Swali:
Marekani imetangaza ghafla kuhusu hatari zinazotishia vikosi vyake na maslahi yake katika Ghuba, ikidai kuwa vyanzo vyake ni Iran na makundi yanayoiunga mkono. Hivyo, Marekani imepandisha kiwango cha tahadhari na kutuma shehena ya ndege za kivita, meli za kijeshi, na hata meli ya hospitali, jambo ambalo linaashiria ukaribu wa kutokea kwa mapigano katika Ghuba. Hali hii imeambatana na Marekani kusitisha sera ya msamaha kwa nchi zinazoagiza mafuta ya Iran kwa lengo la kufikisha sifuri mauzo ya mafuta ya Iran. Iran nayo imetishia kufunga Mlango-bahari wa Hormuz dhidi ya mauzo ya mafuta ya nchi za Ghuba, na mvutano bado unaendelea kutanda katika eneo hilo! Je, eneo hili linaelekea kwenye vita vinavyochochewa na Marekani? Au kuna lengo lingine? Mwenyezi Mungu akulipe kheri.
Jibu:
Ili picha iwe wazi, hebu tuangalie mambo yafuatayo:
1- Ndiyo, kuna ongezeko kubwa la mvutano katika eneo hili, ikiwemo yale yaliyotajwa kuhusu Marekani kutuma zana zake za kijeshi za baharini ikiwemo shehena ya ndege za kivita ya Lincoln, ambayo ni kubwa zaidi Marekani inayomiliki ikiwa na ndege 90 za kivita. Kadhalika, imetuma kundi la ndege za (B-52) kwenye kambi zake katika eneo la Ghuba, imepandisha hali ya tahadhari kati ya vikosi vyake eneo hilo, na kuwaondoa wafanyakazi wasio wa lazima kutoka ubalozi wake mjini Baghdad. Inatambulika kuwa yote haya yalifanyika kwa haraka na kuambatana na vitisho vilivyoelekezwa kwa Iran. (Marekani imetuma shehena ya ndege za kivita kuelekea Mashariki ya Kati ili kuipa Iran "ujumbe ulio wazi na dhahiri". Mshauri wa Usalama wa Taifa, John Bolton, alisema kuwa nchi yake inachukua hatua hiyo "kama jibu la viashiria na maonyo kadhaa yanayoongezeka na yenye kutia wasiwasi". Kutumwa kwa meli hiyo ya kivita kuelekea Ghuba kunakuja baada ya ripoti za uwezekano wa shambulio dhidi ya vikosi vya Marekani, kwa mujibu wa shirika la habari la Reuters lilivyonukuu afisa wa Marekani ambaye hakutaka jina lake litajwe... Bolton alisema katika taarifa yake kuwa "Marekani inapeleka shehena ya ndege za kivita (Abraham Lincoln), na ndege za kurushia mabomu, kwenye eneo la Amri ya Kati (CENTCOM), ili kutuma ujumbe dhahiri kwa utawala wa Iran kwamba shambulio lolote dhidi ya maslahi ya Marekani au washirika wetu litakabiliwa na nguvu isiyo na huruma". BBC 06/05/2019). Hakika, shehena hiyo ya ndege iliingia katika Mfereji wa Suez mnamo 09/05/2019, kisha ikafika katika maji ya Bahari ya Arabuni mnamo 14/05/2019. Vyombo vya habari vimeripoti kuwa Marekani (inataka kutuma askari 120,000 katika eneo hilo, jambo ambalo Rais wa Marekani Trump alikanusha, ingawa Kaimu Waziri wa Ulinzi Patrick Shanahan aliwasilisha mpango huo mbele ya Trump... RT 14/05/2019 ikinukuu New York Times). Yote haya yanatokea huku kukiwa na uwezekano wa vitisho vya Iran (na kituo cha CNN kilisema, kikinukuu vyanzo vyake mnamo Mei 7, kwamba mamlaka za Marekani zilipata taarifa za kijasusi zinazoashiria kuwa Iran inakusudia kuweka makombora ya balistiki ya masafa mafupi katika meli zake ndogo katika Ghuba. RT 14/05/2019).
