Jibu la Swali: Ukweli kuhusu Makubaliano ya Petrodola

Jibu la Swali: Ukweli kuhusu Makubaliano ya Petrodola

Swali: Tovuti ya Al-Hurra ilichapisha mnamo 2024/06/18: (Hivi karibuni, tovuti za habari zimesambaza kwa mapana ripoti zinazozungumzia makubaliano ya Saudi-Marekani ya mwaka 1974, ambayo yanaitaka Saudi Arabia kutumia dola katika mauzo yake yote ya mafuta. Kulingana na ripoti hizo, makubaliano hayo ya miaka 50 yameisha sasa... Lakini tovuti ya Leader Insights ilikanusha ripoti hizo mnamo Jumatatu, ikisisitiza "kutokuwepo kwa makubaliano kama hayo"). Tafadhali fafanua ukweli wa makubaliano haya ikiwa yapo, kisha nafasi ya mafuta katika kudumisha utawala wa dola... na je, kundi la BRICS litaathiri utawala wa dola katika siku zijazo?

Jibu: Ili kufafanua jibu la maswali haya, tunapitia mambo yafuatayo:

Kwanza: Kuhusu habari zinazosambazwa kuhusu kuisha kwa muda wa makubaliano ya Saudi-Marekani ya kudhibiti uuzaji wa mafuta kwa dola, tovuti za kijamii zimejaa habari hizo, lakini hakuna afisa yeyote rasmi kutoka nchi hizo mbili aliyeyazungumzia, kana kwamba walikusudia kuyaacha yakiwa na utata! Ama vyombo vya habari, mwanzoni viliepuka kuyazungumzia, kisha baadhi vilianza kuyazungumzia kutokana na wingi wa mijadala. Kwa mfano, tovuti ya RT ya Urusi ilichapisha mnamo 2024/06/15: (Olga Samofalova aliandika katika Vzglyad: "Muda wa makubaliano ya petrodola kati ya Ufalme wa Saudi Arabia na Marekani, yaliyotiwa saini mwaka 1974, umeisha. Hii inaruhusu Saudi Arabia kuuza mafuta yake na bidhaa nyingine si tu kwa dola ya Marekani, bali pia kwa sarafu nyingine, kama vyombo vya habari vinavyothibitisha"). Huu ni uthibitisho usio rasmi kutoka chanzo cha habari cha Urusi kuhusu kuwepo kwa makubaliano kama hayo.

Pili: Lakini vyanzo vya habari vya Marekani vinakanusha jambo hili:

1. Yaliyokuja katika swali kwenye tovuti ya Al-Hurra, 2024/06/18: (...Na kulingana na ripoti hizo, makubaliano hayo, ya muda wa miaka 50, yameisha sasa, jambo ambalo linaashiria mwisho wa utawala wa sarafu ya Marekani. Lakini tovuti ya Leader Insights ilikanusha ripoti hizo mnamo Jumatatu, ikisisitiza "kutokuwepo kwa makubaliano kama hayo").
2. Gazeti la MorningStar, 2024/06/17 lilizungumzia simulizi zinazoenea kwenye mitandao ya kijamii kuhusu kuporomoka kwa makubaliano ya muda mrefu ya petrodola kati ya Marekani na Saudi Arabia, na kusema "makubaliano haya hayakuwahi kuwepo."
3. Katika blogu iliyochapishwa siku ya Ijumaa, Paul Donovan, mkuu wa wachumi katika UBS Global Wealth Management, aliashiria (kwamba hadithi ya uongo ya "makubaliano ya petrodola" imeenea kwa kiasi cha kushangaza, ikitoa somo lingine kuhusu hatari za "upendeleo wa kuthibitisha mambo"... MorningStar, 2024/06/17).

Tatu: Pamoja na hayo, hakuna upande wowote uliotoa maoni rasmi kuhusu makala za hivi karibuni zinazoeleza kuwa makubaliano ya petrodola yaliyoingiwa kati ya Marekani na Saudi Arabia mwaka 1974 yameisha muda wake mnamo 2024/06/09. Hakuna upande uliotoa maoni rasmi kwa kukanusha au kuthibitisha, bali maoni yalikuwa kutoka vyanzo vingine vya habari kama tulivyoonyesha hapo juu. Hata hivyo, kuna ishara nyingine zinazoweza kutilia nguvu kuwepo kwa makubaliano fulani kuhusu jambo hili kati ya Marekani na Saudi Arabia, na miongoni mwa ishara hizo ni hizi zifuatazo:

