Swali:
Afisa mmoja wa Ethiopia ametangaza leo kuwa wameamua kuondoa vikosi vyao nchini Somalia ifikapo mwishoni mwa mwaka huu. Taarifa hii imekuja baada ya kuongezeka kwa vitendo vya uharamia katika Ghuba ya Aden na kando ya pwani ya Somalia katika miezi ya hivi karibuni kwa kiasi kikubwa, na katika siku za hivi karibuni vimeongezeka zaidi ambapo vilifikia kilele kwa kutekwa kwa meli ya Saudia iliyobeba mapipa milioni mbili ya mafuta. Wakati huo huo, vyombo vya habari mnamo 16/11/2008 vilinukuu taarifa ya Abdullahi Yusuf, Rais wa mpito wa Somalia, akisema kuwa harakati ya Al-Shabaab Al-Mujahideen inadhibiti sehemu kubwa ya nchi na kwamba iko karibu kuingia mji mkuu wa Mogadishu. Ethiopia inalalamika kuhusu kubaki kwake Somalia na hasara kubwa inayopata huko. Mashirika ya habari yalichapisha taarifa ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Ethiopia baada ya mkutano wa mawaziri wa mambo ya nje wa nchi za "IGAD" uliofanyika Addis Ababa mnamo 18/11/2008 akisema: "Ningependa kusisitiza tena na kwa uwazi kuwa vikosi vya Ethiopia haviko tayari kuendelea kubeba majukumu makubwa kwa muda usiojulikana, ni muhimu kufikisha ujumbe sahihi kwa viongozi wa Somalia katika wakati huu mgumu..."
Je, hii inaashiria kuanguka kwa vibaraka wa Marekani wanaopigana kwa niaba yake nchini Somalia na kutokuwa kwao na uwezo wa kustahimili zaidi? Kisha, nini nafasi ya kile kinachoitwa Makubaliano ya Djibouti yaliyotiwa saini mnamo 26/10/2008 katika suala hili? Na mwisho, je, inawezekana kwa makundi pekee, hata yawe na nguvu gani, kufanya vitendo vilivyoratibiwa kiufundi na kijeshi kama hivi, au kuna nchi kubwa nyuma yake?
Jibu:
Naam, kuongezeka kwa vitendo vya uharamia kumevuta hisia sana katika kipindi cha hivi karibuni, na kwa kutafakari suala hili, yafuatayo yanazingatiwa:
1- Meli nyingi zilizotekwa ima ni za Ulaya au zinamilikiwa na nchi nyingine, lakini hakuna meli ya Marekani miongoni mwazo. Wamarekani wanafuatilia kila kinachotokea bila kuingilia kati. Mashirika ya habari mnamo 17/11/2008 yalinukuu taarifa ya Mwenyekiti wa Wakuu wa Vikosi vya Pamoja vya Marekani, Mullen, akisema kuwa operesheni yoyote ya kijeshi itakuwa ngumu kutokana na kuwepo kwa mateka, na akataja kuwa maharamia wote wamefunzwa vyema. Kamanda wa Kikosi cha Tano cha Majini, Jane Campbell, aliiambia redio ya Uingereza mnamo 18/11/2008 kuwa "hatuwezi kuwa kila mahali..., hata hivyo, tunahimiza kuchukuliwa kwa hatua zote za kuzuia." Alisema katika taarifa nyingine iliyonukuliwa na Al-Arabiya mnamo 19/11/2008 kwamba hawana nia ya kuingilia hali hiyo, kwani vitendo hivi si vya kijeshi, bali ni vitendo vya uhalifu. Tovuti ya redio ya Uingereza mnamo 20/11/2008 ilinukuu taarifa ya msemaji wa Ikulu ya Marekani, Geoff Morrell, aliyesema kuwa hata kama vikosi vyote vya majini duniani vitapelekwa huko, havitamaliza tatizo hili.
