Jibu la Swali
Athari za Mapinduzi ya Kijeshi nchini Myanmar
Swali: (Mjumbe maalum wa Umoja wa Mataifa nchini Myanmar, Christine Schraner Burgener, alitangaza katika mkutano wa video kwamba Jumatano hii "ilikuwa siku ya umwagaji damu zaidi" nchini humo tangu mapinduzi ya kijeshi ya Februari 1, huku kukiwa na vifo vya "watu 38". Vikosi vya usalama nchini Myanmar vilifyatua risasi kwa waandamanaji wanaopinga utawala wa kijeshi... Tovuti ya Al-Jazeera, 3/3/2021). Jeshi nchini Myanmar/Burma lilikuwa limefanya mapinduzi ya kijeshi mnamo 1/2/2021, siku ambayo bunge jipya lilikuwa lifanye kikao chake cha kwanza. Lilimkamata Rais wa Jamhuri, mkuu wa serikali, na mawaziri na wanasiasa wengi. Marekani ilitoa majibu makali dhidi ya mapinduzi hayo na kulitaka jeshi kurejesha madaraka mara moja. Ni nini kiko nyuma ya mapinduzi haya? Na kwa nini majibu ya Marekani yalikuwa ya hasira sana? Na nini athari ya mapinduzi haya kwa Waislamu wanaodhulumiwa nchini Myanmar?
Jibu: Ili jibu liwe wazi, tunapitia mambo yafuatayo:
1- Chini ya wiki moja kabla ya uchaguzi, kulitokea mzozo wa maneno kati ya jeshi na serikali. Katika mahojiano na "People", chombo cha habari kinachomilikiwa na sekta binafsi, mkuu wa jeshi Min Aung Hlaing alitilia shaka uaminifu na kutoegemea upande wowote kwa Tume ya Uchaguzi ya Muungano (UEC), akiituhumu kwa kukiuka sheria na taratibu katika mchakato wa kabla ya kupiga kura. Kwa kujibu hilo, msemaji wa serikali alikosoa matamshi ya mkuu wa jeshi na kuyataja kama tuhuma zisizo na msingi na kuonya kuwa yanakiuka katiba inayoeleza kuwa ("watumishi wa umma, ikiwa ni pamoja na jeshi na polisi, lazima wawe mbali na siasa za vyama," na kukosoa waziwazi jeshi ambalo lilituhumiwa kuashiria kwamba "ikiwa chama cha National League for Democracy (NLD) kitashinda tena katika uchaguzi huu, jeshi halitakaa kimya... Lango la habari la Al-Hadaf, 11/1/2021). Ni wazi kutokana na hili kwamba jeshi lilikuwa likiandaa mapinduzi yake ikiwa chama cha NLD kingeshinda.
2- Uchaguzi ulipofanyika, chama cha Aung San Suu Kyi "National League for Democracy" kilishinda kwa mara ya pili mnamo Novemba 2020 kwa ushindi mnono wa 83%, ikiwa ni zaidi ya asilimia ya ushindi wake mwaka 2015 iliyokuwa karibu 75%. Chama cha Solidarity kilichoanzishwa na jeshi kilipata viti 33 pekee kati ya jumla ya viti 476. Hapo ndipo jeshi lilipoanza kutekeleza vitisho vyake kwamba halitakaa kimya, likitumia vifungu lilivyokuwa limeviingiza kwenye katiba mwaka 2008 ambavyo Suu Kyi alikuwa amevikubali katika serikali yake iliyopita. Vifungu hivyo vinaeleza kuwa 25% ya viti bungeni lazima viwe vya jeshi na kwamba wizara za ulinzi, mambo ya ndani, na mipaka ziwe mikononi mwa jeshi na kuwa chini ya jeshi moja kwa moja. Pia inaeleza kuwa jeshi lina haki ya kuingilia kati katika hali linapoona kuna haja ya kufanya hivyo. Lilitumia hayo saa chache kabla ya muda uliopangwa wa kufanyika bunge jipya na kufanya mapinduzi, likitangulia kuanza kwa bunge na kuidhinishwa kikatiba kwa matokeo ya uchaguzi wa hivi karibuni. Kisha yakaanza maandamano ya wananchi dhidi ya mapinduzi hayo, na makali zaidi hadi sasa yalikuwa maandamano ya hivi karibuni ya Jumatano 3/3/2021 (Mjumbe maalum wa Umoja wa Mataifa nchini Myanmar, Christine Schraner Burgener, alitangaza kuwa Jumatano ilikuwa siku ya umwagaji damu zaidi na vifo vya watu 38... Tovuti ya Al-Jazeera, 3/3/2021). Pamoja na hayo, cheche za maandamano hazijazimika ingawa zimepungua.
