Mfululizo wa Majibu ya Mwanachuoni Mtukufu Ata bin Khalil Abu al-Rashtah, Amir wa Hizbut Tahrir, kwa Maswali ya Watembeleaji wa Ukurasa Wake wa Facebook "Fiqhi"
Jawabu la Swali
Usahihi wa Muda wa Kuingia Swala ya Alfajiri
Kwa Samer Zaen
Swali:
Swali langu linahusu Swala ya Alfajiri ambayo wakati wake unaofahamika ni pamoja na adhana katika nchi zote, na inakuwa wakati wa giza la usiku, yaani kabla ya kufika alfajiri!!
Swali langu ni lini Swala ya Alfajiri inakuwa sahihi; ni pamoja na adhana au ni pamoja na kufika kwa Alfajiri ya Kweli (al-fajr al-sadiq)?!
Na je, kujizuia kula na kunywa (imsaak) ni pamoja na adhana au ni pamoja na kufika kwa Alfajiri ya Kweli?
- Mwenyezi Mungu (swt) anabainisha ni lini tunapaswa kujizuia kula, kunywa, na kujimai na wanawake kwa kusema Kwake Mtukufu:
حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ
"...mpaka ubainike kwenu weupe wa alfajiri katika weusi wa usiku." (QS Al-Baqarah [2]: 187)
Yaani mpaka kuchomoza kwa Alfajiri ya Kweli, nao ni weupe ulioko kwenye upeo wa macho kwa namna ya mstari wa mlalo ambao unatofautisha kati ya usiku na mchana. Na kabla ya kutokea kwa weupe huu kwa namna ya mstari wa mlalo, huwa umetokea weupe kwa namna ya mstari wa wima kwenye upeo wa macho, na huo ndio uitwao Alfajiri ya Uongo (al-fajr al-kadhib). Kula, kunywa, na kujimai hakuishii kwa Alfajiri hii ya uongo, bali kwa kuchomoza kwa Alfajiri ya Kweli ambayo tumeibainisha.
«Kutoka kwa Adi bin Hatim amesema: Iliposhuka aya hii:
وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ
"Na kuleni na kunyweni mpaka ubainike kwenu weupe wa alfajiri katika weusi wa usiku." (QS Al-Baqarah [2]: 187)
nilikusudia kamba mbili, moja nyeusi na nyingine nyeupe, nikaziweka chini ya mto wangu. Akasema: Nikawa naziangalia, na uliponibainikia weupe kutokana na weusi nikaacha (kula). Kulipopambazuka nikaenda kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ nikamweleza yale niliyoyafanya. Akasema: Hakika mto wako basi ni mpana sana! Hakika huo ni weupe wa mchana kutokana na weusi wa usiku.» [1].
Haya ndiyo yaliyokuja katika kitabu cha Tafsir ya Surah al-Baqarah cha Sheikh Ata Abu al-Rashtah, kwa hiyo naomba ufafanuzi na Mwenyezi Mungu akubariki.
Jawabu:
Walaikum Salaam Warahmatullahi Wabarakatuh.
Ewe ndugu yangu, hakika adhana ya Alfajiri ni wakati wa Alfajiri ya Kweli (al-fajr al-sadiq). Yaani, inapoingia Alfajiri ya Kweli, muadhini huadhini kwa ajili ya Swala ya Alfajiri, na huu ndio wakati wa kujizuia kula na kunywa (imsaak), na hili limebainishwa katika vitabu vya fikihi.
- Imekuja katika kitabu "Ahkam al-Salat" (Sheria za Swala) cha Ali Raghib ambacho kilitolewa na Hizb - Mlango wa Nyakati za Swala:
[Ahkam al-Salat (uk. 34) - Nyakati za Swala...
Na wakati wa Alfajiri ni pale inapotokea alfajiri ya pili, nayo ndiyo Alfajiri ya Kweli ambayo kwayo inakuwa haramu kula na kunywa kwa mwenye kufunga. Na mwisho wake ni wakati wa asfara, yaani pakiwa na mwanga, kwa yale yaliyopokewa kuwa Jibril (as) aliswali Alfajiri wakati alfajiri ilipochomoza, na akaswali siku ya pili yake wakati wa asfara. Kisha wakati wa hiari (ikhtiyar) huondoka na unabaki wakati wa kuruhusiwa (jawaz) mpaka kuchomoza kwa jua. Nyakati zote zimebainishwa katika yale aliyoyapokea Ahmad, al-Nasa'i, na al-Tirmidhi katika mada hii. Nayo ni:
Kutoka kwa Jabir bin Abdullah: «Kwamba Mtume ﷺ alijiwa na Jibril (as) akamwambia: Simama uswali, ...