1. Ilikuja katika ripoti ya Mdhibiti Mkuu nchini Marekani iliyotolewa mwaka 1978 yenye kichwa "Kamati ya Marekani na Saudi Arabia kwa Ushirikiano wa Kiuchumi": (Mdhibiti Mkuu anapendekeza kuimarisha kazi ya kamati ya Saudi-Marekani iliyoanzishwa mnamo Juni 1974 kwa ajili ya ushirikiano wa kiuchumi na kufungua ofisi ya Wizara ya Fedha ya Marekani mjini Riyadh kwa ajili ya "uzungushaji wa petrodola"). Ripoti hiyo inathibitisha katika utangulizi wake kuanzishwa kwa kamati hii ya pamoja.
2. Baada ya Paul Donovan kusema katika blogu yake kwamba ("Ni wazi kwamba hadithi ya 'makubaliano ya petrodola' inayoenea leo ni habari za uongo", aliongeza "kwamba pengine kitu kilicho karibu zaidi na mkataba wa petrodola ni makubaliano ya siri kati ya Marekani na Ufalme wa Saudi Arabia yaliyofikiwa mwishoni mwa mwaka 1974, ambayo yaliahidi kutoa misaada na zana za kijeshi mkabala na Ufalme huo kuwekeza mabilioni ya dola za mapato ya mauzo ya mafuta katika hazina ya Marekani"... MorningStar, 2024/06/17).
3. Baada ya gazeti la MorningStar kusema mnamo 2024/06/17 kuwa makubaliano ya petrodola kati ya Marekani na Saudi Arabia, "hayakuwahi kuwepo," lilirudi na kusema "kulingana na ripoti iliyochapishwa katika ofisi ya uhasibu ya Marekani, jambo hilo linahusu kamati ya pamoja ya Marekani na Saudi Arabia iliyoanzishwa ili kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi kati ya nchi hizo mbili, na uamuzi wa kuanzishwa kwake ulitiwa saini mnamo 1974/06/08 kati ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Kissinger na aliyekuwa mrithi wa kiti cha ufalme wa Saudi Arabia wakati huo, Fahd bin Abdulaziz."
4. Gazeti la Al-Qabas la Kuwait lilichapisha katika sehemu ya "Kumbukumbu ya Habari" mnamo 2020/10/20 habari ambayo lilikuwa limeichapisha katika toleo la Juni 7, 1974, iliyosema hivi: (Rais Nixon amejadiliana leo na mwana mfalme Fahd bin Abdulaziz, Naibu wa Pili wa Waziri Mkuu wa Saudi Arabia na Waziri wa Mambo ya Ndani, uwezekano wa kufikia amani ya kudumu katika Mashariki ya Kati kufuatia makubaliano ya kutenganisha majeshi katika pande za Misri na Syria na (Israel). Pia walijadiliana njia za kupanua ushirikiano wa kiuchumi, kiviwanda na kiulinzi kati ya Ufalme wa Saudi Arabia na Marekani. Mazungumzo yao yalifanyika katika ofisi ya Rais Nixon katika Ikulu ya Marekani kabla ya dhifa ya chakula cha mchana iliyoandaliwa na Rais wa Marekani katika Ikulu kwa heshima ya mgeni wake aliyewasili hapa jana kwa ziara ya siku tatu. Imeelezwa kuwa mwana mfalme Fahd anatafuta kuongeza misaada ya kijeshi ya Marekani kwa nchi yake mkabala na kuendelea kwa ushirikiano wa Saudi katika kuipatia Marekani mafuta).
5. Tovuti ya businesstimes.com.sg ilieleza mnamo Juni 18, 2024: [Mnamo Juni 8, 1974, gazeti la New York Times la Marekani liliripoti katika ukurasa wake wa mbele: (Waziri wa Mambo ya Nje Kissinger na mwana mfalme Fahd bin Abdulaziz, Naibu wa Pili wa Waziri Mkuu wa Saudi Arabia na kaka wa Mfalme Faisal, walitia saini makubaliano yenye kurasa sita katika Blair House ng'ambo ya barabara kutoka Ikulu asubuhi ya leo)].

