Jibu la Swali
Ni ipi hakika ya mzozo wa kimataifa wa ushawishi nchini Algeria?
Swali: Katika nchi ambayo watu wake wote ni Waislamu, nchi ya mashahidi milioni moja kwa ajili ya jihad yake dhidi ya ukoloni wa Ufaransa uliodumu kwa miaka 132, katika nchi hii maandamano ya wananchi yalizuka yakivunja kizuizi cha hofu dhidi ya matwaghuti wa Algeria tangu tarehe 22/02/2019 hadi leo, lakini hayatoi wito wa Uislamu! Ni nini sababu za jambo hilo? Kisha ni ipi hakika ya mzozo wa kimataifa wa ushawishi nchini Algeria? Na je, una mchango wowote katika kile kinachotokea? Kisha nini kinachotarajiwa, hasa kuhusu uchaguzi?
Jibu: Ili jibu liwe wazi, tunapitia mambo yafuatayo:
Kwanza: Sababu ya kutotolewa wito wa Uislamu katika harakati (hirak):
1- Ndiyo, Algeria ni nchi ya Kiislamu asilia, na hilo lilithibitika pale ilipoonekana kana kwamba serikali inatoa nafasi kwa uchaguzi huru na wa haki mwanzoni mwa miaka ya tisini, na matokeo yake yakawa kwamba wito wa kutawala kwa sheria ya Mwenyezi Mungu ulikuwa mkubwa na ulibebwa na mamilioni katika mitaa ya Algeria. Ulaya ilipiga kelele na Ufaransa ikatishia kuingilia kijeshi, kisha Ufaransa na Ulaya ziliwasukuma watawala wa Algeria mwanzoni mwa mwaka 1992 kujiondoa kwenye matokeo ya uchaguzi wa mwaka 1991, na jeshi likaingilia kati na kutangaza udhibiti wake nchini humo. Msaada mkubwa kwa watawala wa Algeria ulikuwa ukitoka katika mji mkuu wa giza "Paris" ambao unaitwa kwa uongo na uzushi kuwa mji mkuu wa nuru... Kisha idara ya ujasusi ya Ufaransa, kwa ushirikiano na vyombo vya usalama vya ndani vilivyo chini yake, iliwasha cheche za mauaji ya kinyama, na kuanzisha zama za mauaji makubwa katika miaka ya tisini yaliyokuwa ya kikatili sana ambapo mamia ya maelfu ya Waislamu nchini Algeria waliuawa... Kisha, bila haya wala soni, utawala wa Algeria na nyuma yake Ufaransa na Uingereza, ulibandika mauaji haya yote kwa Waislamu, na balaa likawa kubwa kiasi kwamba utawala ulihusisha kila tone la damu na mauaji na Waislamu. Kipindi hiki kilidumu kwa takriban miaka kumi, na hivyo kikaidwa "Muongo Mweusi" (The Black Decade), na utawala ukaanza kueneza hofu katika akili za watu dhidi ya kutoa wito wa Uislamu, na kwamba kila anayetoa wito wa kutawala kwa Uislamu anataka kurejesha "Muongo Mweusi"! Vyombo vya habari vya Ufaransa vilibeba bendera hii ya vitisho, na hofu dhidi ya Uislamu ikawa ni ugonjwa wa akili (obsession) kwa wanasiasa wa Paris. Hofu hii na ugonjwa huu wa Ufaransa na Ulaya dhidi ya harakati za Algeria iwapo itatoa wito wa Uislamu, ulihamia mara moja kwa utawala wa Algeria ambapo ("pande zilizo karibu na duru za maamuzi nchini zilieneza kuwa 'Waislamu' watageuka dhidi ya wasekulari na wanapanga kuanzisha dola ya Kiislamu itakayojengwa juu ya magofu ya wasekulari na pengine hata juu ya maiti zao ikiwa itahitajika..." Independent 21/03/2019). Hivyo basi, utawala unawaonya wananchi kila kukicha dhidi ya "dudu la kutisha la Uislamu wenye msimamo mkali" ulio tayari kumwaga damu! Pamoja na kwamba utawala ndio unaowawinda Waislamu na kumwaga damu (Vikosi vya usalama vya Algeria vilimshambulia mpinzani maarufu, anayechukuliwa kuwa mmoja wa waasisi wa chama cha Islamic Salvation Front, Ali Belhadj, na kumburuta mitaani. Arabi21, 23/02/2019), yaani katika siku ya pili ya kuzuka kwa maandamano nchini Algeria...!