2- Uwepo wa meli za kivita za kigeni katika Ghuba ya Aden na kando ya pwani ya Somalia umekuwa mkubwa; kuna meli za Kikosi cha Tano cha Marekani, meli za NATO ambazo mwezi uliopita mnamo 9/10/2008 ziliamua kutuma kikosi cha majini katika eneo hili, na meli za kivita za Umoja wa Ulaya ambao ulichukua uamuzi tarehe kumi ya mwezi huu kupeleka kikosi cha majini na kikosi cha anga kilichopewa jina la EU NAVFOR Atalanta ambacho kazi yake ni kulinda njia za bahari kusini mwa Bahari Nyekundu dhidi ya maharamia, na kamanda wake ni Admirali wa Uingereza, na makao yake makuu yatakuwa Northwood nchini Uingereza. Kufuatia uamuzi huu, meli saba za kivita za Ulaya zilitumwa pwani ya Somalia. Hapo awali kulikuwa kumeundwa kikosi cha mataifa mengi cha takriban meli 12 hadi 15 za kivita kinachoitwa Muungano wa Majini wa Kupambana na Ugaidi (Task Force 150). Pamoja na hayo yote, vitendo vya uharamia vinaongezeka!
3- Tunawaona Waulaya wakiwa na "kiwewe" kutokana na kinachotokea, hasa Wafaransa, hivyo unawaona wakiunda kikosi kimoja baada ya kingine. Pia, wao ndio walikuwa nyuma ya kuchukuliwa kwa uamuzi katika Baraza la Usalama mnamo 2/6/2008 chini ya azimio namba 1816 linaloruhusu meli za kivita kuingia katika maji ya Somalia kupambana na maharamia na vitendo vya unyang'anyi wa silaha dhidi ya meli kwa muda wa miezi sita unaoweza kuongezwa, na hilo lilifanyika kwa mpango wa Ufaransa. Ufaransa ilikuwa imependekeza mnamo 16/9/2008 kupitia Waziri wake wa Mambo ya Nje, Kouchner, kama ilivyoripotiwa na shirika la habari la Ufaransa, kuanzisha operesheni ya kijeshi ya majini na anga mwezi Desemba ijayo kupambana na uharamia katika eneo la kusini mwa Bahari Nyekundu, yaani katika Ghuba ya Aden na mkabala na pwani ya Somalia. Shirika la habari la Ufaransa (AFP) pia lilinukuu taarifa ya kamanda wa vikosi vya majini vya Ufaransa katika Bahari ya Hindi, Gerard Valin, akisisitiza kuwa maharamia katika Ghuba ya Aden na Bahari ya Arabia wamekuwa kikosi cha kweli cha kijeshi, wakiwa na vifaa vizuri na weledi. Ujerumani pia ilidai kufanya operesheni za kijeshi huko. Mnamo 20/11/2008, Baraza la Usalama lilitoa azimio kwa kauli moja, ambalo Ulaya pia ilikuwa nyuma yake ambapo Uingereza iliandika rasimu yake, ikijumuisha vikwazo dhidi ya kila anayechangia kueneza machafuko na vurugu katika ardhi ya Somalia na pwani zake ili kuwajumuisha maharamia.
4- Kituo cha Al-Jazeera mnamo 18/11/2008 kilimnukuu Sheikh Sharif Ahmed, wa mrengo wa Djibouti wa Harakati ya Ukombozi wa Somalia, akishangazwa na kuongezeka kwa vitendo vya uharamia huku kukiwa na meli za kivita za nchi kubwa zilizopo katika eneo hilo, na akasema ni fumbo gumu kueleweka!. Katika tarehe hiyo hiyo, kwenye kipindi cha Liqa' al-Yawm kwenye Al-Jazeera, Omar Iman Abubakar, mkuu wa muungano wa ukombozi wa Somalia unaojulikana kama mrengo wa Asmara, alisema kuwa uharamia ni kiwanda cha Marekani: "Tunajua kuwa meli kubwa za kivita za Marekani zipo kwenye pwani ya Somalia kwa wingi na kwamba watu hawa wanafanya uharamia huu huku meli hizi kubwa za Marekani zikiwepo na kuona na kusikia, bali habari zinathibitisha kuwa vikosi vya Marekani vinawafunza maharamia hawa ambao wanachukua meli hizi zilizosheheni bidhaa kwenda Somalia na kwingineko huku meli za kivita za Marekani zikitazama tu!"