3- Kiongozi wa mapinduzi hayo, ambaye ni mkuu wa jeshi Jenerali Min Aung Hlaing, amewekewa vikwazo na Marekani tangu Desemba 2019 pamoja na viongozi wengine watatu wa jeshi la Myanmar "Burma" kwa sababu ya "kuhusika kwao katika ukiukaji mkubwa wa haki za binadamu". Jenerali huyu amekuwa akihofia mustakabali wake na hatima yake atakapostafu, kwani hatakuwa na nguvu tena ya kujilinda. Alitarajiwa kuachia madaraka yake kama mkuu wa jeshi mwaka 2016 lakini aliweza kujiongezea muda na kuahidi kustaafu msimu wa joto wa mwaka 2021. Inaonekana ana tamaa ya kucheza nafasi ya kisiasa baada ya kustaafu kama kibaraka wa Waingereza, na kulikuwa na waliopendekeza jina lake kama mgombea urais wa nchi. Jeshi liliashiria hilo kwa njia isiyo ya moja kwa moja kwenye tovuti yake rasmi mnamo 1/2/2021 baada ya mkutano wa baraza la kijeshi linalotawala kwa kusema: "Mkuu wa jeshi Jenerali Min Aung Hlaing ameahidi kutekeleza mfumo wa kweli wa demokrasia ya vyama vingi," ikiwa ni sehemu ya kumpigia debe kuwa rais wa nchi.
4- Hivyo, jeshi halikutambua matokeo ya uchaguzi yanayotishia utawala wake uliodumu tangu 1962, likiituhumu tume ya uchaguzi ambayo mkuu wake aliteuliwa na Aung San Suu Kyi kwa kula njama, likidai kuwepo kwa udanganyifu wa kura milioni kumi. Kutokana na Suu Kyi kupuuza tuhuma hizi na kuendelea na mpango wa kufanya kikao cha kwanza cha bunge jipya, mkuu wa jeshi alitishia kutumia kifungu cha katiba kinachomruhusu kutangaza hali ya hatari na kuchukua mamlaka. Saa chache kabla ya kikao cha kwanza cha bunge jipya, ambacho viongozi wa jeshi walikuwa wameomba kiahirishwe lakini Suu Kyi na viongozi wa chama chake walikataa baada ya uchaguzi wa Novemba uliopita, jeshi lilitumia kukataa huko kwa kuahirisha na kuchukua mamlaka, likitangaza hali ya hatari na kumkamata mshauri wa serikali Aung San Suu Kyi na Rais Win Myint na kuwaweka kizuizini huku likiwafungulia mashtaka ya jinai.