2- Hii ni pamoja na vita vya Marekani dhidi ya Uislamu vilivyochukua anwani ya "ugaidi wa Kiislamu", ambapo watu wote wenye ikhlasi katika ulimwengu wa Kiislamu walilengwa, wawe ni harakati, vyama, jumuiya, au watu binafsi, na wakabandikwa sifa ya ugaidi. Kisha alama za Kiislamu kama bendera (rayat) zikawekwa hatiani... na wale wanaoshikamana na hukumu za kisheria wakaitwa wenye msimamo mkali na magaidi... n.k. Haya yote pia yametoa kivuli chake katika kutoa wito wa Uislamu katika harakati za wananchi nchini Algeria.
3- Miongoni mwa sababu zilizozuia kujitokeza kwa madai ya Kiislamu katika harakati za Algeria ni yale yaliyobaki katika akili za watu kuhusu baadhi ya harakati zenye rangi ya Kiislamu zinazoitwa "za wastani" (moderate). Waliziona mara nyingine zikijiita harakati za upinzani... na mara nyingine zikishiriki katika utawala na kupata nafasi za uwaziri na viti bungeni... Ushiriki huu uliathiri kundi kubwa la watu, hasa wale walioziamini harakati hizi kuwa zinafanya kazi kwa ajili ya Uislamu, kisha wakaziona zinafanya kazi na utawala... Hii ni mbali na hukumu za kisheria ambazo hawakujifunga nazo, kama vile uharamu wa kutunga sheria za wanadamu bungeni na uharamu wa kushiriki katika mifumo ambayo haina uhusiano wowote na Uislamu... Jambo hili lilifanya kundi lisilo dogo la Waalgeria kutoitaja Uislamu katika harakati hizo.
4- Mwisho, mzozo wa kimataifa kuhusu Algeria kwa ajili ya kupanua ushawishi na jitihada za kukata na shoka za Magharibi "hasa Ufaransa" katika kueneza utamaduni wa kisekularism, na kuibua viongozi walio chini yake katika harakati hizo, ambao bila shaka ni wasekulari ili wafanikishe kupitia wao ushawishi wao wa kisiasa nchini Algeria. Ikumbukwe kwamba pande za mzozo wa kimataifa nchini Algeria zinakubaliana kikamilifu katika kufuta utambulisho wa Kiislamu wa Algeria na kuibua sura ya kisekularism ya dola.
Hizi ndizo sababu za ndani zilizorahisisha kujitokeza kwa sura ya kisekularism katika harakati za wananchi nchini Algeria, na zote ziko nyuma ya udanganyifu, upotoshaji na ujanja wa kisiasa wa Magharibi na vibaraka wake... Ingawa imefanikiwa kwa dhahiri kuzuia kujitokeza kwa Uislamu katika harakati hizo, lakini Uislamu umetulia ndani ya nyoyo za Waalgeria wa nchi ya mashahidi milioni moja, na hautachelewa kuchomoza kwa idhini ya Mwenyezi Mungu, na kesho ni karibu kwa anayeingojea.
إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً
"Hakika Mwenyezi Mungu anatimiza jambo lake. Mwenyezi Mungu amekwishajaalia kila kitu kipimo chake." (QS At-Talaq [65]: 3)
Pili: Kuhusu mzozo wa kimataifa nchini Algeria:
1- Kuhusu Uingereza na Ufaransa: a- Tangu mapinduzi ya Boumediene mwaka 1965, ushawishi wa Uingereza umekuwa imara nchini Algeria ukisindikizwa na baadhi ya harakati za Ufaransa... Lakini baada ya kufukuzwa kwa kibaraka wa Ufaransa, Khaled Nezzar, kutoka wizara ya ulinzi mwaka 1993, ushawishi wa Ufaransa ulianza kudhoofika kidogo kidogo ndani ya jeshi hadi ukafikia hali ya kuwa karibu na ufuasi wa "utamaduni wa kijeshi" zaidi kuliko utiifu wa kisiasa. Bouteflika "anayejulikana kwa utiifu wake kwa Uingereza" wakati wa kipindi chake kirefu cha utawala tangu 1999, aliendelea kutibu harakati hizo za Ufaransa hatua kwa hatua na bila kuleta kelele. Hivyo suala la kuondoa ushawishi wa Ufaransa kutoka katika vyombo vya dola lilikuwa karibu na ushindani wa kimichezo, yaani hapakuonekana dalili zozote za joto kutoka pande zote mbili katika suala la ushawishi ambalo lilichukua sura ya ushindani. Lakini kumfukuza kazi mkurugenzi wa ujasusi mkuu Mohammed Mediene maarufu kama (Jenerali Toufik) tarehe 13/09/2015 na Bouteflika, lilikuwa pigo chungu kwa ushawishi wa Ufaransa nchini Algeria, ambao ulikuwa umeondolewa jeshini kwa kiasi kikubwa na kubaki ukitegemea ujasusi kama nguzo pekee ya kiusalama ya ushawishi wa Ufaransa nchini Algeria. Pigo hili chungu lilikuwa ni kuwasha moto chini ya jivu la utulivu wa dhahiri wa uhusiano kati ya ushawishi wa pande hizo mbili nchini Algeria...
b- Kulitokea mazingira mawili yaliyotoa ushindani kati ya ushawishi wa Uingereza na Ufaransa nchini Algeria kutoka katika hali ya ushindani wa kimichezo na kuwa mzozo wa "vuta nikuvute" ingawa haukufikia hatua ya "kuvunjana mifupa"... Mazingira haya mawili yaliyofanya ushindani kati ya nchi hizo mbili kuwa wa moto ni: Kwanza: Kwa kura ya maoni ya Uingereza ya kujiondoa katika Umoja wa Ulaya "Brexit" mwaka 2016, mpasuko wa tofauti kati ya Uingereza na Ufaransa uliongezeka. Hilo lilijitokeza katika msimamo mkali wa Ufaransa (Umoja wa Ulaya) katika mazungumzo yake na Waziri Mkuu wa Uingereza May, na pia lilijitokeza katika mipango ya Waziri Mkuu mpya Johnson ya kujiondoa katika umoja huo hata bila makubaliano, jambo ambalo lina madhara makubwa kwa Ufaransa. Tofauti hizo pia zilijitokeza katika suala la Marekani kuchochea mgogoro na Iran baada ya kujiondoa katika makubaliano ya nyuklia; wakati Ufaransa ikichukua msimamo tofauti na Marekani, Uingereza ilikuwa karibu nayo zaidi. Tofauti hizi kati ya Uingereza na Ufaransa ziliendelea kupanuka, na tofauti hizi mpya zinaakisi misimamo yao katika maeneo mengine kama Algeria...