5- Tunahitimisha kutokana na hayo yote mambo yafuatayo:
Jambo la Kwanza: Marekani imeshindwa kupata "ushindi" katika vita vya nchi kavu nchini Somalia, yaani kwenye ardhi ya Somalia, ima kwa vikosi vyake moja kwa moja kama ilivyofanya mwaka 1993 ambapo haikuweza kubaki kwenye ardhi ya Somalia kwa zaidi ya miezi kumi na minane, kisha ikakimbia siku hiyo ikiwa imedhalilika na kudhoofika, au kwa vikosi vya vibaraka wake kwa niaba yake, kama ilivyofanya Ethiopia ambayo imeanza kukusanya mahema ya askari wake ili kuondoka! Vile vile, ni vigumu kwake kushinda katika siku za usoni angalau.
Baada ya kushindwa huku kwa Marekani, ilielekea kupata ushindi wa kisiasa kupitia michezo ya mazungumzo ya kisiasa, kwa kuunda serikali ya pamoja inayoundwa na muungano wa kutengeneza kati ya serikali ya Abdullahi Yusuf na mabawa ya Mahakama za Kiislamu. Ingawa ilifanikiwa kuleta makubaliano kati ya serikali ya Abdullahi Yusuf na mrengo wa Djibouti wa Mahakama za Kiislamu yaliyotiwa saini mnamo 26/10/2008, lakini haitarajiwi makubaliano haya kufikia lengo lake kutokana na upinzani wa harakati ya Al-Shabaab Al-Mujahideen dhidi ya makubaliano haya yenye sifa mbaya, na kudhibiti kwao maeneo mengi nchini Somalia, hadi wakakaribia kufika mji mkuu kulingana na taarifa ya Abdullahi Yusuf mwenyewe. Inajulikana kuwa harakati hii imejitenga na Mahakama za Kiislamu, mrengo wa Asmara na mrengo wa Djibouti, ambapo iliwashutumu baada ya kutia saini makubaliano ya Asmara mnamo Septemba 2007, ikiwashutumu kuwa wameungana na walei (secularists) na kuacha Jihad katika njia ya Mwenyezi Mungu...
Hivyo basi, Marekani imeshindwa kupata ushindi wa kijeshi nchini Somalia, au ushindi kamili wa kisiasa kama ilivyotaka.
Baada ya kushindwa huku kwa Marekani nchini Somalia, ni kana kwamba imeelekea kudhibiti eneo hilo kupitia bahari, na kuifanya pwani ya Somalia na Aden kuwa kituo cha utekaji wa meli za kimataifa, yaani Ulaya hasa, ili kuishughulisha kiusalama na vitendo hivyo vya utekaji, na hivyo kuleta "maumivu ya kichwa" kwa Ulaya baharini, jambo ambalo linaipunguzia Marekani "mapambano ya nchi kavu", na kisha yenyewe kupenya kupitia baharini kuelekea pwani ya Pembe ya Afrika, na kisha kuelekea ndani yake kupitia machafuko ya "utekaji" kwa mfano wa sera yake katika eneo la Mashariki ya Kati inayoitwa machafuko "yenye tija" (Creative Chaos). Hivyo, kupitia machafuko haya ya baharini inafikia malengo yake ya kudhibiti pande mbili za Bab-el-Mandeb katika Ghuba ya Aden upande wa Yemen na upande wa Djibouti, na kuirahisishia siku zijazo kupenya Somalia upya. Hivyo inakuwa mtawala wa Bahari Nyekundu, njia zake na pande zake, baada ya kuwa imeiashughulisha Ulaya na sera ya utekaji na kuweka mbali meli zake na manowari zake na eneo hilo. Inajulikana kuwa eneo hilo ni nyeti na muhimu kimkakati na kiuchumi kwani theluthi moja ya mafuta yanayouzwa nje yanapita katika eneo hili, kadhalika sehemu ya kumi ya biashara ya kimataifa ya baharini ya bidhaa mbalimbali, kwani eneo hili ni njia ya maelfu ya meli za kibiashara...