2- Kilichofanya mvutano wa Marekani kuwa zaidi ya matamshi tu ni kile kilichozipata meli nne za biashara karibu na bandari ya Fujairah nchini Imarati na shambulio dhidi ya vituo muhimu vya mafuta nchini Saudi Arabia, ambavyo vilikuwa kama ifuatavyo:
a- (Meli nne za biashara karibu na maji ya Imarati zilikumbwa na hujuma za uharibifu bila ya kutokea vifo, kwa mujibu wa wizara ya mambo ya nje ya Imarati ilivyothibitisha Jumapili, huku maendeleo haya yakija wakati shinikizo la Marekani dhidi ya Iran likiongezeka, ambapo Rais wake Hassan Rouhani alikiri hapo awali kuwa nchi yake inakabiliwa na hali ngumu. Middle East Online 12/05/2019)
b- (Kundi la "Ansarullah" la Yemen limetangaza leo Jumanne, kutekeleza mashambulizi kwa kutumia ndege zisizo na rubani dhidi ya vituo muhimu vya Saudia... Kituo cha "Al-Masirah" kilinukuu chanzo cha kijeshi kikithibitisha kuwa "ndege 7 zisizo na rubani zilitekeleza mashambulizi dhidi ya vituo muhimu vya Saudia", na chanzo hicho kikaashiria kuwa "operesheni hii kubwa ya kijeshi inakuja kama jibu la kuendelea kwa uvamizi na mzingiro dhidi ya watu wetu", kikiongeza kuwa "Ansarullah iko tayari kutekeleza mashambulizi zaidi ya aina yake na yenye maumivu iwapo uvamizi na mzingiro wa kidhalimu utaendelea". Shirika la habari la Sputnik la Urusi 14/05/2019). Kwa matukio haya mawili, matamshi ya Marekani yamepata uzito wa hatari zinazoweza kutokea Ghuba, na mvutano wa Marekani na kuchochea hali katika Ghuba kumekuwa tofauti na matukio kama hayo huko nyuma.
3- Pamoja na hayo, na pamoja na mvutano huu wote katika eneo la Ghuba unaoashiria kuwa vita viko mlangoni, matamshi ya pande zote mbili, Marekani na Iran, yanatoa picha nyingine kuwa vita havitarajiwi! Miongoni mwa matamshi hayo ni:
(Trump alisema, katika taarifa kwa waandishi wa habari aliyoitoa leo Alhamisi katika Ikulu ya White House, akijibu swali kuhusu ikiwa Marekani inakusudia kuanzisha vita dhidi ya Iran: "Natumai hapana". RT 16/05/2019)
(Reuters 16/05/2019 - Spika wa Baraza la Wawakilishi la Marekani Nancy Pelosi alisema Alhamisi kuwa utawala wa Trump hauna idhini kutoka kwa Congress kuanzisha vita dhidi ya Iran, huku mvutano ukiongezeka Mashariki ya Kati. Pelosi aliwaambia waandishi wa habari kuwa utawala wa Republican utatoa maelezo katika kikao cha faragha kwa wabunge waandamizi, wanaojulikana kama kundi la nane, kuhusu Iran siku ya Alhamisi.)
(Reuters 16/05/2019 - Gazeti la New York Times liliripoti Alhamisi likinukuu maafisa wa utawala wa Marekani ambao hawakutajwa majina kuwa Rais Donald Trump alimfahamisha Kaimu Waziri wa Ulinzi Patrick Shanahan kuwa hataki kuingia katika vita na Iran. Gazeti hilo lilisema Rais alimpa Shanahan maoni hayo Jumatano asubuhi.)