Na pili: Kwa kuzuka kwa harakati za wananchi nchini Algeria tarehe 22/02/2019, Ufaransa iliona kuwa hali ya kutokuwa na utulivu nchini Algeria na kuyumbishwa kwa nguzo za ushawishi wa Uingereza huko ni fursa ya kurejesha ushawishi mkubwa zaidi kwake nchini Algeria. Yaani harakati za wananchi za hiari zimefichua moto wa Ufaransa uliokuwa umefichika tangu 2015!
c- Kutokana na hayo, hali ya ushindani kati yao ilihamia katika kiwango cha "vuta nikuvute". Vyombo vya usalama viligundua mpango unaofanana na mapinduzi ya kijeshi ili kumwondoa Gaid Salah katika ukuu wa majeshi. Kutokana na hilo, vyombo vya usalama viliwatia nguvuni watu wenye nguvu na hatari zaidi wa Ufaransa nchini Algeria, nao ni Mohammed Mediene (Jenerali Toufik) na Bachir Tartag, ambao ni wakurugenzi wa zamani wa idara ya ujasusi waliokamatwa tarehe 05/05/2019. Kisha kukamatwa kwa Louisa Hanoune, kiongozi wa chama cha wafanyakazi tarehe 09/05/2019, akiongezwa kwao Said Bouteflika ambaye inaonekana kuwa watu wa Ufaransa nchini Algeria walimvuta upande wao hasa baada ya kujiuzulu kwa kaka yake Rais Bouteflika... Walifikishwa mahakamani (Mahakama ya kijeshi ya Algeria mjini Blida ilitoa hukumu ya kifungo cha miaka 15 kwa washtakiwa wanne kwa kula njama dhidi ya mamlaka ya dola na jeshi. Hukumu hizo zilitolewa mbele ya Said Bouteflika, Louisa Hanoune kiongozi wa chama cha wafanyakazi na Luteni Jenerali mstaafu Mohammed Mediene... Mahakama hiyo pia ilitoa hukumu ya kifungo cha miaka 20 bila kuwepo mahakamani dhidi ya Waziri wa Ulinzi wa zamani Khaled Nezzar. Sky News Arabi tarehe 25/09/2019). Ufaransa ilipiga kelele dhidi ya uongozi wa kijeshi nchini Algeria kutokana na ukamataji huo. Wakati wa kukamatwa kwa Louisa Hanoune, kwa mujibu wa gazeti la Independent la Uingereza tarehe 18/05/2019, watu mashuhuri wa Ufaransa 1000 akiwemo Waziri Mkuu wa zamani Jean-Marc Ayrault walisaini ombi la kutaka aachiwe huru. Gazeti hilo liliongeza: (Mbunge wa chama cha Republican katika bunge la Ufaransa, Jean Lassalle, alielezea hofu ya kuathirika kwa maslahi ya nchi yake kutokana na matukio hayo, akisema: "Kuibuka kwa kizazi kipya cha maafisa na majenerali katika taasisi ya kijeshi ya Algeria, wenye malezi na mwelekeo wa utaifa uliokolezwa, kunatishia maslahi ya Ufaransa nchini Algeria, hasa katika nyanja za kitamaduni, kiuchumi na kisiasa"). Jambo hili linaonyesha kusononeka kwa Ufaransa kutokana na yanayotokea, yaani mzozo huu umeanza kuchukua mkondo wa kupamba moto ingawa upande wa Uingereza ndio wenye nguvu katika utawala unaoungwa mkono na mkuu wa majeshi.
2- Jaribio la Marekani kupenya katika ulingo wa Algeria: Vyombo vya habari vya Marekani vimejaribu kuwatangaza baadhi ya watu waliojitokeza katika harakati za wananchi kama vile Karim Tabbou, Katibu Mkuu wa zamani wa chama cha Socialist Forces Front. Kituo cha Marekani cha "Al-Hurra" tarehe 12/09/2019 kilimwelezea kama ("sura maarufu zaidi katika harakati za wananchi" na kikaeneza video za Karim Tabbou zikimwonyesha "akiongoza maandamano katika mji mkuu wa Algeria ndani ya harakati za wananchi, na kikaeneza 'upinzani wake wa kweli dhidi ya mamlaka, na si kama vyama vingine'"). Huenda hii ni ishara ya kuwepo kwa mawasiliano ya Marekani na wanaharakati kama hawa katika harakati za wananchi nchini Algeria. Vyombo vya usalama vya Algeria vilimkamata mwanaharakati huyu na wengineo na kumfungulia mashtaka ya "kudhoofisha morali ya jeshi". Kwa kudhania kuwepo kwa mawasiliano ya Marekani na viongozi wa harakati za wananchi nchini Algeria, jambo ambalo linatarajiwa, watu kama hawa hawajafikia uwezo wa kuathiri maisha ya kisiasa nchini Algeria kama Marekani inavyotamani, kwani Marekani haijaweza kupenya ndani ya jeshi au taasisi za dola hadi sasa...