Jambo la Pili: Msimamo wa Marekani haujali vitendo vya uharamia, na Ulaya ndiyo inayovijali, na ndiyo inayoathirika zaidi navyo kama inavyoonekana. Kwani Wamarekani wanavichukulia kama vitendo vya kawaida vya uhalifu na si vya kigaidi na havistahili kufanya operesheni ya kijeshi dhidi yake, na havina tija wala mafanikio kulingana na maoni yao, bali wanaongeza kuwa hata kama nchi zote duniani zitakusanyika hazitaweza kuvizuia!
Msimamo huu umeakisiwa kwa vibaraka wa Marekani katika eneo hilo. Misri ilifanikiwa katika mkutano wa Cairo mnamo 20/11/2008 ulioshirikisha nchi tano za Kiarabu zinazopakana na Bahari Nyekundu, kuathiri taarifa ya mwisho ambapo iliashiria kuheshimiwa kwa mamlaka ya ardhi ya Somalia na maji yake wakati wa kukabiliana na uharamia, na hii inamaanisha kinyume na miradi ya Ufaransa inayotoa wito wa kufanya operesheni ya kijeshi katika eneo hilo ikivuka mipaka ya nchi na maji yake...
Huu ndio msimamo wa Marekani kuelekea uharamia, ama Waulaya, wao wanauchukulia kama nusu ya kijeshi, na kwamba ni kiwanda halisi cha uhalifu, kama alivyoelezea Sarkozy, na kwamba lazima kufanya operesheni kubwa ya kijeshi mwezi ujao dhidi yake kulingana na maoni yao.
Jambo la Tatu: Marekani haijafumba macho kuhusu Djibouti, ilijaribu na inajaribu kuwa na kituo thabiti huko, lakini Ufaransa inaiona Djibouti kama kituo chake kikuu katika eneo hilo, kwani ina kambi kubwa zaidi ya kijeshi ya Ufaransa nje ya nchi ambapo kuna wanajeshi 2700 wa Ufaransa wanaoondokea hapo kwa njia ya anga na bahari kulinda ushawishi wake katika eneo hilo hadi katikati ya Afrika. Ufaransa inatambua matamanio ya Marekani kuelekea Djibouti, na ndiyo sababu iliruhusu Marekani kutumia kambi yake ya zamani huko inayoitwa Camp Lemonnier, na Marekani iweke hapo kikosi kidogo kisichozidi wanajeshi elfu moja, kwa matumaini ya kuzuia matamanio ya Marekani kuelekea Djibouti na mapambano juu yake. Hata hivyo, Marekani ilikuwa inafikiria kwa njia nyingine, ikachukulia mamia nane ya wanajeshi wake waliopo sasa katika kambi hiyo kama kituo cha kuanzia na si mwisho wa safari, na sasa inafanya kazi ya kupanua kambi hiyo ili kutoshea wanajeshi elfu mbili wa Marekani kwa kisingizio cha kupambana na ugaidi. Kisingizio hiki kilikuwa mlango wa Ufaransa kuruhusu upanuzi huo. Waziri wa Ulinzi wa Ufaransa alisema kama ilivyoripotiwa katika gazeti la Asharq Al-Awsat mnamo 28/10/2008 kuwa lengo la Marekani ni kuanzisha kambi ya nyuma kwa ajili ya kupambana na ugaidi, na akaongeza kuwa uwepo wa Marekani si wa kudumu bali umefungamana na kupambana na ugaidi, kisha akasisitiza kuwa uwepo wa Ufaransa ni wa kudumu. Taarifa hii inadokeza kuwa kuna hofu juu ya kuondoka kwa uwepo wa Ufaransa na kupanuka kwa uwepo wa Marekani nchini Djibouti. Ingawa ilikuwa dokezo katika taarifa ya waziri, lakini ilikuja kama tamko la wazi katika kauli ya afisa mmoja mkuu wa kijeshi wa Ufaransa siku hiyo hiyo na katika gazeti hilo hilo, ambapo waziri alikutana naye wakati wa ziara yake katika kambi ya Ufaransa nchini Djibouti. Afisa huyu mkuu wa kijeshi alisema: Lengo la Marekani kuenea nchini Djibouti ni kuhakikisha uwepo wa kudumu wa Marekani katika Pembe ya Afrika na maeneo ya mivutano nchini Yemen, Somalia na hata Sudan...