(Kiongozi Mkuu wa Iran Ali Khamenei alisema kuwa hakutakuwa na vita na Marekani. Katika matamshi yaliyochapishwa kwenye vyombo vya habari vya serikali na kwenye akaunti yake ya mtandao wa kijamii wa Twitter, Ayatollah Ali Khamenei alisema: "Hatutafuti vita, na wao pia hawavitafuti". BBC 14/05/2019)
(Kaimu Waziri wa Ulinzi wa Marekani Patrick alisema katika mkutano na waandishi wa habari kuwa lengo la utawala wa Marekani kuimarisha uwepo wake wa kijeshi katika Ghuba ya Kiarabu ni "kuizuia Iran na si kupigana vita dhidi yake, hatuko karibu kwenda vitani". (France 24, 22/05/2019)) mwisho.
Matamshi haya ya Marekani na Iran yanaonyesha kuwa kile kinachoenezwa na vyombo vya habari kuhusu vita vya Marekani na Iran vilivyo karibu na vikubwa kina mashaka. Na jambo la nguvu zaidi katika matamshi hayo ni uhakikisho wa Kiongozi wa Iran kwa watu wake kuwa Iran haitafuti vita wala Wamarekani hawavitafuti. Yaani, vita kulingana na matamshi ya kuiangamiza Iran au kuharibu meli za Marekani katika Ghuba havitarajiwi kutokea, na kwa makadirio ya mbali, yakitokea matendo ya kijeshi, yatakuwa madogo kwa ajili ya kulinda heshima ya pande zote mbili... Na matamshi ya maafisa wa Marekani yanajirudia kuwa haitaki kuubadilisha utawala... Mshauri wa Usalama wa Taifa wa Marekani John Bolton alisema: ("Sera yetu hailengi kubadilisha utawala nchini Iran bali kuushinikiza utawala huo kubadilisha tabia yake"... tovuti ya Al-Dostour 03/10/2018).
4- Hivyo basi, ni zipi sababu za ongezeko hili la mvutano katika eneo hili? Jibu ni kwamba kwa kuangalia kwa kina, inabainika kuwa sababu ni tatu:
Sababu ya kwanza: Masoko ya mafuta ya kimataifa. Marekani ya leo inatofautiana katika suala la mafuta na ile ya muongo mmoja uliopita, kwani imefanikiwa katika teknolojia ya uchimbaji wa mafuta ya shale (shale oil), na imeruhusu kuuza mafuta yake nje, ingawa bado ni nchi inayoagiza mafuta. Njia ya China kupunguza nakisi ya kibiashara na Marekani ilikuwa ni kuongeza uagizaji wake wa mafuta ya Marekani. Wakati huo huo, Marekani inaendelea kuagiza mafuta rahisi kutoka kwa watawala rahisi katika nchi za Ghuba, hasa Saudi Arabia, ambayo fedha zake za mafuta zinarundikwa Marekani bila kuweza kuzitoa hata wakati wa mahitaji, hivyo inakopa na haigusi mifuko yake ya uwekezaji ambayo hainufaishi yeyote isipokuwa Marekani. Kwa mujibu wa ukweli huu, shinikizo la Marekani dhidi ya Iran na kuizuia kuuza mafuta kutapandisha bei ya mafuta kimataifa na Marekani itakuwa inanufaika na hilo, ambapo kuongezeka kwa bei ya mafuta kunafaa gharama ya uzalishaji wa mafuta ya shale. Shirika la Kimataifa la Nishati linazungumzia kuongezeka kwa "mkanganyiko katika mtazamo wa baadaye wa usambazaji" wa mafuta, na linazungumzia uwezo wa Marekani kufidia kupungua kwa mauzo ya Iran na Venezuela (Shirika la Kimataifa la Nishati lilisema Jumatano kuwa dunia itahitaji kiasi kidogo sana cha ziada cha mafuta kutoka OPEC mwaka huu, kwani kufufuka kwa uzalishaji wa Marekani kutafidia kupungua kwa mauzo kutoka Iran na Venezuela. Reuters 15/05/2019). Kadhalika, (Idara ya Habari ya Nishati ya Marekani imesema wiki hii kuwa uzalishaji wa mafuta ya Marekani kutoka kwa miamba saba mikuu utapanda hadi kiwango kipya cha rekodi cha mapipa milioni 8.49 kwa siku mnamo Juni. Reuters 17/05/2019), yaani makampuni ya mafuta ya Marekani yanasukuma mafuta zaidi kutokana na sera ya mvutano wa Ghuba na kurudisha nyuma uzalishaji wa Iran kupitia vikwazo.