Kutokana na haya yote, ulingo wa Algeria unakaribia kukosa mzozo wa Ulaya na Marekani, bali uko kati ya Uingereza na Ufaransa kwa jaribio kubwa la Uingereza na mfumo wake wa kijeshi kukata mbawa za Ufaransa zilizopo ulingoni... Ama majaribio ya Marekani, hayajafanikiwa kupenya katika nafasi ya Ulaya nchini Algeria, ingawa genge linalotawala nchini Algeria linahofia kuwa kurefuka kwa kipindi cha mgogoro - harakati za wananchi - kunaweza kuipa Marekani nafasi ya kupenya jambo ambalo imekuwa ikilitafuta kwa miaka mingi, bali hata Ufaransa pia inaweza kutumia kurefuka kwa harakati hizo kuwasha harakati za wafuasi wake na kuwapa fursa.
Tatu: Kuhusu kile kinachotarajiwa kuhusu uchaguzi, kinaweza kueleweka kama ifuatavyo:
1- Uingereza pamoja na wale waliopo madarakani hivi sasa na uongozi wa jeshi wameweza kuwaondoa watu wa Ufaransa kwa kiasi kikubwa kutoka katika vyombo vya dola. Hivyo mfumo huu umeanza kuharakisha uchaguzi ili mazingira haya yasibadilike, hasa kwa kuwa harakati zinaendelea. Gaid Salah alisema ("Kabla ya sasa tulikuwa tukizungumzia ulazima wa kuharakisha kufanya uchaguzi wa rais. Ama leo, tuna uhakika kabisa kuwa uchaguzi huu utafanyika katika muda uliopangwa". Independent 14/09/2019). Vile vile madai yake ya msimamo wa wazi kama vile ("kutangaza kwake kuwa kipindi cha sasa kinahitaji msimamo wa wazi 'hakuna nafasi ya kushika fimbo katikati... ama uwe na Algeria au uwe na maadui zake'", Independent 14/09/2019). Hii ni ishara kuwa mfumo wa utawala ulio chini ya Uingereza unaharakisha kumaliza mambo leo kwa sababu mambo yanaonekana kuelekea upande wao. Ama Ufaransa na nguvu zilizo chini yake, zinapinga kufanyika kwa uchaguzi huu, au zinapenda uahirishwe hadi wakati unaozifaa, lakini hazitoi matamshi ya wazi ya kufanya hivyo, bali wanasema kwa njia ya kidiplomasia kuwa wananchi wa Algeria ndio wenye kuamua mambo ya nchi yao!
2- Mfumo wa utawala unajaribu kusukuma katika uchaguzi wa rais wagombea kutoka kwa wafuasi wake baada ya kubadilisha rangi zao (Mawaziri Wakuu wa zamani Ali Benflis na Abdelmadjid Tebboune walitangaza siku ya Alhamisi kugombea katika uchaguzi wa rais utakaofanyika tarehe 12 Desemba. Reuters 28/09/2019). Hawa na mfano wao ni sura zinazoaminika kwa mfumo wa utawala, na baadhi yao leo wanacheza nafasi ya upinzani. Ali Benflis, kiongozi wa chama cha Talaie el-Houriat, anajielezea kama chama cha upinzani na anatoa wito wa mabadiliko, wakati kiongozi wao Benflis alikuwa Waziri Mkuu wa Bouteflika kati ya miaka 2000-2003. Yaani mfumo huu unataka kufanya upya utawala kwa sura mpya kidogo kwa matumaini kuwa hilo litawadanganya wananchi wa Algeria na kumaliza harakati hizo!