5- Suala hili si la udanganyifu wa uchaguzi au kukosekana kwa uadilifu, kwani pande zote mbili hazisiti kuchezea uchaguzi ili kusaidia vyama vyao. Badala yake, suala hili ni mzozo wa kisiasa kati ya Marekani na Suu Kyi upande mmoja, na Uingereza na mkuu wa jeshi upande mwingine. Marekani inamuunga mkono Suu Kyi na inataka Myanmar "Burma" iwe kituo cha kuizingira China. Ama Uingereza, ndiyo iliyoanzisha jeshi la Burma tangu rasi ya India ilipokuwa eneo lake la ushawishi, hivyo ikaunganisha Myanmar kwenye ushawishi wake na jeshi likaendelea kuitawala moja kwa moja au kwa njia isiyo ya moja kwa moja. Hali hiyo iliendelea hadi Marekani ilipofanikiwa kukiunga mkono chama cha Suu Kyi na kushinda ushindi mkubwa katika uchaguzi wa 2015 na kushika hatamu, ingawa ilikuwa ikichunguzwa na jeshi katika kila hatua kulingana na mamlaka yaliyopewa jeshi katika katiba ya 2008. Chama hicho kiliposhinda tena katika uchaguzi wa 2020 kwa 83%, Uingereza ilihofia kuwa ushawishi wa Marekani utaimarika, hivyo ikalichochea jeshi kufanya mapinduzi. Hii ina maana kwamba kilichotokea Myanmar ni sehemu ya mzozo wa kisiasa kati ya Marekani na Uingereza, na uchaguzi ulikuwa mlango wa nje tu. Jambo hili, yaani mzozo huu, lilikuwa likijulikana kwa wenye busara kabla ya hapo. Ilikuja katika jibu la swali la tarehe 26/6/2012 yafuatayo: (Utawala wa Burma uliokuwa ukidhibitiwa na majenerali moja kwa moja kwa sare za kijeshi na sasa unadhibitiwa na majenerali wastaafu kwa mavazi ya kiraia bado unaifuata Uingereza. Waingereza wameuunga mkono kwa siri na dhahiri, kupitia vibaraka wa Uingereza nchini India. Pia Waingereza wamewaunga mkono Wabudha katika kuwaua Waislamu na kuwatesa, si siku hizi tu, bali tangu utawala wa Kiislamu ulipokwisha katika nchi hiyo... Ama Marekani inakiunga mkono chama cha National League for Democracy kinachoongozwa na Aung San Suu Kyi ambaye walimfanya apate tuzo ya Nobel ya amani mwaka 1991, na baba yake Aung San alikuwa akiwapinga Waingereza akauawa mwaka 1947... Hivyo basi, Marekani hairidhishwi na hali ya kisiasa nchini Burma...).
6- Kwa sababu hiyo, majibu ya Marekani yalikuwa makali ambapo msemaji wa Ikulu ya Marekani Jen Psaki alisema: (Marekani inapinga jaribio lolote la kubadilisha matokeo ya uchaguzi wa hivi karibuni au kukwamisha mchakato wa mpito wa kidemokrasia nchini Myanmar, na itachukua hatua dhidi ya wahusika ikiwa hatua hizi hazitasitishwa... BBC, AFP 1/2/2021). Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Antony Blinken alitoa wito wa ("kuwaachilia huru maafisa wote wa serikali na viongozi wa asasi za kiraia" nchini Myanmar na akasema "jeshi lazima lisitishe hatua hizi mara moja... BBC 1/2/2021). Daniel Russel, mwanadiplomasia mkuu wa Marekani kwa ajili ya Asia Mashariki wakati wa utawala wa Rais Obama ambaye alikuwa na uhusiano wa karibu na Aung San Suu Kyi, alielezea kuchukuliwa kwa madaraka hayo kama ("pigo kwa demokrasia katika eneo hilo... AFP 1/2/2021). Shirika la habari la Reuters lilimnukuu afisa wa Marekani mnamo 2/2/2021 akisema kuwa Mkuu wa Majeshi ya Marekani Jenerali Mark Milley alijaribu bila mafanikio kuwasiliana na jeshi la Myanmar kufuatia ombi la Ikulu ya Marekani. Shirika hilo liliashiria kuwa (jeshi la Myanmar lina uhusiano mkubwa na China na halishirikiani sana na jeshi la Marekani). Hivyo inathibitika kuwa aliyeko nyuma ya Suu Kyi ni Marekani, na kwamba maslahi ya Marekani nchini Myanmar ni kwa sababu ya kuwa jirani na China kwanza kabisa. Inataka kuizingira China kila upande na kuzuia upanuzi wake katika eneo lake ili ibaki ndani ya ardhi ya China pekee. Marekani inataka kuondoa ushawishi wa Uingereza katika nchi hii kama inavyofanya kazi ya kuuondoa katika maeneo yake yote na hasa rasi ya India.