Muhimu zaidi ya yote ni kwamba bei za mafuta zinapanda kutokana na kuelekezwa kwa mvutano wa Marekani kuhujumu meli za mafuta na vituo vya mafuta (mikataba ya mafuta ya baadaye ilipanda Jumatano huku kukiwa na uwezekano wa kuongezeka kwa mvutano Mashariki ya Kati jambo ambalo linaathiri usambazaji wa kimataifa, hali iliyofunika ongezeko lisilotarajiwa la akiba ya mafuta ghafi ya Marekani. Mikataba ya baadaye ya mafuta ya Brent iliongezeka kwa senti 53 au asilimia 0.7 na kufikia dola 71.77 kwa pipa. Mikataba ya baadaye ya mafuta ya Marekani ya West Texas Intermediate ilifunga kwa dola 62.02 kwa pipa, ikipanda kwa senti 24 au asilimia 0.4... Na bei za mafuta zilipata msaada baada ya Saudia kusema Jumanne kuwa ndege zisizo na rubani zenye mabomu zilishambulia vituo viwili vya kusukuma mafuta, siku mbili baada ya hujuma zilizozikumba meli za mafuta karibu na Imarati. Reuters 15/05/2019).
Kwa hili, inabainika kuwa Marekani kupitia mvutano wake na Iran inanufaika na kupanda kwa bei ya mafuta, na ina uwezo wa kuongeza uzalishaji wake wa mafuta ya shale. Kila bei ya mafuta inapozidi kupanda, makampuni ya Marekani yanasukumwa kuzalisha mafuta zaidi ya shale yaliyopo kwa kiasi kikubwa nchini Marekani. Bila shaka Marekani inaona mvutano huu kama faida kwa makampuni yake ya mafuta, hasa chini ya mfumo wa kufikiri kibiashara unaotawala utawala wa Trump.
Sababu ya pili: Kusainiwa kwa mkataba mpya wa kinyuklia na Iran unaohakikisha sehemu kubwa ya soko la Iran kwa makampuni ya Marekani.
Siyo siri kwa mfuatiliaji kuwa Marekani inafanya mchezo wa wazi na Iran ili kusaini mkataba mpya wa kinyuklia utakaohusisha mpango wake wa makombora na ushawishi wake katika eneo hili. Wakati wa ziara ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani nchini Iraq (kile ambacho Pompeo alimwambia Abdul-Mahdi kwa kweli, kwa mujibu wa chanzo kilichofahamu maelezo ya mkutano huo, kilikuwa jambo tofauti kabisa, bali Waziri Mkuu wa Iraq alishangazwa na lugha aliyotumia Pompeo katika mkutano naye. Pompeo alimtaka Abdul-Mahdi kufikisha ujumbe Tehran kwamba Marekani haina shauku ya kuwaka kwa vita na kwamba kila anachotaka Trump ni kufikia mkataba mpya wa kinyuklia – mkataba ambao anaweza kuujisifia yeye mwenyewe... Noon Post 15/05/2019 ikinukuu Middle East Eye ya Uingereza). Rais wa Marekani hafichi lengo hili, (Rais wa Marekani alielezea hamu yake kuwa viongozi wa Iran wampigie simu ili kutatua mgogoro unaozidi kushika moto, na utawala wake uliacha