Pia, miongoni mwa mipango ya Marekani ni kuanzisha kambi ya kudumu huko Aden kama ilivyokuwa kwa Uingereza hapo awali, na kutoka hapo ianze kueneza ushawishi wake katika maeneo mengine ya Yemen kama ilivyofanya Uingereza hapo awali. Ndiyo maana Yemen ina hofu na mabadiliko ya hivi karibuni. Al-Jazeera mnamo 18/11/2008 ilinukuu taarifa ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Yemen, Abu Bakr al-Qirbi, ambapo alielezea hofu yake juu ya wingi wa meli za kivita za Magharibi zilizoenea katika Ghuba ya Aden kwa kisingizio cha kupambana na uharamia, na akachukulia hilo kama tishio kwa usalama wa kitaifa wa Kiarabu na kwamba kuenea huku kwa meli hizo kunaweza kusababisha kufanywa Bahari Nyekundu kuwa ya kimataifa (internationalization).
Matamanio haya ya Marekani kuelekea Djibouti na Aden pia, ni miongoni mwa vichocheo vya Marekani "kutisha" meli za kimataifa za "Kieulaya" ili kuzishughulisha kiusalama huko na kisha kuziweka mbali na eneo hilo au kupunguza uwepo wao.
Hivyo basi, suala la uharamia limeunganishwa na mambo mawili: Hali ya ndani ya Somalia, na udhibiti wa eneo la Ghuba ya Aden na pwani ya Somalia. Ni dhahiri kuwa Marekani "inatizama" tu vitendo vya uharamia, na macho yake yanatazamia Pembe ya Afrika kuanzia kwenye maji yake. Na kwamba Ulaya inajishughulisha na kuzima moto wa uharamia hata kijeshi ili kulinda maslahi yake.
Yote hayo yanatoa ushahidi wenye nguvu kwa tuhuma kuwa Marekani ina mkono, na si mkono mfupi, nyuma ya vitendo vya uharamia vinavyoendelea huko katika eneo hilo.
Mwisho, inasikitisha sana kuona Bahari Nyekundu na pwani ya Somalia zikiwa uwanja wa nchi kafiri mkoloni, wakati ambapo nchi za Kiislamu zimezunguka maeneo haya. Hata hivyo, tawala zinazoongoza katika nchi za Waislamu karibu na Bahari Nyekundu na pwani ya Somalia ni kama vibaraka wanaochezewa na nchi hizo na kutumiwa kama zana miongoni mwa zana za mapambano yao ya kutawala maji, anga, na ardhi ya Waislamu.
Hakika watawala hawa ni Ruwaybidhah, na mkweli ni Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) aliposema:
يأتي على الناس سنوات خداعات... وينطق في الناس الرويبضة قالوا وما الرويبضة يا رسول الله قال الرجل التافه يتكلم في أمر العامة
"Yatawafikia watu miaka ya hadaa... na atazungumza miongoni mwa watu Ruwaybidhah. Wakasema: Ni nani Ruwaybidhah ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu? Akasema: Ni mtu duni anayezungumzia mambo ya umma."