7- Pamoja na hayo, Uingereza kwa ujanja wake wa kisiasa imewafanya vibaraka wake katika jeshi la Burma kuonyesha urafiki na China na kujikurubisha kwa Wakomunisti ili kuficha ukweli wao tangu mapinduzi ya kwanza ya jeshi mwaka 1962, kama wanavyojikurubisha kwa Urusi. Hivyo, ilizivutia China na Urusi kwa kuunga mkono utawala wa Burma dhidi ya Marekani. Kwa sababu hiyo, mapinduzi haya yalipotokea dhidi ya serikali ya Suu Kyi, Uingereza ilipunguza ukali wa majibu kwa kuwasilisha mswada wa azimio katika Baraza la Usalama la kulaani mapinduzi na kurejesha mamlaka, huku ikijua kuwa azimio hilo litakumbana na upinzani wa China unaoonyesha uungaji mkono kwa utawala unaoongozwa na jeshi. Mwakilishi wa Uingereza katika Baraza la Usalama Barbara Woodward alizungumza kwa lugha laini ya kidiplomasia akiwasilisha mswada huo wa Uingereza na kusema: (Tutapenda kuwa na mazungumzo ya kujenga kadiri inavyowezekana na kufikiria hatua mbalimbali.. Tunataka kurejea kwenye heshima ya matakwa ya kidemokrasia ya wananchi... Arabi21 2/2/2021). Hakika, Uingereza ilipowasilisha mswada wa azimio katika Baraza la Usalama mnamo 2/2/2021, China iliupinga, ikiwa tayari imetangaza msimamo wake wa wazi wa kuwaunga mkono waasi tangu mwanzo. Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya China, Wang Wenbin alisema: (China ni jirani rafiki wa Myanmar, tunatumai kuwa pande zote nchini Myanmar zinaweza kushughulikia ipasavyo tofauti zao chini ya katiba na mfumo wa kisheria na kulinda utulivu wa kisiasa na kijamii. Tumeona kilichotokea Myanmar na tunajaribu kuelewa zaidi hali hiyo... Xinhua 1/2/2021). Kadhalika Urusi haikulaani mapinduzi hayo, Wizara ya Mambo ya Nje ya Urusi ikasema (Tunatumai utatuzi wa amani wa hali hiyo kulingana na sheria zilizopo kupitia kurejeshwa kwa mazungumzo ya kisiasa na kudumisha maendeleo endelevu ya kijamii na kiuchumi nchini... Novosti ya Urusi 1/2/2021). Hivyo basi, China na Urusi zimesimama upande wa jeshi, na ujanja na hila za Uingereza zimefanikiwa!
8- Ama kwa upande wa Waislamu nchini Myanmar, kiongozi wa mapinduzi ndiye mhusika mkuu wa dhuluma dhidi ya Waislamu mwaka 2017 na kuwahamisha makazi yao. Msemaji wa Umoja wa Mataifa Stephane Dujarric alieleza mnamo 1/2/2021 akisema: (Kuna karibu Warohingya 600,000 waliobaki katika jimbo la Rakhine "Arakan", miongoni mwao 120,000 wamefungiwa katika kambi na hawawezi kutembea kwa uhuru na pia upatikanaji wao wa huduma za afya na elimu ya msingi ni mdogo sana. Kwa hivyo tunahofia kuwa matukio haya yatafanya hali kuwa mbaya zaidi kwao... Reuters 1/2/2021). Ni vyema kutaja kuwa dhuluma dhidi ya Waislamu inashirikisha pande zote mbili hata kama mbinu zinatofautiana. Tulitaja katika jibu la swali la tarehe 26/6/2012: (Licha ya mzozo wa kisiasa kati ya Marekani na Uingereza nchini Burma, bado wanakubaliana katika kuwaunga mkono Wabudha katika kuwatesa Waislamu bila ya Magharibi kuguswa na hisia zozote za kibinadamu zinazodaiwa isipokuwa matamshi ya jumla yasiyo na maana). Hiki ndicho kilichotokea kweli, kwani jeshi na umma wa Wabudha wenye chuki, wakiongozwa na watawa wao wenye chuki, walipowadhulumu Waislamu mwaka 2017, Marekani haikufanya lolote la maana, na kibaraka wao Suu Kyi mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani (!) alitetea operesheni za jeshi katika kutesa na kuwafukuza kwa nguvu mamia ya maelfu ya Waislamu. Idadi ya wakimbizi ilifikia takriban Waislamu 