Nne: Kwa kutazama kwa kina kipengele cha "Tatu" hapo juu, hasa mapokezi ya Rais wa Marekani Nixon kwa Fahd bin Abdulaziz, inaonyesha umuhimu mkubwa wa ziara hiyo. Kisha, kuanzishwa kwa kamati ya Marekani-Saudi kwa ushirikiano wa kiuchumi mnamo 1974/06/08, ambayo vyanzo rasmi vikiwemo ripoti ya Mdhibiti Mkuu wa Marekani vinaashiria, kunaonyesha makubaliano yaliyoingiwa kana kwamba kamati hii ndiyo iliyopewa jukumu la utekelezaji. Haya yote yanathibitisha kuwepo kwa makubaliano fulani kati ya Marekani na Saudi Arabia, yawe yameandikwa na kuhifadhiwa kwa siri au ni maelewano ya lazima yasiyoandikwa. Hata maelewano kama haya kati ya dola kibaraka ndogo na dola yenye nguvu zaidi (Marekani) yanakuwa ya lazima kabisa kwa vibaraka, hawatoki nje ya maelewano hayo hata kama hayakuandikwa!

Ukweli wote uliotajwa hapo juu unaunga mkono kile tunachokiona kuwa ndio ukweli wa kuwepo kwa makubaliano haya au maelewano ya petrodola, ingawa jambo hili linabaki kuwa siri na halikubaliwi na idara rasmi, lakini pia hawalikanushi.

Tano: Kinachothibitisha hilo au kutilia nguvu ni umuhimu ambao Marekani inaupa dola kuwa sarafu ya kimataifa duniani, na ufafanuzi wa hilo ni:

1. Tangu makubaliano ya Bretton Woods mwaka 1944 ambayo yalipanga bei ya wakia moja ya dhahabu kuwa dola 35, dola ilianza kuketi kwenye kilele cha mfumo wa fedha duniani kwani ilikuwa sawa na dhahabu. Lakini kutokana na miradi ya kikoloni ya Marekani na hasa vita vya Vietnam na matumizi makubwa ya vita, Marekani ilichapisha dola nyingi zaidi kuliko ilivyoweza kuzibadilisha kwa dhahabu. Kufikia mwishoni mwa miaka ya sitini, idadi ya dola katika mzunguko iliongezeka, kukawa na dola nyingi duniani kuliko dhahabu. Jambo hili lilizichochea nchi za kigeni kudai dhahabu badala ya dola zao, jambo lililosababisha kupungua kwa akiba ya dhahabu ya Marekani. Akiba ya dhahabu ya Marekani ilishuka kutoka wakia milioni 574 mwishoni mwa Vita vya Pili vya Dunia hadi kufikia takriban wakia milioni 261 mwaka 1971. Hivyo, Rais wa Marekani Richard Nixon aliondoa kiwango cha dhahabu mnamo Agosti 15, 1971, na hivyo kuitenganisha dola na dhahabu kikamilifu katika kile kilichojulikana kama (Nixon Shock).
2. Hata hivyo, utengano huu kati ya dola na dhahabu ulileta tatizo la kisiasa na kifedha kwa Marekani, ambalo ni kwamba nchi duniani hazikuwa tena na msukumo wa kupata dola. Hili liliifanya Marekani kutafuta njia nyingine za kuzifanya nchi kuongeza mahitaji ya dola ili kudumisha nafasi yake ya kimataifa. Marekani ilipata suluhisho katika hitaji kubwa la dunia la nishati, na hivyo kupitia chanzo kikuu cha nishati ambacho ni mafuta, ambapo Saudi Arabia ilikuwa mzalishaji mkubwa zaidi wakati huo.
3. Utawala wa Nixon ulishughulikia hilo kupitia mazungumzo na Saudi Arabia kuanzia mwaka 1972 hadi 1974 kuhusu kuanzisha petrodola. Kisha makubaliano yakafikiwa kwamba Marekani itatoa dhamana ya usalama kwa utawala wa Saudi, na mkabala wake Saudi Arabia, mzalishaji mkubwa wa mafuta duniani na mwenye akiba kubwa zaidi ya mafuta, iuze mafuta yake kwa dola. Pia Saudi Arabia ilikubali kuzungusha mabilioni ya dola za Marekani kutoka mapato yake ya mafuta katika hati fungani za hazina ya Marekani.
4. Kabla ya makubaliano haya, Saudi Arabia ilikuwa ikishughulika na pauni ya Uingereza mkabala wa mafuta, kutokana na ushawishi wa mawakala wa Waingereza katika utawala wa Saudi wakati huo. Wakati makubaliano haya yalipofanywa mnamo Juni 8, 1974 kati ya Waziri wa Mambo ya Nje Kissinger na mwana mfalme Fahd bin Abdulaziz, yalikuwa ni maandalizi ya kutumia dola nchini Saudi badala ya pauni kama malipo ya mafuta.