namba ya simu kwa Waswisi ili Wairani wampigie ikiwa wanataka mazungumzo... Na Rais wa Marekani akaendelea kusema: "Wanachopaswa kufanya ni kunipigia simu, kisha kukaa chini kwa ajili ya kufikia mkataba, mkataba wa haki... Hatutazami kuiumiza Iran", na akaongeza: "Nataka wawe na nguvu na wakubwa, na wawe na uchumi mkubwa, lakini lazima wapige simu, na wakifanya hivyo tuko tayari kufanya mazungumzo nao". Na Ikulu ya White House iliacha namba ya simu kwa Waswisi, ambao wanawakilisha Iran katika uhusiano wake wa kidiplomasia na Marekani, ili iwe kiungo cha mawasiliano ikiwa Tehran itapenda kufanya mazungumzo na Washington. CNN Arabic, 11/05/2019). Kadhalika yale yaliyoripotiwa na RT 15/05/2019 kutoka kwa Rais wa Marekani Trump (Nina yakini kuwa Iran itataka mazungumzo hivi karibuni). Katika muktadha huo huo, tovuti ya "Entekhab" ya Iran iliyo karibu na mrengo wa mageuzi, Jumanne, ilifichua malengo ya ziara ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Oman, Yusuf bin Alawi, katika mji mkuu Tehran, na tovuti hiyo ikataja katika ripoti yake mnamo 21/05/2019 kuwa (lengo la ziara hiyo ni upatanishi kati ya Marekani na Iran, na kujadili suala la kulenga ubalozi wa Marekani mjini Baghdad, na maendeleo mengine katika eneo hili...) na tovuti hiyo ikaongeza kuwa (Waziri wa Oman Yusuf bin Alawi alibeba katika ziara yake ya ghafla mjini Tehran ujumbe kutoka kwa Rais wa Marekani Donald Trump) bila kutaja maelezo zaidi.
Sababu ya tatu: Na ambayo ndiyo muhimu zaidi, ni mchakato wa kutekeleza muungano wa Marekani na nchi za Kiarabu ambapo chombo cha Kiyahudi kitaingia dhidi ya Iran.
Kuangalia malengo mengi ya sera ya Marekani katika eneo hili na misimamo ya kieneo kunabainisha kuwa sababu muhimu zaidi inayoifanya Marekani leo kuchochea mvutano na Iran ni kujenga muungano huu na kuuweka rasmi. Yaani, kuhamisha kadhia ya mgogoro katika eneo hili kutoka kwa uvamizi (wa Israel) kwa kukalia Ardhi Iliyobarikiwa ya Palestina, na hivyo ulazima wa kuipiga vita ili kuiondoa na kuirejesha Palestina katika ardhi ya Uislamu, na kuuhamishia mgogoro huo kuwa wa kimadhehebu katika eneo hili na Iran! Kwa maneno mengine, kuingiza chombo cha Kiyahudi katika eneo hili... Lengo hili ambalo Marekani na Uingereza zimeshindwa kulifikia kwa miongo kadhaa, leo wanatarajia kulifikia kupitia watawala wasaliti, hasa katika Ghuba, ambao wanakimbilia kurekebisha mahusiano na chombo cha Kiyahudi chini ya visingizio vile vile vya Marekani "hofu ya Iran".