700,000 wa Rohingya kutoka jimbo lao la Arakan, na walichukua mali zao na ardhi zao. Maneno ya chuki dhidi ya Waislamu yalitoka kinywani mwa mkuu wa jeshi la Burma Jenerali Min Aung Hlaing kwenye ukurasa wake wa Facebook mnamo 16/9/2017 akikanusha kuwepo kwao, utambulisho wao, na haki zao. Alifanya hivyo bila hofu ya majibu ya kimataifa akitegemea uungaji mkono wa Uingereza na Ulaya kwake, akaandika akisema: ("Wanadai kutambuliwa kama Warohingya, kundi ambalo halijawahi kuwa kundi la kikabila nchini Myanmar" na akawaona kuwa ni Wabangali akasema "suala la Wabangali ni suala la kitaifa, na tunahitaji umoja ili kuweka wazi ukweli kulihusu". Jeshi lilisema "operesheni linazozifanya kaskazini mwa Rakhine zinalenga kuangamiza waasi wa Rohingya walioshambulia vituo vya polisi mnamo Agosti 25"... BBC 17/9/2017). BBC iliongeza kusema (Mkuu wa jeshi Hlaing alitembelea Ulaya mnamo Novemba mwaka jana "2016", na alikuwa akipokelewa kwa ukarimu huko Ulaya kufuatia mwaliko wake wa kuhudhuria mkutano wa wakuu wa majeshi, na hakupata maandamano yoyote nchini Italia wala Ubelgiji"). Hivyo Magharibi kwa pande zake mbili zinazozana nchini Burma haijali kinachotokea kwa Waislamu huko, kama ambavyo imewachinja katika maeneo mengine wakati wa ukoloni wake na kufumbia macho mauaji yao huko Bosnia na kwingineko. Pia inaunga mkono umbile la Kiyahudi lililopora Palestina ambalo limewafukuza na kuwaua watu wake wengi na bado linaendelea kufanya hivyo mbele ya macho na masikio yao. Lakini kila upande unatumia mateso ya Waislamu nchini Myanmar kwa malengo ya kisiasa inapohitajika. Ama vikwazo vya Marekani kwa baadhi ya viongozi wa kijeshi, akiwemo kiongozi wa mapinduzi wa sasa, si kwa sababu walidhulumu Waislamu na kuwafukuza, bali ni kwa sababu wao ni vibaraka wa Uingereza wanaopinga ushawishi wa Marekani. Vinginevyo, Marekani ilipaswa pia kuweka vikwazo kwa Waziri Mkuu Suu Kyi kwani alihalalisha dhuluma hii na akakataa kuilaani au kulaani jeshi au Wabudha, na pamoja na hayo, vikwazo havikumhusu...
9- Ama tawala zilizopo katika ulimwengu wa Kiislamu, hazijali mambo ya Waislamu. Hazikufanya hata kitendo kidogo cha kuushinikiza utawala wa huko hapo awali, na haitegemewi kuwa tawala hizi zitafanya kitendo chochote sasa cha kuwanusuru Waislamu wa huko. Zimeanza kuimba wimbo wa Marekani na Magharibi wa kulaani mapinduzi dhidi ya demokrasia, na suala la Waislamu halimo akilini mwao. Hakika, ngao ya Waislamu - Khalifa Imamu - haipo tena!
الْإِمَامُ جُنَّةٌ يُقَاتَلُ مِنْ وَرَائِهِ وَيُتَّقَى بِهِ
"Imamu (Khalifa) ni ngao, ambapo watu hupigana nyuma yake na hujilinda kupitia yeye." (HR. Muslim)
Lau angekuwepo, asingekaa kimya kwa kudhulumiwa mwanamke mmoja tu wa Rohingya anayelia waa Mu’tasimah! sembuse maelfu wanaouawa na kufukuzwa katika nchi zao. Imekuwa ni miongoni mwa wajibu mkubwa kufanya kazi kwa bidii na kwa dhati kusimamisha mfumo utakaowanusuru Waislamu kwa idhini ya Mwenyezi Mungu katika kila pembe ya dunia ambayo itakusanywa kwa ajili ya Ummah wa Muhammad ﷺ, nao ni mfumo wa Khilafah Rashidah kwa njia ya Utume ambao Mtume wa Mwenyezi Mungu ﷺ aliubashiri kwa kusema:
ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ
"Kisha itakuwepo Khilafah kwa njia ya Utume." (HR. Ahmad)
وَيَقُولُونَ مَتَى هُوَ قُلْ عَسَى أَن يَكُونَ قَرِيباً
"Na wanasema: ‘Lini hayo?’ Sema: ‘Huenda yakawa karibu.’" (QS. Al-Isra [17]: 51)
Mnamo tarehe 22 Rajab 1442 H 6/3/2021 M