Baada ya hapo, nyota ya mwana mfalme Fahd iling'ara na akawa mrithi wa kiti cha ufalme mwaka 1975, wakati wa enzi ya kaka yake Mfalme Khalid, ambapo alikuwa na mamlaka mengi zaidi. Aliendelea hivyo hadi Mfalme Khalid alipofariki na yeye akawa mfalme mnamo 1982/06/13, na alikuwa akijulikana kwa utiifu wake kwa Marekani.

Hivyo, shughuli za Saudi Arabia kuhusu bei ya mafuta zilibaki kwenye dola kuanzia mwanzoni mwa 1975. Vyanzo vinaeleza kuwa baada ya 1974, uuzaji wa mafuta wa Saudi uliwekwa kwenye dola ya Marekani pekee, na hilo lilihusisha pia shirika la OPEC la nchi zinazozalisha mafuta. Ikawa ni lazima kwa kila nchi inayohitaji kununua mafuta kuwa na kiasi cha kutosha cha sarafu ya dola inayotumika pekee katika miamala ya mafuta, jambo linalomaanisha kuwa nchi hizi lazima zikubali mikopo ya dola au zinunue dola kutoka masoko ya fedha, au kwa njia nyingine yoyote. Muhimu ni kwamba Marekani ilihakikisha kuendelea kutiririka kwa dola, na Benki Kuu ya Marekani (Federal Reserve) ikahakikisha kuendelea kwa uzalishaji wa dola... hasa kwa vile riyal ya Saudi imefungamanishwa na dola, hivyo kuna msukumo kwa Saudi Arabia kushikamana na dola ya Marekani ili kudumisha utulivu wa kiuchumi. (Waziri wa Nishati wa Saudi, Khalid Al-Falih, alithibitisha kubaki kwa dola ya Marekani kama sarafu iliyoidhinishwa kwa mauzo na biashara ya mafuta ghafi ya nchi yake na nchi za nje... Anadolu, 2019/04/09).

Sita: Ama kuhusu iwapo kujiunga kwa Saudi Arabia katika kundi la BRICS linaloongozwa na China na Urusi, ambazo ni mahasimu wa Marekani, kunaathiri kuendelea kwa Saudi kuhodhi bei ya mafuta yake kwa dola, suala hili linaathiriwa na mambo mengine. Ili kufafanua hilo, tunapitia yafuatayo:

1. Istilahi ya BRICS inatumiwa kuashiria chumi za Brazil, Urusi, India, China na Afrika Kusini. Brazil, Urusi, India na China ziliunda kundi la BRIC mnamo 2006 ili kuzipa nchi zinazoendelea nafasi kubwa zaidi katika masuala ya kimataifa. Mnamo 2011, jina la kundi lilibadilishwa kuwa BRICS kwa kuongezwa Afrika Kusini. Ilitangazwa kuongezwa kwa Saudi Arabia pamoja na Misri, Imarati, Iran, Ethiopia na Argentina katika kundi la BRICS kwenye mkutano wa 15 wa kundi hilo uliomalizika mnamo 2023/08/24 huko Johannesburg, Afrika Kusini. Kujiunga kwa nchi hizi kulianza mwanzoni mwa mwaka 2024. Moja ya malengo ya mkutano huu ilikuwa ni kujaribu kuondoa utawala wa dola na kutoa sarafu ya wanachama wa BRICS, lakini nchi hizo hazikukubaliana kuhusu hilo. Hivyo ziliamua kuhimiza miamala kwa sarafu zao za ndani baina yao. Kwa sababu hiyo, zilialika Saudi Arabia, mzalishaji mkubwa wa mafuta, kujiunga na kundi hilo. Ni vyema kuashiria kuwa licha ya televisheni rasmi ya Saudi kutangaza mnamo 2024/01/02 kujiunga kwa Saudi katika BRICS, Waziri wa Biashara wa Saudi, Majid Al-Qasabi, alisema katika mdahalo pambizoni mwa Kongamano la Kiuchumi la Dunia huko Davos, Uswisi: ("Saudi Arabia ilipokea mwaliko wa kujiunga na BRICS, lakini bado hatujajiunga rasmi." Sky News Arabic, 2024/01/16). Hii ina maana kwamba Saudi Arabia ilikuwa ikingojea idhini ya Marekani ili kujiunga na BRICS ili kujiunga huko kuneemeshe maslahi ya Marekani.
2. Kuingia kwa nchi vibaraka wa Marekani kama Saudi Arabia katika kundi la BRICS kunalifanya kundi hili kuwa dhaifu. Tumeona upinzani wa Afrika Kusini dhidi ya utoaji wa sarafu ya BRICS. Hakuna nchi huru katika kundi la BRICS isipokuwa Urusi na China, na zilizobaki ni vibaraka wa Magharibi na hasa Marekani. Lakini Urusi na China zinataka kuonekana kana kwamba zimeweza kukabiliana na Magharibi na kuunda mrengo pinzani, na mara nyingi wanazungumzia ulimwengu wenye ncha nyingi (multipolar). Marekani inapoiruhusu Saudi Arabia na vibaraka wake wengine kuingia BRICS, ni kwa ajili ya kuathiri kundi hilo kutokea ndani kama ilivyohimiza hapo awali nchi za Ulaya Mashariki zilizokuwa upande wake kuingia katika Umoja wa Ulaya mwaka 2004 ili kuathiri umoja huo kupitia nchi hizo. Iliweza kupitia Poland iliyoingia kwenye Umoja huo kukwamisha uwekaji wa katiba yake ili kuimarisha mamlaka yake ya kisiasa na kuusogeza karibu na kuwa kama dola ya shirikisho (federation), hivyo ikauacha kuwa umoja dhaifu unaoweza kusambaratika. Hivyo ndivyo ilivyofanya ilipoipa Saudi Arabia jukumu – nayo ikiwa mzalishaji mkubwa katika OPEC na mwenye ushawishi mkubwa humo – kuwa hai katika kutumia mbinu zinazohitajika ili kuunda muungano wa aina fulani kati ya OPEC na Urusi ili kudhibiti uzalishaji wa Urusi ndani ya mipaka ya OPEC kwa uratibu kati ya Saudi na Urusi.
3. Putin, ambaye nchi yake ni mwanachama mwanzilishi wa kundi hilo na mwanaharakati mkubwa wa kutoa sarafu ya kundi hilo, alisalimu amri mbele ya hali halisi ya kisiasa ya nchi wanachama na kusema: ("Kuendelea kupanuka kwa BRICS kutaimarisha nafasi ya kundi hilo katika ngazi ya kimataifa, na kwamba suala la kutoa sarafu moja bado ni gumu na linahitaji majadiliano zaidi"... Al Jazeera, 2023/08/24). Al Jazeera ilikuwa imechapisha kabla ya hapo mnamo 2023/08/23: (kwamba mada ya sarafu moja kwa kundi la BRICS haikutolewa rasmi wakati wa mkutano kutokana na kutokubaliana kwa wanachama watano na kuwepo kwa tofauti kati yao.. Putin alitoa wito katika hotuba yake kupitia video mbele ya kundi hilo kupanua miamala kwa sarafu za ndani...) Hivyo, Urusi haikufanikiwa kupata sarafu mbadala wa dola, jambo ambalo ilitaka kulifanikisha kupitia BRICS.

Saba: Maadamu fedha ni karatasi isiyo na thamani ya asili, basi matatizo ya kiuchumi, michezo ya soko la fedha, migogoro ya kisiasa, na hata utawala wa kikoloni utaendelea kuwepo. Uislamu kupitia Wahyi kutoka kwa Allah (swt) umeifanya fedha itegemee dhahabu na fedha, yaani katika kitu chenye thamani ya asili yenyewe. Mtume ﷺ aliainisha dhahabu na fedha kama sarafu, na akazifanya hizo mbili pekee kuwa kipimo cha fedha ambacho vipimo vya bidhaa na juhudi hurejelea kwake, kama ilivyothibitika katika Hadith sahihi. Lakini wakoloni kwa mbinu za ukoloni wa kiuchumi na ukoloni wa kifedha, walichukua fedha kama njia moja ya mbinu za kikoloni, wakabadilisha fedha kuwa mifumo mingine isiyotegeea dhahabu au fedha, na hapa ndipo matatizo hayo yalipoibuka. Matatizo haya hayawezi kuondoka isipokuwa kwa kusimama kwa Dola ya Kiislamu na kurejesha fedha kwenye dhahabu na fedha, iwe ni dhahabu na fedha zenyewe ndizo zinazozunguka, au kuwepo kwa sarafu ya karatasi inayozunguka ikiwa ni wakala wa dhahabu na fedha inayoweza kubadilishwa kwa dhahabu na fedha wakati wowote. Hii ndiyo Sharia ya Allah aliyoiteremsha kwa elimu Yake:

أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ

"Je! asijue aliye umba, naye ndiye Mjuzi, Mwenye khabari?" (QS. Al-Mulk [67]: 14)

1 Muharram 1446 H Sawia na 2024/07/07 M