3- Pamoja na hayo, dhahiri ni kwamba sehemu kubwa katika harakati za wananchi za hiari zinazokataa uchaguzi chini ya mfumo huu huu, zina nguvu zaidi kuliko sauti zinazounga mkono utawala au pande zinazoitwa za upinzani ambazo zinaweza kuunga mkono uchaguzi. Jambo hili linaifanya nchi kuelekea katika moja ya uwezekano miwili:
Ama mfumo wa utawala wa sasa ulazimike kuahirisha uchaguzi katika dakika za mwisho kama ilivyotokea katika muda wa uchaguzi wa 18/04/2019 ukaahirishwa...
Au kufanyike uchaguzi uliopungukiwa kwa kiasi kikubwa, kiasi kwamba harakati za wananchi ziendelee kana kwamba uchaguzi haukufanyika hata kama baadhi ya nguvu zitajiondoa katika harakati za wananchi. Lakini wakati huo mazingira yatakuwa yameandaliwa kwa vitendo vya vurugu vitakavyofanywa na mamlaka ili kukomesha harakati hizo baada ya kusema kuwa amechaguliwa rais halali na kwamba ni wajibu kufuata maamuzi yake! Hivyo mambo yataendelea katika msukosuko kati ya kuvutana!!
4- Hivyo basi, harakati za sasa hazitaleta mabadiliko ya kweli au mwamko wenye athari kwa sababu harakati hizi ingawa zimeanza kwa hiari, lakini kuingiliwa kwa Uingereza na Ufaransa na marafiki zao na wafuasi wao kunaifanya harakati kupoteza ufanisi wake, hasa kwa kuwa pazia limeshafunuliwa kuhusu jeshi kuegemea upande wa utawala, bali ni sehemu asilia ndani yake, linaamrisha na kukataza. Hii inamaanisha kuwa mabadiliko hayawezi kupatikana nchini Algeria isipokuwa kupitia kubadilisha utiifu wa jeshi kwa ajili ya Uislamu wa watu hawa asilia. Na jambo hilo linawezekana na linaweza kutekelezeka baada ya kuwaondoa majenerali wakuu vibaraka wa Uingereza na Magharibi, na kuliwezesha kundi la maafisa wenye ikhlasi kudhibiti hatamu za mambo ndani ya jeshi, kisha kunusuru mabadiliko ya kweli ambayo umma unayatamani kwa msingi wa Uislamu... Na hii haina maana kuwa wanajeshi washike madaraka, bali wawe ndio watu wa kutoa nusura kwa haki, ili uongozi wa kweli unaosubiriwa na umma uje kuleta mabadiliko ya kina, kwa kurejesha maisha ya Kiislamu na kusimamisha Khilafah ya uadilifu ya kweli itakayounyanyua umma na kuhuisha kilimo na mifugo, na kurejea nayo kama Mwenyezi Mungu alivyotaka tuwe:
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ
"Nyinyi ndio umma bora uliotolewa kwa ajili ya watu, mnaamrisha mema na mnakataza maovu na mnamuamini Mwenyezi Mungu." (QS Ali 'Imran [3]: 110)
وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشَاءُ وَهو الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
"Na siku hiyo waumini watafurahi * Kwa nusura ya Mwenyezi Mungu. Yeye humnusuru amtakaye. Naye ndiye Mwenye nguvu, Mwenye kurehemu." (QS Ar-Rum [30]: 4-5)
4 Safar 1441 H 03/10/2019 M