Hili limeonekana wazi katika msimamo wa chombo cha Kiyahudi: Wakati wa mvutano katika Ghuba, Waziri Mkuu wa chombo hicho mbele ya Balozi wa Marekani Friedman alisema ("Kuna ustawi mpya na mwamko mpya wa uhusiano kati yetu na majirani zetu wengi wa Kiarabu na nchi nyingi za Kiislamu zisizo za Kiarabu". Netanyahu alisema: "Tumeungana katika hamu ya kuzuia uchokozi wa Iran". Netanyahu aliongeza kuwa "ni lazima kwa dola ya Israel na nchi zote za eneo hili na nchi zote zinazotaka kuleta amani duniani kusimama pamoja kando ya Marekani dhidi ya uchokozi wa Iran". Waziri Mkuu wa Israel alisisitiza ulazima wa kuendelea kuimarisha nguvu ya "Israel na muungano wake muhimu na Amerika". RT 14/05/2019). Kusimama kwa chombo cha Kiyahudi na nchi za Kiarabu na pengine (za Kiislamu) nyingine kando ya Marekani kuzuia "uchokozi wa Iran", huku kunabainisha kuwa mazungumzo katika mpango wa mvutano wa Marekani yanalenga kujenga muungano wa kieneo dhidi ya Iran ukiongozwa na Marekani ambapo chombo cha Kiyahudi kinashiriki. Na kwamba mvutano na matamshi makali na baadhi ya matendo ya kijeshi kama yaliyotokea Fujairah na vituo vya Aramco ni mchakato wa kuitangaza NATO hii ya kieneo, na mchakato huo bado unaendelea. Miongoni mwa utangulizi wake ni Riyadh kuwa mwenyeji mnamo Jumatatu 06/04/2019 wa mkutano wa nchi za Kiarabu na Marekani ambapo Qatar ilishiriki, katika mfumo wa maandalizi ya kuzindua "Muungano wa Kimkakati wa Mashariki ya Kati", unaojulikana katika vyombo vya habari kama "NATO ya Kiarabu". Shirika la habari la "SPA" liliripoti (kuwa mkutano ulifanyika "kwa ushiriki wa ngazi ya juu kutoka Ufalme wa Saudi Arabia, Marekani, Imarati, Ufalme wa Bahrain, Dola ya Kuwait, Usultani wa Oman, Dola ya Qatar na Ufalme wa Jordan". Alieleza kuwa mkutano huo "unachukuliwa kuwa hatua muhimu katika hatua za kuzindua muungano huu, unaolenga kuimarisha usalama na utulivu katika eneo hili na duniani". RT 10/04/2019). Hivyo mchakato wa kujenga muungano huu wa kijeshi unaendelea kwa kasi, na furaha ya chombo cha Kiyahudi kwa uratibu wa usalama na nchi za Kiarabu na (za Kiislamu) dhidi ya Iran ina maana kwamba chombo cha Kiyahudi kinashiriki katika majadiliano hayo ya Marekani na watawala hawa, lakini bila kutangazwa. Pengine tangazo litacheleweshwa hadi baada ya Marekani kutangaza mpango wake wa amani, ambao kipengele chake muhimu zaidi ni watawala wasaliti wa Ghuba kurekebisha mahusiano na chombo cha Kiyahudi.
Muhtasari:
1- Kuchochea matukio na kupandisha mvutano si utangulizi wa vita vya pande zote kati ya Marekani na Iran, bali uwezekano mkubwa ni kwa ajili ya kufikia sababu tatu zilizotajwa hapo juu. Lakini hili halizuii kutokea kwa mashambulizi madogo ya muda mfupi kwa ajili ya kulinda heshima ya pande zote mbili kutokana na harakati zao zenye moto na matamshi yao ya vitisho, maonyo, na kuzuia na kubadilisha tabia!!
2- Inasikitisha kwamba ingawa Marekani haifichi malengo yake katika matamshi na vitisho vyake, lakini watawala katika nchi zetu, na hasa eneo la Ghuba, wanaitetea Marekani kwa kiburi chake na utawala wake juu ya eneo hili kama kwamba wao ni viziwi, mabubu na vipofu wasiofahamu. Hivyo wanapoteza dunia yao na akhera yao, na Mwenyezi Mungu amesema kweli:
وَمَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلاً
"Na yeyote ambaye hapa duniani alikuwa kipofu, basi Akhera pia atakuwa kipofu na aliyeipotea zaidi njia." (Al-Isra [17]: 72)
19 Ramadhan 1440 H 24/05/2019 M