kuwa "Sanogo alisafiri mara kadhaa kwenda Marekani kwa misheni maalumu...".
5- Wakati Ufaransa ilisitisha ushirikiano wake wa kisiasa, kijeshi, na kiuchumi na Mali pamoja na misaada yake, Marekani haikutangaza kusitisha misaada yake inayofikia dola milioni 137 kwa mwaka. Badala yake, msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani, Victoria Nuland, alisisitiza kuwa "nchi yake haijachukua uamuzi wa kusitisha misaada ya Marekani kwa Mali" (Al Jazeera 23/3/2012). Hii inaonyesha kiwango cha kuchukizwa kwa Ufaransa na mapinduzi hayo na kutoyaridhia, na inaonyesha kutochukizwa kwa Marekani, bali kuridhia kwake kwa kimyakimya.
6- Yote tuliyoyataja yanaashiria kuwa Marekani ilikuwa nyuma ya mapinduzi yaliyotokea Mali ili kupenya katika nchi hii ya Kiislamu, kueneza ushawishi wake, na kuchukua nafasi ya Ufaransa, mkoloni wa zamani ambaye bado anadhibiti nchi hiyo. Marekani ilitaka kuvuruga mchakato wa uchaguzi ujao nchini Mali kwa sababu tabaka la kisiasa ni vibaraka wa Ufaransa. Hivyo, kupitia mapinduzi haya, inapindua meza dhidi ya wachezaji ambao ni mawakala wa Ufaransa wanaoelewana katika mchezo huo kulingana na sera za Kifaransa. Hivyo, Mali inaunganishwa na Marekani kwa kushikilia harakati za "kijeshi," na itakuwa vigumu kwa tabaka la kisiasa la zamani lililojengwa na Ufaransa kushinda hali hiyo mpya; kilele cha kile wanachoweza kupata ni ushiriki usio na athari katika utawala mpya chini ya ushawishi wa Marekani.
7- Mali ni nchi ya Kiislamu ambayo watu wake walisilimu mamia ya miaka iliyopita, na kwa sasa idadi kubwa ya wakazi wake ni Waislamu, wakifikia zaidi ya 90%. Mwishoni mwa karne ya kumi na tisa, wakoloni wa Kifaransa waliikalia kwa mabavu na kutangaza kuunganishwa nayo mnamo 1904. Waliipa uhuru wa kijuujuu mnamo 1960. Ni nchi tajiri kwa maliasili kama dhahabu, fosfeti, kaolini, bauxite, chuma, urani na nyinginezo nyingi. Hivi karibuni, ushindani wa kimataifa kati ya ukoloni wa zamani (Ulaya, hususan Ufaransa) na ukoloni mamboleo (Marekani) umeongezeka nchini humo...
Hivyo, nchi za Kiislamu zimekuwa mawindo ya kila mwenye tamaa, na hiyo ni kwa sababu tu Waislamu wamefarakana na wanahukumu kwa yasiyokuwa ya Uislamu. Badala ya kufanya kazi ya kurejesha dola ya Khilafah inayowaunganisha baada ya mfarakano, na kuwapa utukufu baada ya udhalili, unawaona wanatawaliwa na madola na vidola vidogo vilivyozidi hamsini, ambavyo watawala wake hawajali mambo ya watu bali wanatimiza maslahi ya makafiri wakoloni... Kwa sababu hiyo, Waislamu wamekuwa dhalili baada ya kupoteza sababu ya utukufu wao, na mataifa yanawashambulia kama vile walaji wanavyoshambuliana kwenye chombo cha chakula. Zamani wao walikuwa wajumbe wa heri kwa ulimwengu, wakibeba ujumbe wa haki kupitia Da'wah na Jihad... Na Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) alisema kweli aliposema:
يُوشِكُ الْأُمَمُ أَنْ تَدَاعَى عَلَيْكُمْ كَمَا تَدَاعَى الْأَكَلَةُ إِلَى قَصْعَتِهَا
"Mataifa yanakaribia kuwaiteni (kushambuliana nanyi) kama vile watu walioalikwa kula wanavyoitana kwenye chombo chao cha chakula." Mtu mmoja akauliza: Je, ni kwa sababu ya uchache wetu siku hiyo? Akasema: "Bali ninyi siku hiyo mtakuwa wengi, lakini mtakuwa kama takataka za mafuriko. Na hakika Mwenyezi Mungu ataondoa hofu juu yenu kutoka katika vifua vya adui zenu, na Atatupa 'Wahn' katika nyoyo zenu." Mtu mmoja akauliza: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, ni nini 'Wahn'? Akasema: "Kupenda dunia na kuchukia kifo." (Imepokewa na Abu Dawood kutoka kwa Thawban).
Basi na tujiweke mbali na kupenda dunia na kuchukia kifo katika njia ya Mwenyezi Mungu, na tufanye kazi kwa juhudi ili kutimiza bishara ya Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) ya kurejea kwa Khilafah Rashidah baada ya utawala huu wa kidikteta (wa kulazimisha), kama alivyosema (saw):
ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيَّةً، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةً عَلَى مِنْهَاجِ نُبُوَّةٍ
"...Kisha kutakuwepo na utawala wa kidikteta, na utakuwepo kwa muda anaopenda Allah uwepo, kisha Atauondoa Atakapotaka Auondoe, kisha itakuwepo Khilafah kwa kufuata njia ya Utume." Kisha akanyamaza. (Imepokewa na Ahmad).