Kisha akamjia (wakati wa) Alfajiri akamwambia: Simama uswali, akaswali Alfajiri wakati alfajiri ilipong'ara, au akasema alfajiri ilipoenea. Kisha akamjia siku ya pili yake...
Kisha akamjia kwa ajili ya Alfajiri wakati kulipopambazuka (asfara) sana, akamwambia: Simama uswali, akaswali Alfajiri. Kisha akasema: Kati ya nyakati hizi mbili ni wakati (wa swala).»
Na swala ni wajibu katika mwanzo wa wakati, uwajibu mpana (wujub muwassa'), kwa maana kwamba anaweza kuitekeleza katika sehemu yoyote ya nyakati hizo. Yaani, ana hiari ya kuitekeleza kuanzia mwanzo wa wakati mpaka mwisho wake.] Mwisho. Na maana ya (wakati alfajiri ilipong'ara) ni Alfajiri ya Kweli.
- Imekuja katika al-Mawsu'ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah Juzuu ya 28, uk. 325:
[Hakuna hitilafu miongoni mwa mafaqihi kwamba mwanzo wa wakati wa Swala ya Alfajiri ni kuchomoza kwa alfajiri ya pili, yaani Alfajiri ya Kweli, na mwisho wa wakati wake ni mpaka kuchomoza kwa jua, kutokana na kauli yake: «Hakika swala ina mwanzo na mwisho, na hakika mwanzo wa wakati wa Alfajiri ni pale alfajiri inapochomoza, na hakika mwisho wa wakati wake ni pale jua linapochomoza».] Mwisho.
- Vilevile imekuja katika al-Mawsu'ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah Juzuu ya 8, uk. 206:
[Hakuna hitilafu miongoni mwa mafaqihi kwamba mwanzo wa wakati wa Alfajiri ni kuchomoza kwa Alfajiri ya Kweli na huitwa alfajiri ya pili. Na iliitwa ya kweli (sadiq) kwa sababu inabainisha sura ya asubuhi na kuifanya iwe wazi, na alama yake ni weupe unaoenea katika upeo wa macho kwa upana. Ama Alfajiri ya Uongo (al-fajr al-kadhib), na huitwa alfajiri ya kwanza, haifungamani na hukumu yoyote, na wakati wa Alfajiri hauingii kwayo, na alama yake ni weupe unaotokea kwa urefu, unachomoza katikati ya mbingu kisha hutoweka baada ya hapo.
...
- Kutokana na yaliyotangulia, inafahamika kuwa jumhuri ya mafaqihi wanaona kuwa mwisho wa wakati wa Alfajiri ni kuchomoza kwa jua, kwa yale yaliyopokewa kutoka kwa Abu Hurairah (ra) kutoka kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ kwamba alisema: «Hakika swala ina mwanzo na mwisho, na hakika mwanzo wa wakati wa Alfajiri ni pale alfajiri inapochomoza, na mwisho wake ni pale jua linapochomoza».] Mwisho.
Kwa hivyo, hakuna tofauti kati ya Alfajiri ya Kweli na adhana ya Alfajiri, kwani zote ni wakati mmoja. Na Mwenyezi Mungu ni Mjuzi zaidi na Mwenye Hekima zaidi.
Ndugu yenu, Ata bin Khalil Abu al-Rashtah
16 Sha'ban 1444 H Sawiya na 08/03/2023 M
Kiungo cha jibu kutoka kwenye ukurasa wa Amir (Mwenyezi Mungu amhifadhi) kwenye: Facebook
[1] Al-Bukhari: 4149, 4150, Muslim: 1824, Abu Dawood: 2002, Al-Darimi: 1632.
وسادك عريض: Ni sitiari ya kulala sana, kwa sababu nani ambaye عَرُضَ وساده usingizi wake huwa mzuri. Au ni sitiari ya upana wa upande wa nyuma wa shingo yake na ukubwa wa kichwa chake, na hiyo ni dalili ya upumbavu (Al-Qamus al-Muhit).